Du lịch Việt Nam đang bước vào kỷ nguyên ‘giá trị trên mỗi lượt khách’
Chiến lược du lịch giá trị là cách tiếp cận phát triển du lịch tập trung vào việc tăng thời gian lưu trú, nâng mức chi tiêu và làm giàu trải nghiệm của du khách, thay vì chỉ tối đa hóa số lượt khách đến địa phương, nhằm tạo ra lợi ích kinh tế, xã hội và môi trường lớn hơn cho cộng đồng địa phương trong dài hạn. Du lịch Lào Cai 2030, du lịch xanh Thái Nguyên hay cú bứt phá của Nam Trung Bộ – Tây Nguyên đều đang cho thấy Việt Nam không còn chỉ đếm khách. Sự chuyển hướng này là cần thiết sau giai đoạn tăng trưởng nóng, khi áp lực lên hạ tầng du lịch Việt Nam, tài nguyên và cộng đồng ngày càng rõ. Câu hỏi không còn là “đón bao nhiêu khách”, mà là “mỗi khách mang lại giá trị gì, cho ai và với cái giá nào”.
Ở Nam Trung Bộ – Tây Nguyên, bức tranh tăng trưởng đã rất rõ: riêng Khánh Hòa, tháng 8 tổng lượt khách ước đạt hơn 2,8 triệu, tăng 43,52% so với cùng kỳ, doanh thu du lịch đạt 8.750 tỷ đồng. Trong 8 tháng, địa phương này đón hơn 18 triệu lượt khách, doanh thu hơn 60.893 tỷ đồng. Thay vì chỉ coi đó là “thành tích số lượng”, các tỉnh trong vùng bắt đầu gắn tăng trưởng với yêu cầu hoàn thiện hạ tầng liên vùng, đặc biệt là các tuyến cao tốc nối Tây Nguyên với duyên hải Nam Trung Bộ và Đông Nam Bộ, cùng nâng cấp giao thông đến những điểm trải nghiệm xanh như Măng Đen, Tà Đùng, Buôn Đôn, hồ Lắk và Công viên địa chất toàn cầu Đắk Nông. Đây chính là nền tảng vật chất cho một chiến lược du lịch trải nghiệm, không chỉ chụp ảnh rồi đi tiếp.
Lào Cai: Từ “đông khách” sang “mỗi khách đáng tiền”
Ít địa phương thể hiện rõ sự chuyển hướng sang chiến lược du lịch giá trị như Lào Cai. Phó Chủ tịch UBND tỉnh đã ký Kế hoạch 405/KH-UBND, triển khai Chỉ thị 33-CT/TU về tăng cường quản lý và phát triển du lịch, với mục tiêu đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn. Đến năm 2030, du lịch Lào Cai 2030 đặt mục tiêu đón 15 triệu lượt khách, trong đó 11,5 triệu khách nội địa và 3,5 triệu khách quốc tế, tốc độ tăng trưởng bình quân 20%/năm, tổng thu khoảng 70.000 tỷ đồng. Quy đổi bình quân, gần 4,7 triệu đồng cho mỗi lượt khách cho thấy tỉnh không chấp nhận mô hình “đông nhưng rẻ” nữa.
Điều đáng nói là cách Lào Cai dùng tài nguyên để tạo giá trị: Sa Pa giữ vai trò hạt nhân, nhưng kế hoạch không dừng ở một điểm đến duy nhất. Tỉnh định hướng phát triển hồ Thác Bà, Bắc Hà, Y Tý và ruộng bậc thang Mù Cang Chải thành các khu du lịch quốc gia, kết nối mặt nước, khí hậu vùng cao, chợ phiên, văn hóa bản địa và cảnh quan ruộng bậc thang thành tuyến liên hoàn, kéo dài mùa du lịch. Song song, tỉnh mở rộng sản phẩm xanh, cộng đồng, sinh thái, nghỉ dưỡng, chăm sóc sức khỏe, thể thao mạo hiểm, văn hóa và du lịch qua biên giới, để mỗi chuyến đi trở thành một hành trình đa trải nghiệm, lan tỏa thu nhập tới doanh nghiệp và người dân. Mục tiêu 31.500 buồng lưu trú, trong đó 25–30% đạt chuẩn 3–5 sao, càng nhấn mạnh yêu cầu nâng chất hạ tầng, không chỉ số lượng phòng.
Thái Nguyên: Xây thương hiệu điểm đến xanh chứ không phải điểm đến rẻ
Nếu Lào Cai cho thấy một mô hình du lịch bốn mùa có tính quốc tế, thì Thái Nguyên đang thử nghiệm công thức thương hiệu: du lịch xanh Thái Nguyên. Chiều 28/8 tại TP.HCM, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh tổ chức hội nghị “Thái Nguyên – Điểm đến xanh cho du khách quốc tế” để quảng bá văn hóa, điểm đến, sản phẩm du lịch và kết nối doanh nghiệp lữ hành. Mục tiêu đến 2030 là 12 triệu lượt khách, trong đó 1 triệu khách quốc tế, tổng thu khoảng 25.000 tỷ đồng, tạo việc làm cho khoảng 10.000 lao động. Con số không quá khổng lồ, nhưng đi cùng lựa chọn chiến lược: văn hóa là nền tảng, con người là trung tâm, doanh nghiệp là động lực và người dân là chủ thể phát triển du lịch.
Theo Trung tâm xúc tiến du lịch của tỉnh, Thái Nguyên có lợi thế để phát triển xanh, bền vững, sáng tạo và có sức cạnh tranh. Thay vì dồn lực cho những dự án hạ tầng khổng lồ mang tính phô trương, tỉnh tập trung vào chuyển đổi số, nâng chất dịch vụ, tăng tính chuyên nghiệp và thúc đẩy liên kết với Hà Nội, TP.HCM và các trung tâm du lịch lớn. Du lịch trải nghiệm được đặt ở trung tâm: từ tour trekking, khám phá vùng Ramsar, hang động cho đến sản phẩm quà tặng, đặc sản… đều hướng tới việc biến tiềm năng thành sản phẩm, sản phẩm thành trải nghiệm, trải nghiệm thành chương trình có thể đưa ra thị trường. Đây là lựa chọn khôn ngoan cho một địa phương chưa có hạ tầng biển, núi nổi bật nhưng lại thừa không gian văn hóa và thiên nhiên gần gũi.
Nam Trung Bộ – Tây Nguyên: Hạ tầng và chuỗi trải nghiệm tạo mùa vàng
Nam Trung Bộ – Tây Nguyên đang trở thành minh chứng sống động cho việc hạ tầng du lịch Việt Nam quyết định chất lượng tăng trưởng. Trong 8 tháng đầu năm, khu vực này tăng trưởng khách và doanh thu ấn tượng, với Khánh Hòa và Lâm Đồng là hai tâm điểm. Lâm Đồng đón gần 14,2 triệu lượt khách trong 7 tháng, doanh thu du lịch ước khoảng 39.336 tỷ đồng, nhờ chương trình kích cầu “Người Lâm Đồng đi du lịch Lâm Đồng” và các sự kiện nghệ thuật quy mô. Nhưng điều cốt lõi không chỉ nằm ở các chiến dịch marketing mà ở tư duy liên vùng: các chính quyền chủ động nâng cao hiệu lực quản lý, đa dạng hóa sản phẩm và mở rộng hợp tác giữa các tỉnh.
Theo Cục Du lịch Quốc gia, muốn tháo gỡ điểm nghẽn và tạo động lực phát triển cho toàn vùng, ưu tiên phải là hoàn thiện mạng lưới kết cấu hạ tầng liên vùng, nhất là các tuyến cao tốc kết nối Tây Nguyên với duyên hải Nam Trung Bộ và Đông Nam Bộ, cùng giao thông tới các điểm trọng yếu như Măng Đen, Tà Đùng, Buôn Đôn, hồ Lắk và Công viên địa chất toàn cầu Đắk Nông. Khi hạ tầng được đầu tư bài bản, các địa phương sáp nhập không gian du lịch – như Kon Tum – Quảng Ngãi, Gia Lai – Bình Định, Đắk Lắk – Phú Yên, Lâm Đồng – Đắk Nông – Bình Thuận – có thể hình thành chuỗi du lịch trải nghiệm kết hợp biển, rừng, sinh thái và văn hóa bản địa. Du khách không chỉ ghé từng tỉnh lẻ, mà đi cả một hành trình xuyên vùng, chi tiêu nhiều hơn, ở lâu hơn – đúng tinh thần chiến lược du lịch giá trị.
Kết luận: Tương lai thuộc về những điểm đến biết nói “không” với tăng trưởng rẻ
Những gì đang diễn ra tại Lào Cai, Thái Nguyên, Khánh Hòa, Lâm Đồng và toàn vùng Nam Trung Bộ – Tây Nguyên cho thấy một bước ngoặt: du lịch Việt Nam không thể tiếp tục tăng trưởng bằng giá rẻ và tài nguyên khai thác ngắn hạn. Lào Cai xây chuỗi giá trị du lịch bốn mùa, nâng giá trị mỗi lượt khách bằng sản phẩm xanh, cộng đồng, sinh thái, nghỉ dưỡng và trải nghiệm văn hóa. Thái Nguyên chọn bản sắc và xanh, biến giá trị riêng thành trải nghiệm khác biệt thay vì chạy đua số lượng. Nam Trung Bộ – Tây Nguyên đầu tư hạ tầng và liên kết vùng để tạo ra hành trình trải nghiệm dài hơn, đa dạng hơn.
Hướng đi này không chỉ giúp tăng doanh thu – như những con số 70.000 tỷ đồng ở Lào Cai, 25.000 tỷ đồng ở Thái Nguyên hay hàng chục nghìn tỷ đồng tại Khánh Hòa, Lâm Đồng – mà còn giảm sức ép lên môi trường, bảo vệ văn hóa bản địa và san sẻ lợi ích kinh tế cho người dân. Tương lai du lịch Việt Nam sẽ thuộc về những địa phương dám chuyển từ tư duy “đón khách càng nhiều càng tốt” sang “mỗi chuyến đi phải đáng nhớ, đáng tiền và có ý nghĩa với cộng đồng”. Du khách trong nước và quốc tế đang tìm kiếm du lịch trải nghiệm, du lịch xanh và sự tôn trọng với điểm đến; nếu chiến lược du lịch giá trị được thực thi nhất quán, Việt Nam có cơ hội trở thành điểm đến bốn mùa, bền vững và cạnh tranh, thay vì chỉ là điểm dừng chân đông đúc trên bản đồ khu vực.
