Mở rộng Ung Văn Khiêm và Nguyễn Thị Tú: hai mũi giải cứu ùn tắc cửa ngõ thành phố
Mở rộng đường Ung Văn Khiêm và nâng cấp đường Nguyễn Thị Tú là hai dự án giao thông chiến lược nhằm giảm ùn tắc cửa ngõ thành phố, cải thiện khả năng kết nối giữa các trục quốc lộ, khu dân cư và khu công nghiệp, đồng thời xử lý các vấn đề tồn tại lâu năm như mặt đường quá hẹp, kẹt xe giờ cao điểm và ngập nước kéo dài, qua đó từng bước nâng cấp hạ tầng TP.HCM theo định hướng mở rộng mạng lưới giao thông trục Đông – Tây và tăng năng lực lưu thông hàng hóa lẫn hành khách.
Điểm cốt lõi của hai dự án này không chỉ là thêm làn xe, mà là thử thách xem TP.HCM có dám giải bài toán ùn tắc cửa ngõ thành phố bằng quy hoạch đồng bộ hay lại tiếp tục vá víu từng đoạn. Ung Văn Khiêm hướng tới cửa ngõ phía Đông, nơi người dân quy ước “30 phút chưa đi nổi 2 km” trong những ngày mưa ngập, kẹt xe kéo dài. Nguyễn Thị Tú là nút nghẽn phía Tây, nơi mặt đường chỉ khoảng 7,5 m nhưng phải gánh xe tải, container ra vào khu công nghiệp và khu dân cư. Chỉ khi nhìn hai tuyến này trên cùng bản đồ chiến lược, mới thấy đây là phép thử cho tư duy đầu tư giao thông chiến lược của thành phố.
Ung Văn Khiêm: gần 4.600 tỷ cho 1,8 km – giải tỏa hay dồn áp lực?
Dự án mở rộng đường Ung Văn Khiêm đang được Sở Giao thông Vận tải hoàn thiện báo cáo tiền khả thi làm cơ sở xem xét chủ trương đầu tư trong năm nay. Theo phương án nghiên cứu, mặt đường sẽ được nới từ 10–12 m lên 30 m với 6 làn xe trên chiều dài khoảng 1,8 km, từ vòng xoay Đài Liệt sĩ tới giao Nguyễn Hữu Cảnh. Tổng mức đầu tư ước khoảng 4.592 tỷ đồng, phần lớn dành cho bồi thường, giải phóng mặt bằng và tái định cư. Câu nói “gần 4.6 nghìn tỷ để xóa cảnh 30 phút chưa đi nổi 2 km” là một câu chuyện vừa gây ấn tượng, vừa đặt ra yêu cầu phải đánh giá rất kỹ hiệu quả dài hạn của dự án này.
Về mặt tích cực, mở rộng đường Ung Văn Khiêm sẽ giảm áp lực cho trục Xô Viết Nghệ Tĩnh, Quốc lộ 13, Đinh Bộ Lĩnh, Nguyễn Hữu Cảnh – những tuyến vốn thường xuyên quá tải và là lối ra vào khu Đông thành phố. Dự án còn là cơ hội “đi một lần làm luôn hệ thống thoát nước”, xử lý tình trạng ngập nước kéo dài mà người dân khu vực chịu đựng nhiều năm. Nhưng nếu chỉ tập trung mở rộng lòng đường mà thiếu quản lý phương tiện, không gắn với hệ thống giao thông công cộng, Ung Văn Khiêm có nguy cơ trở thành một “đại lộ container” mới, kéo thêm xe tải, xe cá nhân vào khu trung tâm. Khi đó, 6 làn xe có thể giải nhiệt đoạn đường 1,8 km, nhưng lại đẩy áp lực sang những nút chưa được nâng cấp ở hai đầu tuyến.
Nguyễn Thị Tú: hơn 6.471 tỷ cho cửa ngõ Tây – bài toán vượt tải và liên kết mạng lưới
Khác với Ung Văn Khiêm gánh áp lực hướng Đông, Nguyễn Thị Tú là “mạch máu” phía Tây nối đường Lê Đức Thọ Anh (trước đây là Quốc lộ 1) với đường Vĩnh Lộc và khu công nghiệp Vĩnh Lộc. Trong nhiều năm, tuyến này chỉ rộng khoảng 7,5 m nhưng phải chịu lưu lượng lớn xe tải, xe container phục vụ khu công nghiệp và phương tiện từ các khu dân cư xung quanh, dẫn đến tình trạng quá tải và ùn tắc thường xuyên. Kẹt xe giờ cao điểm trên tuyến không chỉ làm người dân mất thời gian, mà còn đẩy chi phí logistics, khiến hàng hóa ra vào khu công nghiệp chậm trễ và làm lây lan ùn tắc sang các tuyến lân cận.
Sau nhiều năm không triển khai theo kế hoạch ban đầu, thành phố đã điều chỉnh dự án: chiều dài tăng từ khoảng 800 m lên 2,4 km, gấp ba lần, vẫn thiết kế mặt đường 40 m với 8 làn xe, nối từ Lê Đức Anh đến Vĩnh Lộc. Đáng chú ý, một cầu cạn rộng khoảng 10 m, dài 600 m sẽ được xây ở cuối tuyến để nối trực tiếp vào đường Vĩnh Lộc, tránh tạo thêm điểm nghẽn mới sau khi mở rộng. Tổng mức đầu tư vì thế tăng hơn 6,5 lần, từ 970 tỷ lên hơn 6.471 tỷ đồng, kéo dự án từ nhóm B lên nhóm A, chủ yếu do phạm vi dự án lớn hơn và chi phí giải phóng mặt bằng tăng dưới tác động của các quy định mới về đất đai. Nếu các dự án phía Tây được triển khai đồng bộ, Nguyễn Thị Tú sẽ không còn là một con đường đơn lẻ mà trở thành mắt xích trong mạng lưới kết nối khu dân cư, khu công nghiệp với các trục lớn.
Hơn 46.500 tỷ cho mạng trục chiến lược: hai tuyến đường trong bức tranh lớn
Điểm quan trọng khi đánh giá Ung Văn Khiêm và Nguyễn Thị Tú là đặt chúng trong chiến lược nâng cấp hạ tầng TP.HCM rộng hơn. Thành phố đang triển khai hàng loạt dự án giao thông quy mô lớn tại các cửa ngõ và khu vực đô thị trọng điểm, nhiều công trình quy mô từ 8 đến 14 làn xe, kết hợp cầu cạn, cầu vượt và nút giao khác mức. Năm dự án tiêu biểu gồm cầu Thủ Thiêm 4, Quốc lộ 22, đường trục Bắc – Nam, đường liên cảng Cát Lái – Phú Hữu và tuyến nối Xa lộ Hà Nội với Vành đai 3 đều đặt mục tiêu hoàn thành trong năm 2028. Nếu đúng tiến độ, chúng sẽ bổ sung các tuyến kết nối quan trọng, tăng năng lực lưu thông hành khách và hàng hóa giữa các khu vực với hệ thống vành đai, cao tốc và các đầu mối liên vùng.
Trong bức tranh đó, mở rộng đường Ung Văn Khiêm có vai trò giảm áp lực khu Đông, chia sẻ dòng xe với cầu Thủ Thiêm 4 và các tuyến ven sông, trong khi Nguyễn Thị Tú tạo thêm hướng ra vào cho khu Tây, hỗ trợ mạng lưới Quốc lộ 22, các tuyến vành đai và cao tốc trong tương lai. Câu hỏi không nằm ở việc có nên đầu tư hay không, mà là cách thành phố tổ chức giao thông sau khi các tuyến 8–14 làn xe, cầu cạn, cầu vượt đi vào khai thác. Nếu tiếp tục ưu tiên xe cá nhân và thiếu đột phá về vận tải công cộng, các đại dự án dễ biến thành “xa lộ cho kẹt xe” mới. Ngược lại, nếu gắn với quy hoạch đô thị nén, bố trí lại các khu công nghiệp, kho bãi và siết chặt quản lý phương tiện vào giờ cao điểm, mạng trục 46.500 tỷ mới thực sự phát huy vai trò chiến lược.
Kết luận: mở rộng đường là cần, nhưng không đủ để chữa ùn tắc cửa ngõ
Hai dự án mở rộng đường Ung Văn Khiêm và Nguyễn Thị Tú cho thấy TP.HCM đang sẵn sàng chi hơn 11.000 tỷ đồng để giải bài toán ùn tắc cửa ngõ thành phố, giảm ngập, tăng kết nối Đông – Tây và hỗ trợ dòng hàng hóa ra vào các khu công nghiệp. Đây là các bước đi cần thiết và dũng cảm trong bối cảnh hạ tầng đô thị đã quá tải nhiều năm. Tuy nhiên, mở rộng đường chỉ là điều kiện cần, không phải điều kiện đủ.
Để các tuyến mới không trở thành “máy hút kẹt xe”, TP.HCM cần song hành nhiều lớp giải pháp: siết quy hoạch gắn giao thông với sử dụng đất, kiểm soát phát triển dân cư và công nghiệp dọc các tuyến huyết mạch, ưu tiên vận tải công cộng, đồng thời minh bạch hiệu quả đầu tư giao thông chiến lược để người dân thấy rõ lợi ích. Đầu tư hàng nghìn tỷ vào hạ tầng là quyết định mang tính thế hệ. Nếu làm tốt, Ung Văn Khiêm và Nguyễn Thị Tú sẽ là ví dụ cho một thành phố dám thay đổi cách nghĩ về giao thông; nếu làm dở, chúng sẽ thêm vào danh sách những tuyến đường to nhưng vẫn tắc.
