“Five Countries, One Destination”: Cơ hội vàng hay khẩu hiệu đẹp?
Sáng kiến du lịch xuyên biên giới “Five Countries, One Destination” là nỗ lực hợp tác giữa năm quốc gia Mekong nhằm kết nối điểm đến, đơn giản hóa hành trình và biến toàn tiểu vùng thành một điểm đến thống nhất cho du khách quốc tế lẫn nội khối, đồng thời mở rộng không gian kinh tế cho các doanh nghiệp du lịch, vận tải, lưu trú và dịch vụ liên quan. Trong cuộc họp Bộ trưởng Du lịch ACMECS lần thứ bảy tại Thành phố Hồ Chí Minh, Campuchia, Lào, Myanmar, Thái Lan và Việt Nam đã thông qua kế hoạch hành động chung 2026-2028, tập trung vào tăng cường kết nối, chuyển đổi số, du lịch bền vững, an toàn và phát triển nguồn nhân lực để hiện thực hóa tầm nhìn này. Vấn đề không phải là sáng kiến có hay không, mà là liệu các nước có dám chuyển khẩu hiệu thành cơ chế vận hành cụ thể cho thị trường hay không.
Lợi ích thực tế cho du khách: từ hành trình liền mạch đến thị thực dễ thở
Điểm hấp dẫn nhất của hợp tác du lịch khu vực Đông Nam Á quanh dòng Mekong nằm ở trải nghiệm thực tế của du khách. Năm nước cam kết phát triển tuyến và sản phẩm du lịch đa quốc gia, cải thiện điều kiện đi lại, tăng kết nối xuyên biên giới và phối hợp xúc tiến, nhằm giúp hành trình qua nhiều nước trở nên thuận tiện hơn, thay vì bị chia cắt bởi thủ tục và hạ tầng rời rạc. Những gì du khách kỳ vọng không phải là brochure đẹp, mà là lịch trình được mở rộng: bay đến một thành phố cửa ngõ, tiếp tục bằng đường bộ hoặc đường sông qua nhiều điểm đến, không bị “chặn” bởi hồ sơ phức tạp và thông tin thiếu minh bạch. Kinh nghiệm từ hệ thống thị thực điện tử, nơi kết quả được cấp trong khoảng bốn ngày cho công dân Việt Nam, cho thấy công nghệ có thể biến thị thực từ rào cản thành lợi thế cạnh tranh nếu các nước Mekong chọn con đường cải cách thực sự.
Doanh nghiệp du lịch: từ người phục vụ khách đến kiến trúc sư hệ sinh thái
Nếu du khách hưởng lợi từ hành trình liền mạch, thì các doanh nghiệp chính là lực lượng chịu trách nhiệm biến hợp tác thành dòng doanh thu cụ thể. Nghị quyết mới về phát triển du lịch xác định đây là một hệ sinh thái kinh tế tổng hợp, có khả năng tạo động lực cho thương mại, dịch vụ, giao thông vận tải, công nghiệp văn hóa, sáng tạo và kinh tế số, đồng thời coi doanh nghiệp là lực lượng tiên phong trong phát triển du lịch. Điều đó đặt ra yêu cầu các hãng lữ hành, khách sạn, vận tải, nền tảng số không được đứng ngoài “Five Countries, One Destination”, mà phải đồng thiết kế tuyến du lịch xuyên biên giới, gói MICE khu vực, nền tảng dữ liệu chung và chuẩn dịch vụ liên quốc gia. Một tuyên bố rõ ràng là: “Giá trị không đo bằng số khách tham dự mà ở những kết nối và cơ hội được tạo ra sau mỗi sự kiện”. Với du lịch Mekong, giá trị không chỉ ở số lượt khách qua biên giới, mà ở những mạng lưới kinh doanh mới hình thành quanh mỗi hành trình đa quốc gia.
Bài học từ sự kết nối quốc tế mới: MICE và câu chuyện dữ liệu, thương hiệu
Cách các đối tác quốc tế mở rộng hợp tác MICE với Việt Nam cho thấy một hướng đi mà tiểu vùng Mekong có thể tham khảo. Thị trường MICE đang được đặt vào không gian gắn kết với thương mại, đầu tư, khoa học công nghệ, công nghiệp văn hóa và đổi mới sáng tạo, thay vì chỉ bị xem như một phân khúc du lịch. Moscow tăng cường kết nối với doanh nghiệp MICE Việt Nam bằng xúc tiến, khảo sát thị trường, xây dựng mạng lưới đối tác, cơ chế hỗ trợ tổ chức sự kiện và các gói trải nghiệm lồng ghép di sản văn hóa vào lịch trình công vụ. Việc tập trung phát triển MICE diễn ra trên nền tảng hợp tác du lịch song phương đang được củng cố, cùng những công cụ như e-visa và chương trình thưởng MICE giúp hành trình của đại biểu trở nên dễ nhớ. Nếu tiểu vùng Mekong áp dụng tư duy tương tự – coi dữ liệu, công nghệ và thương hiệu sự kiện khu vực là trụ cột – du lịch xuyên biên giới sẽ vượt khỏi mô hình tour tham quan đơn thuần.
Từ kế hoạch 2026-2028 đến khả năng cạnh tranh dài hạn của tiểu vùng Mekong
Kế hoạch hành động chung giai đoạn 2026-2028 của năm quốc gia Mekong là bước khởi động, không phải đích đến. Các nước dự kiến tiếp tục tăng cường kết nối xuyên biên giới, phát triển tuyến và sản phẩm du lịch đa quốc gia, cải thiện điều kiện đi lại, chia sẻ thông tin, phối hợp xúc tiến và marketing. Song song, một cuộc họp Bộ trưởng du lịch khác giữa Campuchia, Lào, Myanmar và Việt Nam trong cùng ngày nhấn mạnh hợp tác thông qua chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo. Đây là tín hiệu tích cực, nhưng sức cạnh tranh dài hạn chỉ được bảo đảm nếu các bên đồng ý đặt những mục tiêu khó: liên thông dữ liệu du lịch, công nhận lẫn nhau các tiêu chuẩn dịch vụ, và quan trọng nhất là cải cách thủ tục biên giới theo hướng thân thiện với du khách. Trong bối cảnh các điểm đến trên thế giới chủ động tổ chức Hội nghị thượng đỉnh MICE để nối doanh nghiệp với thị trường, tiểu vùng Mekong sẽ bị bỏ lại phía sau nếu chỉ dừng ở các tuyên bố hợp tác mà không gắn với những thời hạn cụ thể và cơ chế giám sát rõ ràng.
