Hợp tác Pháp – Việt: từ đầu tư sang chiến lược làm chủ công nghệ
Hợp tác đầu tư giữa Pháp và Việt Nam trong lĩnh vực đường sắt cao tốc, năng lượng tái tạo và chuyển đổi xanh là một chiến lược song phương nhằm kết hợp vốn, công nghệ và tri thức để Việt Nam vừa mở rộng hạ tầng, vừa từng bước làm chủ các quy trình công nghiệp giá trị cao, thay vì chỉ nhập khẩu thiết bị và dịch vụ kỹ thuật từ bên ngoài. Bên lề sự kiện France-Vietnam Forward 2026 tại TP.HCM, Đại sứ Pháp Didier Le Bret nhấn mạnh khoa học và công nghệ đang trở thành trụ cột mới trong quan hệ hai nước. Điều này cho thấy Pháp không chỉ nhìn Việt Nam như thị trường tiêu thụ, mà như đối tác cùng xây dựng năng lực công nghiệp dài hạn. Câu hỏi không còn là “Pháp đầu tư Việt Nam bao nhiêu”, mà là Việt Nam sẽ nhận và vận dụng công nghệ như thế nào để bứt lên trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Năng lượng: bảo đảm điện cho tăng trưởng và chuyển đổi xanh
Nếu coi chuyển đổi xanh là con đường bắt buộc, thì năng lượng chính là bài kiểm tra năng lực thực thi. Việt Nam hiện có tổng công suất nguồn điện lắp đặt khoảng 90GW và đặt mục tiêu tăng thêm 10%, tương đương khoảng 9GW để đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế. Đây không chỉ là bài toán xây thêm nhà máy, mà là cơ hội định hình lại cơ cấu nguồn điện theo hướng đa dạng và sạch hơn, từ điện gió, điện mặt trời, thủy điện đến điện hạt nhân. Theo Đại sứ Didier Le Bret, “chuyển đổi xanh phải đi cùng khả năng cung cấp điện”, bởi khi hoạt động kinh tế chuyển sang dùng điện, nếu nguồn không đủ, mọi cam kết giảm phát thải sẽ chỉ nằm trên giấy. Pháp với kinh nghiệm thủy điện và công nghệ hạt nhân nhìn thấy dư địa hợp tác lớn, nhưng điều đáng giá hơn là định hướng gắn cung cấp thiết bị với chuyển giao công nghệ, để Việt Nam không bị khóa ở vai trò gia công thấp.
Đường sắt cao tốc: bài kiểm tra về chuyển giao công nghệ hạ tầng
Trong hạ tầng giao thông, đường sắt cao tốc và metro là nơi dễ nhìn thấy nhất sự khác biệt giữa mua sắm đơn thuần và hợp tác công nghệ. Việt Nam đang định hướng đầu tư các tuyến đường sắt tốc độ cao và mở rộng mạng lưới metro tại Hà Nội, TP.HCM, với tổng chiều dài hàng trăm kilômét. Pháp – một trong những quốc gia tiên phong về đường sắt tốc độ cao – không giấu tham vọng tham gia sâu hơn, từ tư vấn, thiết kế đến cung cấp phương tiện và giải pháp kỹ thuật. Nhưng điểm đáng chú ý là thông điệp của Đại sứ Le Bret: điều quan trọng là giúp Việt Nam tiếp nhận công nghệ và làm chủ một phần giá trị, thay vì chỉ cung cấp toa tàu hay thực hiện giao dịch thương mại. Nói cách khác, nếu các dự án đường sắt chỉ dừng ở hợp đồng mua bán, Việt Nam sẽ tiếp tục phụ thuộc; còn nếu gắn với chuyển giao công nghệ, đây sẽ là bước nhảy về năng lực công nghiệp hạ tầng.
Hợp tác xanh và khoáng sản chiến lược: không thể chỉ xuất thô
Chuyển đổi xanh không chỉ là câu chuyện điện gió, điện mặt trời hay xe điện; đó còn là chuỗi cung ứng khoáng sản chiến lược và năng lực chế biến. Từ nhu cầu năng lượng, Đại sứ Pháp mở rộng sang cơ hội hợp tác về khoáng sản quan trọng phục vụ công nghiệp và chuyển đổi xanh, đặc biệt là đất hiếm. Pháp sẵn sàng hỗ trợ Việt Nam xây dựng bản đồ tài nguyên chi tiết hơn, nhưng thông điệp đi kèm rất rõ: định hướng hợp tác cần gắn khai thác với chế biến và xây dựng năng lực công nghiệp tại Việt Nam, thay vì chỉ đưa nguyên liệu thô ra nước ngoài. Đây là điểm then chốt của hợp tác xanh: nếu Việt Nam chỉ xuất thô và nhập lại sản phẩm công nghệ cao, lợi ích sẽ nghiêng về phía bên ngoài. Ngược lại, nếu kết hợp đầu tư với chuyển giao công nghệ chế biến, Việt Nam có thể biến lợi thế tài nguyên thành nền tảng công nghiệp mới, thay vì lặp lại mô hình “tài nguyên rẻ – sản phẩm đắt” đã quá quen thuộc.
Từ diễn đàn tới dự án thực chất: cơ hội nhưng cũng là bài thi năng lực
France-Vietnam Forward 2026 quy tụ hơn 600 đại biểu từ cơ quan ngoại giao, doanh nghiệp, startup, nhà đầu tư và trường đại học, trở thành nơi hai bên bàn về các dự án gắn nghiên cứu khoa học với nhu cầu phát triển kinh tế và công nghiệp. Các doanh nghiệp Pháp nhìn rõ dư địa trong năng lượng, đường sắt và chuyển đổi xanh, còn Việt Nam cần nguồn lực để mở rộng hạ tầng và nâng cao năng lực công nghệ. Về lý thuyết, đây là mối quan hệ đôi bên cùng có lợi: Pháp có thị trường và đối tác công nghiệp mới, Việt Nam có cơ hội bước lên nấc thang giá trị cao hơn. Nhưng thực tế sẽ phụ thuộc vào cách Việt Nam thiết kế chính sách: có yêu cầu rõ ràng về chuyển giao công nghệ, nội địa hóa và đào tạo nhân lực hay không; có gắn các dự án với mục tiêu dài hạn về năng lực công nghiệp hay chỉ dừng ở giải quyết nhu cầu trước mắt. Hợp tác xanh và công nghệ với Pháp vì thế vừa là cơ hội, vừa là bài thi về khả năng hoạch định chiến lược của Việt Nam.
