Nâng chất lượng dân số bắt đầu từ gia đình
Nâng cao chất lượng dân số là cải thiện sức khỏe, năng lực và điều kiện phát triển của người dân, đồng thời quan tâm đến quy mô, cơ cấu và phân bố dân số để tạo nền tảng cho phát triển bền vững. Với TP.HCM, đây không thể chỉ là mục tiêu y tế: mức sinh TP.HCM năm 2026 là 1,51 con/phụ nữ, còn người từ 60 tuổi trở lên chiếm khoảng 11,7% dân số. Hai sức ép ấy khiến việc chuẩn bị cho gia đình trẻ và chăm sóc sức khỏe suốt vòng đời trở nên cấp thiết hơn. Thành phố đã đạt tỷ lệ sàng lọc trước sinh và sơ sinh trên 85%, tuổi thọ trung bình 76,7 tuổi, cao hơn mức bình quân cả nước 74,7 tuổi. Nhưng những kết quả này không xóa được thách thức về mức sinh thấp và già hóa dân số. Hướng đi hợp lý là giúp mỗi gia đình có điều kiện chăm sóc sức khỏe và nuôi dưỡng thế hệ tương lai tốt hơn, thay vì chỉ nhìn dân số qua số lượng trẻ sinh ra.
Chăm sóc tiền hôn nhân đem lại lợi ích cụ thể
Ngày 31/10, Chi cục Dân số TP.HCM phối hợp với Hội Liên hiệp Phụ nữ TP.HCM, Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam TP.HCM và Bệnh viện Hùng Vương tổ chức hội nghị tổng kết hoạt động truyền thông lồng ghép cung cấp dịch vụ nâng cao chất lượng dân số. Điểm đáng chú ý không chỉ là tuyên truyền, mà là đưa dịch vụ đến gần các cặp đôi: 203 cặp đã tham gia tư vấn, khám sức khỏe trước khi kết hôn. Chăm sóc tiền hôn nhân giúp người trẻ chủ động phát hiện vấn đề sức khỏe, cân nhắc chăm sóc, điều trị hoặc dự phòng phù hợp, đồng thời chuẩn bị cho thai kỳ và việc sinh con an toàn. Đây là một lựa chọn có giá trị với từng cá nhân, bất kể quyết định sinh con của họ là gì. Khi mức sinh thấp khiến mỗi ca mang thai và sinh nở an toàn càng có ý nghĩa, tiếp cận dịch vụ sớm là cách thiết thực để giảm những rủi ro có thể phòng ngừa.
Hỗ trợ hôn nhân cũng là chính sách dân số
Khám sức khỏe trước hôn nhân chỉ giải quyết một phần hành trình xây dựng gia đình. Các cặp đôi tham gia chương trình còn được tập huấn kỹ năng xây dựng gia đình hạnh phúc, với trọng tâm là tăng sự thấu hiểu, chia sẻ và đồng hành, qua đó hạn chế bỡ ngỡ hoặc khủng hoảng tâm lý trong đời sống hôn nhân. Cách tiếp cận này đáng ủng hộ vì chính sách dân số không nên dừng ở lời kêu gọi sinh con; gia đình cần kiến thức và sự hỗ trợ để có thể chăm sóc nhau, nuôi dạy con và ứng phó với những thay đổi trong cuộc sống. Chương trình cũng trao giải cho 16 tác phẩm trong tổng số 1.274 ảnh dự thi với chủ đề “Gia đình yêu thương - Vẹn tròn hạnh phúc”. Hoạt động truyền thông văn hóa có thể bổ trợ cho dịch vụ chuyên môn, miễn là không thay thế việc cải thiện khả năng tiếp cận chăm sóc sức khỏe.
Thước đo phải vượt ra ngoài số trẻ được sinh ra
TP.HCM có quy mô dân số hơn 14 triệu người sau sáp nhập, đô thị hóa nhanh và nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng đa dạng; trong khi đó, mức sinh thấp cùng già hóa dân số làm bài toán dân số thêm phức tạp. Vì vậy, chuyển trọng tâm sang dân số và phát triển—quan tâm đồng thời đến quy mô, cơ cấu, phân bố và chất lượng dân số—là hướng đi phù hợp. Tuy nhiên, các hoạt động truyền thông và tập huấn chỉ phát huy tác dụng nếu người dân tiếp cận dịch vụ thuận lợi, được tư vấn đáng tin cậy và có quyền chủ động với quyết định sức khỏe của mình. Kết quả không nên chỉ được nhìn qua số người dự sự kiện hay số cặp đôi được biểu dương, mà cần gắn với trải nghiệm chăm sóc thực tế của các gia đình. Kết luận rõ ràng: chăm sóc tiền hôn nhân và hỗ trợ xây dựng gia đình là những mắt xích cần thiết, nhưng mục tiêu cuối cùng phải là người dân khỏe mạnh và gia đình có năng lực chăm sóc nhau.
