Từ đối tác chiến lược toàn diện đến nhu cầu “nâng cấp” nội dung hợp tác
Hợp tác Việt Nam Pháp trong giai đoạn mới là quá trình hai nước dùng khuôn khổ đối tác chiến lược toàn diện để ưu tiên những dự án có tính biểu tượng, mang tầm dài hạn, tập trung vào hàng không vũ trụ, hạ tầng giao thông chiến lược, năng lượng sạch, khoáng sản thiết yếu và khoa học – công nghệ, trên nền tảng đối thoại chân thành, tôn trọng lẫn nhau và lòng tin được bồi đắp qua nhiều thế hệ.
Ngày 10/9, tại Phủ Thủ tướng Pháp, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm hội kiến Thủ tướng Sébastien Lecornu trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức và tham dự Hội nghị Thượng đỉnh Không gian vũ trụ. Đây không phải cuộc gặp mang tính nghi lễ, mà là thời điểm hai bên chủ động “siết lại ốc vít” cho khuôn khổ đối tác chiến lược toàn diện đã được nâng cấp trước đó. Khi Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định Pháp là một trong những đối tác quan trọng hàng đầu tại châu Âu và mong muốn đưa quan hệ đi vào chiều sâu, thông điệp cốt lõi là: hai nước đã có khung, giờ là lúc lấp đầy khung bằng các dự án cụ thể gắn với mục tiêu phát triển đến 2030 và 2045.
Không gian vũ trụ và khoa học – công nghệ: Trụ cột mới cho tầm nhìn dài hạn
Nếu trước đây, hợp tác Việt Nam Pháp thường được nhắc nhiều ở văn hóa, giáo dục hay y tế, thì lần này, thông điệp rất rõ: khoa học – công nghệ, đặc biệt là không gian vũ trụ, sẽ trở thành trụ cột mới, then chốt trong quan hệ song phương. Chuyến thăm Pháp và việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước tham dự Hội nghị Thượng đỉnh Không gian vũ trụ đã được mô tả như một dấu mốc, bước ngoặt cho quan hệ hai nước.
Hai nhà lãnh đạo nhất trí phát huy tối đa lợi thế của Pháp với tư cách cường quốc khoa học hàng đầu châu Âu, tập trung vào hàng không vũ trụ, công nghệ lượng tử, khoáng sản thiết yếu và năng lượng sạch. Về không gian vũ trụ, Việt Nam và Pháp đã có nền tảng hợp tác trong khai thác, vận hành vệ tinh và cùng đánh giá cần thúc đẩy sâu hơn lĩnh vực này. Một câu nói đáng chú ý là việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước tham dự Hội nghị Thượng đỉnh Không gian vũ trụ “khẳng định tầm nhìn và quyết tâm của Việt Nam tham gia sâu hơn vào những lĩnh vực công nghệ chiến lược đang định hình tương lai”. Đây là bước đi thể hiện rõ khát vọng đến 2045, nơi khoa học – công nghệ không còn là lựa chọn mà là yêu cầu tất yếu.
Năng lượng sạch chiến lược và hạ tầng giao thông: Bài toán vừa kinh tế vừa địa chính trị
Trong danh mục ưu tiên, năng lượng sạch chiến lược và hạ tầng giao thông không chỉ là lĩnh vực kinh tế, mà còn là đòn bẩy địa chính trị cho cả hai bên. Hai nhà lãnh đạo thống nhất tập trung nguồn lực thúc đẩy các dự án trọng điểm trong những lĩnh vực Pháp có thế mạnh và Việt Nam có nhu cầu chiến lược, bao gồm hàng không – vũ trụ, hạ tầng giao thông chiến lược, năng lượng sạch và khoáng sản thiết yếu. Điều này cho thấy Hà Nội và Paris không muốn dừng ở những dự án nhỏ lẻ, mà hướng tới những công trình có thể định hình cách Việt Nam kết nối trong nước, trong khu vực và với chuỗi cung ứng toàn cầu.
Phía Pháp đánh giá cao sự phát triển của ngành công nghiệp Việt Nam, hiện chiếm 37% GDP, và bày tỏ mong muốn tham gia các dự án năng lượng, hạ tầng chiến lược và khoáng sản ở Việt Nam. Đây là một trong những câu nói “định hướng thị trường” đáng trích dẫn: ngành công nghiệp chiếm 37% GDP, và Paris muốn trở thành đối tác hàng đầu trong những dự án mang tính nền tảng của Việt Nam. Ở chiều ngược lại, Việt Nam không chỉ tìm nguồn vốn và công nghệ, mà còn tận dụng Pháp như “cửa ngõ vào EU”, trong khi Việt Nam được Pháp xem là “cửa ngõ vào ASEAN”. Bối cảnh này khiến mỗi km đường sắt đô thị hay mỗi dự án năng lượng sạch đều mang ý nghĩa chiến lược vượt ra ngoài phạm vi song phương.
Niềm tin chính trị, EVFTA và mô hình “Công nghệ Pháp – Sản xuất Việt Nam”
Một trong những điểm mạnh ít ai phủ nhận trong hợp tác Việt Nam Pháp là nền tảng niềm tin chính trị và sự gần gũi về văn hóa, giáo dục, khoa học. Quan hệ hai nước được mô tả là đã vượt qua thăng trầm, xây dựng thành công mối quan hệ hữu nghị, bình đẳng, tôn trọng lẫn nhau và cùng hướng tới tương lai. Đó là lý do giải thích vì sao, chỉ trong gần hai năm, lãnh đạo cấp cao hai nước đã có tới ba lần tiếp xúc, và nay tiếp tục ra Tuyên bố chung về việc thúc đẩy triển khai khuôn khổ đối tác chiến lược toàn diện.
Trên nền tảng này, kinh tế – thương mại và đầu tư được định hướng theo mô hình mới: “Công nghệ Pháp – Sản xuất Việt Nam – Cung ứng khu vực và toàn cầu”, nhằm đưa các sản phẩm thế mạnh như công nghiệp chế biến, chế tạo, nông sản thực phẩm tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Hai bên cũng nhất trí tận dụng hiệu quả Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam – EU (EVFTA) để đưa kim ngạch thương mại tăng trưởng cân bằng hơn. Đây là cách tiếp cận mang tính “chuỗi giá trị”, thay vì chỉ là trao đổi mua – bán đơn thuần, đồng thời mở ra dư địa để kết nối các dự án hạ tầng giao thông, năng lượng sạch chiến lược với mạng lưới sản xuất và phân phối rộng lớn hơn.
Khoa học, giáo dục, văn hóa và kế hoạch hành động 2026–2028: Bảo đảm chiều sâu cho quan hệ mới
Hợp tác chiến lược sẽ khó bền nếu thiếu nền tảng xã hội. Việt Nam và Pháp ý thức rõ điều đó nên tiếp tục coi khoa học, giáo dục, văn hóa là những trụ cột quan trọng song hành cùng kinh tế, quốc phòng. Quan hệ hai nước được bồi đắp qua nhiều thế hệ từ lịch sử, văn hóa, giáo dục, khoa học tới giao lưu nhân dân sâu rộng. Hai bên nhất trí làm sâu sắc thêm hợp tác văn hóa, giáo dục – đào tạo, y tế, kết nối địa phương và đồng thời phát huy trụ cột mới về khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Về phía trước, hai nhà lãnh đạo không chỉ nói về ý chí mà còn thống nhất một lộ trình cụ thể: tăng cường trao đổi đoàn các cấp, sớm thiết lập các cơ chế hợp tác mới tương xứng với tầm mức quan hệ và triển khai hiệu quả Kế hoạch hành động Việt Nam – Pháp giai đoạn 2026–2028. Đồng thời, hai bên tiếp tục củng cố hợp tác quốc phòng – an ninh, tham gia lực lượng gìn giữ hòa bình Liên Hợp Quốc và hợp tác phòng, chống tội phạm xuyên biên giới. Nhìn tổng thể, điểm đáng chú ý nhất không chỉ là những lĩnh vực mới như không gian vũ trụ hay năng lượng sạch chiến lược, mà là cách Việt Nam và Pháp đang biến một quan hệ đối tác chiến lược toàn diện trên giấy thành mạng lưới hợp tác có chiều sâu, đa tầng và có lộ trình rõ ràng.
