Khuôn khổ mới cần được đo bằng kết quả thực chất
Quan hệ Đối tác chiến lược Việt Nam–Ba Lan là khuôn khổ hợp tác cấp cao nhằm đưa quan hệ lâu đời giữa hai nước sang giai đoạn phối hợp toàn diện và thực chất hơn. Ngày 26-10, Thủ tướng Lê Minh Hưng và Thủ tướng Donald Tusk công bố hai bên đã thông qua Tuyên bố chung cùng Kế hoạch hành động giai đoạn 2026–2030. Đây là bước tiến có trọng lượng: Ba Lan trở thành thành viên thứ 10 của Liên minh châu Âu thiết lập khuôn khổ quan hệ từ Đối tác chiến lược trở lên với Việt Nam. Sự nâng cấp dựa trên hơn 76 năm hữu nghị và hợp tác, đồng thời phù hợp với chủ trương tăng cường quan hệ với các đối tác truyền thống ở châu Âu. Tuy nhiên, danh xưng mới chỉ tạo giá trị khi các cam kết được chuyển thành dự án, trao đổi thường xuyên và cơ hội cụ thể cho doanh nghiệp, người dân.
Thương mại và cánh cửa tiếp cận thị trường
Tham vọng thương mại đến năm 2030 là phép thử quan trọng nhất của quan hệ mới. Hai bên thống nhất nâng kim ngạch song phương lên 6 tỷ USD, đồng thời thúc đẩy thực thi hiệu quả Hiệp định thương mại tự do Việt Nam–Liên minh châu Âu. Để tiến gần mục tiêu, việc nối lại Ủy ban liên Chính phủ về hợp tác kinh tế có thể giúp xử lý vướng mắc thay vì để cam kết dừng ở cấp tuyên bố. Ba Lan được xác định là cửa ngõ để hàng Việt tiếp cận Trung và Đông Âu; ngược lại, Việt Nam có thể làm điểm đến cho doanh nghiệp Ba Lan và EU hướng tới ASEAN. Đây là cơ hội mở cửa thị trường châu Âu, nhưng lợi ích sẽ không tự đến: doanh nghiệp cần tận dụng ưu đãi, đáp ứng quy định và phát triển các quan hệ phân phối bền vững. Ba Lan cũng đã phê chuẩn EVIPA; việc thúc đẩy các nước EU còn lại hoàn tất phê chuẩn sẽ góp phần tạo môi trường đầu tư ổn định hơn.
Hợp tác năng lượng, công nghệ và kết nối con người
Điểm đáng chú ý là chương trình hợp tác không bó hẹp trong mua bán hàng hóa. Hai nước xác định các lĩnh vực ưu tiên gồm chuyển đổi năng lượng, năng lượng tái tạo, nông nghiệp thông minh, chuyển đổi số, công nghệ vũ trụ và dược phẩm. Công nghệ thông tin, an ninh mạng, hàng không vũ trụ, đường sắt và công nghiệp chế biến, chế tạo cũng nằm trong những lĩnh vực được khuyến khích phát triển. Hợp tác năng lượng công nghệ có thể đem lại lợi ích dài hạn nếu gắn với chuyển giao tri thức và dự án cụ thể, thay vì chỉ dừng ở trao đổi chính sách. Giáo dục, du lịch và giao lưu nhân dân cũng là phần thiết yếu: hai bên đã ký văn kiện hợp tác giáo dục đại học và du lịch. Với người dân, việc hãng LOT nối lại đường bay thẳng Warsaw–Hà Nội giúp tăng kết nối trực tiếp; hai bên cũng đang xem xét các đề nghị về mở rộng miễn thị thực. Thành công cuối cùng sẽ phụ thuộc vào việc biến khuôn khổ mới thành kết quả hữu hình.
