300 dự án chậm triển khai: Hà Nội đang làm điều lẽ ra phải làm từ lâu
Chiến dịch xử lý 300 dự án chậm triển khai Hà Nội là một chương trình rà soát, sàng lọc và buộc các dự án sử dụng vốn ngoài ngân sách phải hoặc khởi công, hoặc bị thu hồi đất, nhằm chấm dứt tình trạng đất vàng bị bỏ hoang, tái cấu trúc lại không gian đô thị theo đúng quy hoạch và nâng hiệu quả sử dụng tài nguyên đất công. UBND TP Hà Nội đã yêu cầu các nhà đầu tư của 300 dự án sử dụng vốn ngoài ngân sách có sử dụng đất chậm triển khai khẩn trương rà soát hồ sơ, hoàn thiện thủ tục pháp lý và tập trung nguồn lực để đưa dự án trở lại hoạt động theo Thông báo số 1077/TB-UBND ngày 24/7/2026.
Điểm đáng nói không phải ở con số 300, mà ở thông điệp: hoặc làm, hoặc trả lại đất cho xã hội. Sau nhiều năm để đất bị “đóng băng” trong các dự án kéo dài, làm giảm hiệu quả sử dụng tài nguyên và ảnh hưởng đến quy hoạch, cảnh quan đô thị, môi trường đầu tư lẫn nguồn thu ngân sách, Hà Nội buộc phải chọn cách mạnh tay. Đây không chỉ là câu chuyện kỹ thuật, mà là bước xoay trục trong cách nhìn về quản lý dự án bất động sản và giải phóng đất đai đô thị.
Đánh thức nguồn lực đất đai: từ đất “chết” thành động lực phát triển
Những dự án chậm triển khai Hà Nội không chỉ là vài khối bê tông dở dang; đó là những “khối nợ” tài nguyên mà cả thành phố phải gánh. Việc Hà Nội xử lý được khoảng 400 dự án trong tổng số hơn 700 dự án chậm triển khai trước đây cho thấy quyết tâm của thành phố trong giải quyết các dự án tồn đọng. Khi tiếp tục khơi thông thêm khoảng 300 dự án, thành phố đang mở khóa một quỹ đất cực lớn bị kẹt nhiều năm.
Theo TS Trần Xuân Lượng, việc khơi thông khoảng 300 dự án có thể tạo thêm nguồn lực đáng kể cho Hà Nội, bởi đất đai được đưa vào sử dụng đúng mục đích sẽ tạo ra nguồn thu từ tiền sử dụng đất, thuế, phí và các hoạt động kinh tế phát sinh khi dự án được triển khai. Nói cách khác, mỗi dự án được “cứu sống” là một dây chuyền kinh tế được kích hoạt: xây dựng, hạ tầng, dịch vụ, việc làm. Việc đưa khoảng 400 dự án trở lại triển khai không chỉ có ý nghĩa giải phóng đất đai mà còn tạo hiệu ứng lan tỏa đối với hoạt động đầu tư, xây dựng, hạ tầng và dịch vụ.
Không gian đô thị và hình ảnh thành phố: dự án “treo” là vết xước khó che
Một dự án chậm triển khai không chỉ là vấn đề của nhà đầu tư và cơ quan quản lý; nó là một mảnh ghép méo mó trong bức tranh không gian thành phố. Trên thực tế những dự án chậm triển khai, bỏ hoang hoặc xây dựng dang dở không chỉ làm lãng phí nguồn lực mà còn ảnh hưởng đến cảnh quan, diện mạo đô thị và hình ảnh của một điểm đến. Với những khu vực có tốc độ đô thị hóa và du lịch phát triển, tiến độ của các dự án lớn không chỉ quyết định hiệu quả sử dụng đất mà còn tác động đến diện mạo không gian đô thị.
Du khách không nhìn thành phố qua báo cáo tài chính; họ nhìn qua những con đường, công trình, những khu đất quây tôn nhiều năm và các khu đô thị được quảng bá nhưng chậm hình thành. Khi đất bị “đóng băng”, quy hoạch bị bẻ cong, giao thông không đồng bộ, những khoảng trống xấu xí xuất hiện giữa các khu dân cư mới. Việc giải phóng đất đai đô thị ở các điểm nóng như Mê Linh với 38 dự án hay các trục Nam Từ Liêm, Cầu Giấy, Hoài Đức sẽ quyết định Hà Nội có thể tái cấu trúc không gian thành phố theo đúng kế hoạch hay tiếp tục sống chung với một đô thị chắp vá.
Quản lý dự án bất động sản: không thể để dự án trở thành hàng hóa “sang tay vô hạn”
Một rủi ro lớn của quá trình xử lý dự án chậm triển khai Hà Nội là: sau khi tháo gỡ thủ tục, dự án lại bị biến thành hàng hóa M&A thuần túy, tiếp tục mua đi bán lại trên giấy. Hiệp hội bất động sản tại một đô thị lớn phía Nam đã đề xuất nới điều kiện chuyển nhượng dự án, kể cả khi chủ đầu tư chưa hoàn thành nghĩa vụ tài chính về đất đai hoặc dự án đang thế chấp, với lập luận giúp dự án mắc kẹt sang tay cho doanh nghiệp có năng lực hơn.
Nhưng chính đề xuất này đặt ra câu hỏi: cơ chế nào bảo đảm doanh nghiệp nhận dự án sẽ thực sự triển khai? Nếu không có các ràng buộc đủ rõ, vòng lặp “nhận dự án – chuyển nhượng – tiếp tục chuyển nhượng” có thể kéo dài mà nguồn cung nhà ở vẫn không tăng. Pháp luật về quản lý dự án bất động sản vì thế cần đi kèm các điều khoản cứng: sau bao lâu phải khởi công, nếu tiếp tục chậm thì bị thu hồi, có được phép chuyển nhượng thêm hay không. Hà Nội đang làm đúng khi yêu cầu dự án đủ điều kiện pháp lý phải khởi công ngay trong tháng 8/2026, các dự án giải phóng mặt bằng phải hoàn thành trong không quá 3 tháng; nếu không, thu hồi là bước tiếp theo.
Từ chiến dịch ngắn hạn tới chiến lược tái cấu trúc đô thị dài hạn
Việc Hà Nội đặt thời hạn cụ thể cho các dự án, giao Sở Nông nghiệp và Môi trường rà soát từng dự án, xác định thủ tục vướng mắc và Sở Xây dựng kiểm tra, giám sát khởi công cho thấy thành phố đang chuyển từ “xin – cho kéo dài” sang “kỷ luật tiến độ”. Nhưng nếu dừng ở xử lý 300 dự án thì vẫn chưa đủ. Đây phải là bước đệm để xây dựng một cơ chế thường xuyên về giải phóng đất đai đô thị, gắn với tái cấu trúc không gian thành phố.
Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội đang tập trung 4 nhiệm vụ lớn: xử lý dự án sử dụng đất chậm triển khai, đề xuất phương án khai thác quỹ đất công ích, rà soát quỹ đất sạch chưa đấu giá và số hóa vận hành công trình thủy lợi, tiết kiệm nước. Nếu làm tốt, đây sẽ là nền tảng để Hà Nội không còn bị động trước các dự án “treo”, mà chủ động quy hoạch lại các khu đô thị, hạ tầng, không gian công cộng theo nhu cầu phát triển mới. Kết luận hợp lý nhất cho giai đoạn này là: đất phải được dùng cho nhu cầu xã hội, không phải làm kho chứa lợi ích của một vài doanh nghiệp giữ đất rồi chờ thời.
