Xuất khẩu sang Nhật Bản: Từ con số 15% đến tham vọng vượt 30 tỷ USD
Xuất khẩu sang Nhật Bản là toàn bộ hoạt động bán hàng hóa và dịch vụ của doanh nghiệp trong nước sang thị trường Nhật, phản ánh sức cạnh tranh, chất lượng sản phẩm và vị thế của nền kinh tế trong chuỗi cung ứng khu vực lẫn toàn cầu. Nửa đầu năm nay, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam sang Nhật Bản tăng 15,36%, đạt khoảng 14,78 tỷ USD. Nếu giữ được tốc độ hai con số, cả năm hoàn toàn có thể cán mốc 30–31 tỷ USD, đưa Nhật Bản tiếp tục nằm trong nhóm thị trường chiến lược nhất của Việt Nam. Đây không chỉ là câu chuyện của một thị trường xuất khẩu, mà là phép thử quan trọng cho năng lực duy trì tăng trưởng kinh tế Việt Nam trong bối cảnh thế giới bất ổn, chiến sự và phân mảnh thương mại gia tăng.
Nhóm hàng dẫn đầu: Công nghệ, điện tử và “xương sống” công nghiệp phụ trợ
Điều đáng chú ý là đợt tăng tốc lần này của xuất khẩu Nhật Bản không đến từ những “ngôi sao cũ” như dệt may hay giày dép, mà từ các ngành hàng công nghệ và công nghiệp phụ trợ. Máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện đạt 1,22 tỷ USD, tăng 63,72%; điện thoại và linh kiện đạt 1,31 tỷ USD, tăng 53,26%; máy móc, thiết bị và phụ tùng đạt 1,53 tỷ USD, tăng 17,8%. Một câu nói có thể trích dẫn là: “Nhóm hàng công nghệ và công nghiệp phụ trợ đang trở thành động lực tăng trưởng chính trong xuất khẩu sang Nhật Bản”. Cùng lúc, hóa chất tăng hơn gấp đôi, đồ chơi và dụng cụ thể thao tăng trên 90%, cho thấy bức tranh đa dạng hơn nhiều so với giai đoạn chỉ dựa vào hàng gia công truyền thống.
Chuỗi cung ứng khu vực dịch chuyển: Vì sao Việt Nam được hưởng lợi?
Sự bứt phá của kim ngạch thương mại với Nhật không phải ngẫu nhiên, mà gắn trực tiếp với làn sóng tái cấu trúc chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu. Chuỗi cung ứng khu vực đang phân mảnh, các tập đoàn tìm cách giảm rủi ro địa chính trị và chi phí logistics. Trong bối cảnh đó, Việt Nam nổi lên như trung tâm sản xuất, lắp ráp quan trọng của doanh nghiệp Nhật, đặc biệt ở các ngành điện tử, cơ khí chính xác và linh kiện. Nguyên nhân chủ yếu là nhu cầu nhập khẩu nguyên liệu, linh kiện để phục vụ phục hồi kinh tế nội địa Nhật, cùng khả năng đáp ứng đơn hàng ổn định của doanh nghiệp Việt. Tăng trưởng xuất khẩu sang Nhật, vì vậy, phản ánh sức mạnh ngày càng rõ của chuỗi cung ứng Việt Nam trong một mạng lưới sản xuất toàn cầu đang tái sắp xếp hướng tới đa dạng hóa và an toàn hơn.
Tham vọng 546–550 tỷ USD và bài toán bền vững cho tăng trưởng kinh tế Việt Nam
Chính phủ đặt mục tiêu kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 546–550 tỷ USD, tương ứng mức tăng trưởng 15–16% so với năm trước. Trong bức tranh đó, xuất khẩu Nhật Bản tăng 15,36% là mảnh ghép quan trọng, chứng minh rằng Việt Nam có thể duy trì đà tăng trưởng xuất khẩu ngay cả khi kinh tế toàn cầu biến động. Ở khối nông, lâm, thủy sản, tăng trưởng 9,2% trong 5 tháng đầu năm đang góp phần giúp ngành phấn đấu mức tăng GDP khoảng 3,7–4%. Nhưng tham vọng cao đồng nghĩa áp lực lớn: xuất khẩu dệt may, giày dép sang Nhật đang giảm, cho thấy rủi ro nếu nền kinh tế “nghiện” một vài nhóm hàng công nghệ. Tăng trưởng kinh tế Việt Nam chỉ bền vững khi cả khu vực nông nghiệp, công nghiệp chế biến và công nghiệp hỗ trợ cùng nâng cấp tiêu chuẩn, đặc biệt là truy xuất nguồn gốc và minh bạch chuỗi cung ứng.
Nếu giữ được đà tới 2026: Cơ hội vàng nhưng không dành cho doanh nghiệp thụ động
Nếu tốc độ tăng trên 15% được duy trì trong nửa cuối năm, xuất khẩu sang Nhật có thể đạt khoảng 30–31 tỷ USD. Nhưng điều quan trọng hơn số liệu là tác động cấu trúc: Nhật Bản sẽ ngày càng gắn Việt Nam vào chuỗi cung ứng khu vực ở phân khúc giá trị cao hơn, từ công nghệ, linh kiện đến các sản phẩm công nghiệp phụ trợ. Đây là cơ hội để doanh nghiệp Việt thoát khỏi vai trò gia công giá rẻ, chuyển sang cung ứng giải pháp và sản phẩm có hàm lượng công nghệ cao. Đồng thời, rủi ro cũng lớn hơn khi thế giới đang đối mặt chiến sự ở Trung Đông, xu hướng phân mảnh thương mại và yêu cầu tuân thủ khắt khe từ các thị trường nhập khẩu. Kết luận rõ ràng là: đà tăng xuất khẩu sang Nhật chỉ biến thành lợi thế lâu dài nếu doanh nghiệp chủ động đầu tư công nghệ, quản trị chuỗi cung ứng và năng lực tuân thủ tiêu chuẩn quốc tế.
