Dự án năng lượng Cần Thơ là gì và vì sao đang ở thời điểm bước ngoặt?
Dự án năng lượng Cần Thơ là tập hợp các nhà máy điện, trung tâm điện lực và hệ thống lưới truyền tải được quy hoạch trên địa bàn thành phố nhằm cung cấp nguồn điện nền cho Đồng bằng sông Cửu Long, gắn với chuỗi khí – điện Lô B – Ô Môn, Long Phú, Sông Hậu và các công trình lưới 500kV, 220kV, 110kV, với mục tiêu bảo đảm an ninh năng lượng và tạo nền tảng cho tăng trưởng công nghiệp khu vực. Chiều 12/9, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc trực tiếp kiểm tra các dự án Nhà máy Nhiệt điện Long Phú 1, Sông Hậu 1 và Trung tâm Điện lực Ô Môn, đồng thời làm việc với lãnh đạo thành phố, các bộ, ngành, EVN và PETROVIETNAM về tình hình triển khai dự án điện trên địa bàn. Điều đó cho thấy các dự án này đã bước vào giai đoạn không thể chậm thêm nữa nếu Cần Thơ muốn giữ vai trò cửa ngõ năng lượng của toàn vùng.
Những vướng mắc năng lượng đang kìm chân Cần Thơ
Điểm nghẽn lớn nhất của các dự án năng lượng Cần Thơ nằm ở sự chồng chéo pháp lý, đàm phán với nhà đầu tư và giải phóng mặt bằng. Tại Trung tâm Điện lực Ô Môn, vướng mắc nổi bật là dự án Ô Môn II khi một số cam kết của nhà đầu tư chưa phù hợp quy định pháp luật Việt Nam. Đối với Sông Hậu 2, Bộ Công Thương vẫn đang xử lý vấn đề tiền ký quỹ, hồ sơ dự án và các thủ tục tố tụng tại trọng tài Singapore, làm gia tăng nguy cơ kéo dài tiến độ và tranh chấp quốc tế. Trên lưới truyền tải, nhiều dự án 500kV, 220kV và 110kV chậm tiến độ do khó khăn đền bù mặt bằng, thỏa thuận hướng tuyến, vị trí trạm và chồng lấn với quy hoạch khác. Nếu những vướng mắc năng lượng này không được giải quyết dứt điểm, mục tiêu đưa Đồng bằng trở thành động lực tăng trưởng sẽ chỉ dừng lại ở khẩu hiệu.
PETROVIETNAM Cần Thơ: Chủ động giải pháp, quyết giữ tiến độ chuỗi Lô B – Ô Môn
Khác với tâm lý chờ đợi thường thấy, PETROVIETNAM Cần Thơ tỏ ra khá chủ động với chuỗi dự án Lô B – Ô Môn. Tổng Giám đốc Tập đoàn cho biết đơn vị đang tham gia toàn bộ chuỗi từ thượng nguồn, trung nguồn đến hạ nguồn, với kết quả thăm dò khí tốt hơn kỳ vọng và mục tiêu có khí đầu tiên ngày 31/8/2027. Một tuyên bố đáng chú ý là: “PETROVIETNAM và các nhà đầu tư đã chấp thuận triển khai đường ống 37 km để cấp bổ sung nguồn khí Lô B cho khu vực Cà Mau”. Ở hạ nguồn, NMNĐ Ô Môn IV đang vượt tiến độ với kế hoạch phát điện thương mại vào cuối năm 2028, còn Ô Môn III đặt mục tiêu ký hợp đồng EPC trong tháng 9 và phát điện thương mại vào quý II/2030. PETROVIETNAM cũng đề xuất bổ sung Ô Môn V vào quy hoạch và sẵn sàng tiếp quản Sông Hậu 2 nếu được chấp thuận, cho thấy chiến lược “khóa chặt” nguồn khí – điện của vùng.
Cần Thơ trong bức tranh hạ tầng năng lượng Đồng bằng
Không thể hiểu hạ tầng năng lượng Đồng bằng nếu bỏ qua vai trò của Cần Thơ. Phó Thủ tướng Phạm Gia Túc nhấn mạnh bảo đảm an ninh năng lượng là điều kiện để đạt tăng trưởng hai con số, đồng thời phát triển các trung tâm năng lượng, trung tâm công nghiệp năng lượng để Đồng bằng sông Cửu Long trở thành một cực tăng trưởng của cả nước. Theo kế hoạch, giai đoạn 2026–2030, Cần Thơ sẽ triển khai 8 dự án lưới điện truyền tải (4 dự án 500kV, 4 dự án 220kV), cùng 4 dự án lưới 110kV và hệ thống trung – hạ áp với tổng vốn đầu tư dự kiến trên 20.000 tỷ đồng. Quy hoạch điện điều chỉnh đưa tổng công suất nguồn điện tại đây lên khoảng 14.512 MW đến năm 2035, kéo theo yêu cầu xây dựng các đường dây 500kV, 220kV đấu nối với các nhà máy lớn như Sông Hậu 2. Đây không chỉ là hạ tầng kỹ thuật, mà là “xương sống” cho chiến lược công nghiệp hóa vùng hạ lưu Mekong.
Chỉ đạo của Phó Thủ tướng: Từ tháo gỡ vướng mắc đến định hình chiến lược mới
Thông điệp rõ ràng từ cuộc họp điều phối cấp Chính phủ ở Cần Thơ là không còn chỗ cho chần chừ. Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, doanh nghiệp khẩn trương tháo gỡ vướng mắc, bảo đảm tiến độ các dự án điện trọng điểm, đặc biệt là chuỗi khí – điện Lô B – Ô Môn, Long Phú và Sông Hậu 2. Với Long Phú 1, Chính phủ đang xử lý vấn đề với đối tác Nga thông qua kênh chính trị, ngoại giao để hài hòa lợi ích và chia sẻ rủi ro. Với Sông Hậu 2, Bộ Công Thương phải hoàn tất xử lý với phía Malaysia trong tháng 9, sau đó triển khai dự án theo quy trình rút gọn để có thể phát điện vào năm 2030. Song song, Bộ Công Thương được giao khi sửa Quy hoạch điện phải bổ sung các dự án phù hợp với điều kiện Cần Thơ, nhất là dự án đã có nhà đầu tư, và đẩy nhanh khởi công các dự án đủ điều kiện đến trước 2030. Nói cách khác, năng lượng không còn là một dự án kỹ thuật đơn lẻ, mà là trục chính của chiến lược phát triển vùng.
