Tư duy mới: gỡ vướng quy hoạch để dự án không “chết vì thủ tục”
Lâm Đồng tháo gỡ vướng mắc là quá trình tỉnh chủ động phối hợp với Bộ Công Thương và cộng đồng doanh nghiệp để xử lý các xung đột quy hoạch khoáng sản, điện lực, đất đai và thủ tục hành chính, nhằm bảo đảm các dự án năng lượng Lâm Đồng và hạ tầng công nghiệp được triển khai đúng tiến độ, không bị chậm lại bởi hồ sơ, giấy tờ và quy trình kéo dài nhiều năm. Trung tâm của câu chuyện hiện nay không phải thiếu dự án, mà là những cái “khóa” vô hình trong quy hoạch khoáng sản Lâm Đồng, quy hoạch điện, đất đai, giải phóng mặt bằng dự án và cơ chế giải ngân vốn. Khi những điểm nghẽn này không được tháo gỡ, tăng trưởng hai con số mà tỉnh đặt mục tiêu sẽ chỉ là con số trên giấy.
Ngày 9/9, đoàn công tác Bộ Công Thương do Thứ trưởng Trương Thanh Hoài dẫn đầu đã làm việc với UBND tỉnh Lâm Đồng về phát triển công nghiệp, năng lượng và giải pháp để duy trì tăng trưởng hai con số. Cuộc làm việc này cho thấy tỉnh không chấp nhận để các dự án năng lượng Lâm Đồng bị treo thêm. Giai đoạn 2026–2030, địa phương đã quy hoạch 64 dự án năng lượng với tổng công suất hơn 10.700 MW, trong đó 38 dự án đã có chủ trương đầu tư với hơn 8.220 MW công suất. Đây là nguồn lực khổng lồ nhưng đang bị “đóng băng” bởi quy hoạch và thủ tục nếu không có một pha phối hợp mạnh tay giữa trung ương, địa phương và doanh nghiệp.
Điện gió, khoáng sản và bài toán quy hoạch Lâm Đồng
Điểm nghẽn lớn nhất hiện nay nằm ở sự chồng lấn giữa quy hoạch khoáng sản Lâm Đồng và các dự án năng lượng, đặc biệt là điện gió. Tỉnh thẳng thắn thừa nhận 5/6 dự án điện gió đã cơ bản hoàn thành xây dựng nhưng vẫn chưa thể vận hành thương mại vì vướng quy hoạch khoáng sản. Đây là ví dụ điển hình cho tình trạng quy hoạch không đồng bộ: nhà máy đã đứng đó, tuabin đã quay thử, nhưng hệ thống pháp lý chưa cho phép bán điện. Thay vì đổ lỗi cho nhau, Lâm Đồng yêu cầu Bộ Công Thương cùng xây dựng kế hoạch chung, xác định rõ nhiệm vụ, trách nhiệm và mốc hoàn thành cho từng lĩnh vực gồm năng lượng, điện lực, khoáng sản và hạ tầng đường dây.
Thông điệp ở đây khá rõ: muốn tháo gỡ vướng mắc, phải xử lý tận gốc ở cấp quy hoạch và thể chế, không chỉ “ban hành thêm văn bản hướng dẫn”. Theo Thứ trưởng Trương Thanh Hoài, cuối năm 2026, Bộ Công Thương dự kiến trình điều chỉnh quy hoạch khoáng sản và quy hoạch điện, tạo cơ sở cho các cập nhật quy định liên quan. Một câu nói có thể trích dẫn là: “Đây được xem là cơ sở để Lâm Đồng và các địa phương tháo gỡ vướng mắc đối với những dự án năng lượng đã kéo dài nhiều năm”. Nếu việc điều chỉnh diễn ra đúng hẹn, hàng loạt dự án năng lượng Lâm Đồng, đặc biệt là điện gió, sẽ có cơ hội thoát khỏi tình trạng bán hoàn thiện.
Doanh nghiệp yêu cầu dỡ bỏ thủ tục kéo dài và nút thắt đất đai
Từ góc nhìn doanh nghiệp, vấn đề không chỉ là quy hoạch mà còn là đất đai, giải phóng mặt bằng dự án và thủ tục đầu tư kéo dài qua nhiều cấp. Tại buổi làm việc giữa UBND tỉnh và các nhà đầu tư về công nghiệp, năng lượng và tháo gỡ khó khăn, doanh nghiệp chủ động kiến nghị xử lý các thủ tục đang trực tiếp ảnh hưởng tiến độ dự án. Tập đoàn Than – Khoáng sản Việt Nam coi Lâm Đồng là địa bàn trọng điểm trong chiến lược phát triển chuỗi alumin, điện và nhôm đến năm 2030 và đã nộp hồ sơ dự án nâng công suất Nhà máy alumin Nhân Cơ lên 1,2 triệu tấn/năm. Nhưng họ cũng nêu rõ: tiến độ thủ tục đầu tư hiện gắn chặt với kế hoạch triển khai, nếu chậm thẩm định, toàn bộ chuỗi dự án sẽ bị lùi.
Không ít nhà đầu tư chỉ ra rằng khi hồ sơ đã hoàn tất, vấn đề lại nằm ở chỗ hồ sơ bị “kẹt” giữa các khâu. Doanh nghiệp đề nghị cơ quan chức năng xử lý từng thủ tục ngay, không để hồ sơ kéo dài. Đây là sự phê bình trực diện đối với lối làm việc vòng vo, thiếu thời hạn rõ ràng. Về đất đai và giải phóng mặt bằng, Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết đang phối hợp với Sở Công Thương để tháo gỡ cho các dự án, trong đó có công tác giải phóng mặt bằng. Tỉnh cũng đề xuất cho phép doanh nghiệp đánh giá và triển khai trước ở phần diện tích vùng dự trữ, tiếp tục xử lý phần nằm trong quy hoạch sau khi vướng mắc Quy hoạch 866 được gỡ. Cách làm này thể hiện quan điểm linh hoạt: không để một vướng mắc quy hoạch kéo chậm toàn bộ tiến độ.
Giải ngân vốn đầu tư công: nhiệm vụ chính trị và áp lực thời gian
Trong khi các dự án lớn của khu vực tư nhân chờ gỡ vướng thủ tục, khu vực đầu tư công của Lâm Đồng cũng đang chịu áp lực giải ngân. Sáng 18/9, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đinh Văn Tuấn chủ trì cuộc họp với các chủ đầu tư thuộc Tổ công tác số 6 để đôn đốc tiến độ giải ngân vốn đầu tư công. Tổ này được giao theo dõi 32 dự án của 8 chủ đầu tư với tổng vốn gần 200 tỷ đồng, tập trung vào văn hóa, thể thao, du lịch, y tế. Đáng chú ý, dù tỷ lệ giải ngân đạt 42,4% và cao hơn bình quân toàn tỉnh, vẫn còn 6 dự án mới giải ngân dưới 50% kế hoạch. Điều đó cho thấy nút thắt tiến độ không chỉ nằm ở lĩnh vực năng lượng, mà lan sang nhiều mảng hạ tầng xã hội.
Phó Chủ tịch Đinh Văn Tuấn gọi giải ngân vốn đầu tư công là “nhiệm vụ chính trị hàng đầu” của tỉnh thời gian còn lại của năm 2026 và yêu cầu tập trung mọi nguồn lực để đẩy nhanh tiến độ. Ông đặt mục tiêu hết quý III phải đạt tối thiểu 65% kế hoạch giải ngân. Vấn đề không nằm ở thiếu vốn, mà ở chỗ chủ đầu tư chưa xây dựng, bám sát tiến độ thi công, phân bổ nguồn lực tài chính, máy móc, nhân công một cách bài bản. Khi tỉnh phải lập tổ công tác để “kèm cặp” từng dự án, thông điệp gửi tới nhà thầu và cơ quan quản lý là: nếu không thay đổi cách làm, mọi nguồn lực cho tăng trưởng sẽ bị mắc kẹt trên giấy tờ và bảng tiến độ.
Kết luận: muốn tăng trưởng hai con số, phải phá vòng luẩn quẩn hồ sơ
Điểm chung giữa các cuộc làm việc từ đoàn Bộ Công Thương, buổi đối thoại với doanh nghiệp đến cuộc họp giải ngân vốn đầu tư công là sự thừa nhận rằng thủ tục, hồ sơ và quy hoạch đang giữ vai trò như những “van điều tiết” của tăng trưởng Lâm Đồng – và nhiều van hiện đang đóng chặt. Khi lãnh đạo tỉnh yêu cầu phải xác định rõ hồ sơ đang ở đâu, trách nhiệm thuộc đơn vị nào và vướng mắc nằm ở khâu nào, đó là lời tuyên chiến với thói quen để hồ sơ “trôi nổi” vô thời hạn. Đối với thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư, tỉnh yêu cầu Sở Công Thương chủ động báo cáo vướng mắc, không để nhà đầu tư chờ đợi kéo dài.
Nếu Lâm Đồng tiếp tục giữ được tinh thần phối hợp chặt giữa tỉnh, bộ ngành và doanh nghiệp, điều chỉnh kịp thời quy hoạch khoáng sản, điện lực, đồng thời xử lý linh hoạt vấn đề đất đai và giải phóng mặt bằng, thì các dự án năng lượng Lâm Đồng, từ điện gió đến chuỗi bauxite–alumin–nhôm, sẽ có cơ hội chuyển từ kế hoạch sang công suất thực. Ngược lại, nếu vòng luẩn quẩn hồ sơ không bị phá vỡ, mục tiêu tăng trưởng hai con số sẽ bị bào mòn bởi từng tháng chậm trễ. Bài toán phát triển của Lâm Đồng vì thế không còn là “có thêm bao nhiêu dự án”, mà là “giảm được bao nhiêu lớp thủ tục không cần thiết” để dự án trọng điểm đi đúng thời gian đã hứa.
