Năng lượng Lâm Đồng: Từ “nút thắt quy hoạch” đến cơ hội bứt phá
Năng lượng Lâm Đồng là tổng thể các dự án điện, khai khoáng và chế biến sâu, được quy hoạch đồng bộ với hệ thống khu công nghiệp, nhằm biến địa phương thành cực tăng trưởng mới dựa trên điện gió, điện mặt trời, nhiệt điện và chuỗi bô xít – alumin – nhôm, qua đó tạo nền tảng cho tăng trưởng kinh tế hai con số. Ngày 9/9, lãnh đạo Bộ Công Thương và UBND tỉnh Lâm Đồng họp bàn trực tiếp về phát triển công nghiệp, năng lượng và giải pháp thúc đẩy tăng trưởng kinh tế 2 con số. Điều này cho thấy câu chuyện không còn là “có quy hoạch hay chưa”, mà là Lâm Đồng có dám xử lý tận gốc các vướng mắc điện lực và khoáng sản để biến 64 dự án điện quy hoạch hơn 10.700MW thành công suất thực sự đi vào vận hành.
64 dự án điện: Quy hoạch lớn, rủi ro càng lớn nếu chậm tháo gỡ
Trong giai đoạn 2026-2030, Lâm Đồng được quy hoạch 64 dự án nguồn điện với tổng công suất hơn 10.700MW. Đây là một trong những quy mô năng lượng lớn nhất vùng, trải từ nhiệt điện, thủy điện tích năng tới điện gió, điện mặt trời. Tuy nhiên, 5/6 dự án điện gió đã cơ bản xây xong vẫn chưa thể vận hành thương mại vì chồng lấn với quy hoạch khoáng sản. Đó là cái giá của việc quy hoạch chồng chéo: vốn đầu tư bị “giam”, công suất không lên lưới, nhà đầu tư mất kiên nhẫn. Đáng nói hơn, nếu các dự án điện quy hoạch không sớm tháo vướng, Lâm Đồng sẽ tự đánh mất lợi thế trong cuộc đua thu hút công nghiệp nặng đòi hỏi nguồn điện ổn định. Bộ Công Thương dự kiến cuối năm 2026 trình điều chỉnh quy hoạch khoáng sản và điện – nhưng nếu địa phương không chủ động dữ liệu, cơ hội có thể tiếp tục bị trì hoãn.
Chuỗi bô xít – alumin – nhôm: Động cơ công nghiệp cần “cú hích” điện lực
Lâm Đồng đang xây dựng một chuỗi bô xít – alumin – nhôm có quy mô hiếm thấy trong nước, với hai nhà máy alumin Nhân Cơ và Tân Rai đã vận hành và thêm 7/8 dự án alumin, điện phân nhôm đang được đề xuất khảo sát địa điểm. Các dự án này có tổng diện tích khoảng 4.000ha và vốn đầu tư cực lớn, đòi hỏi nguồn điện ổn định, giá cạnh tranh. Một mốc quan trọng là việc nhà máy điện phân nhôm Trần Hồng Quân đưa phân kỳ 1 công suất 150.000 tấn/năm vào hoạt động, lần đầu tiên sản xuất thành công nhôm thỏi bằng công nghệ cao tại Việt Nam. Không có nguồn điện lớn, ổn định, mọi tham vọng sản xuất sâu từ nhôm, titan sẽ bị bóp nghẹt. Việc tỉnh kiến nghị bổ sung cụm dự án nhiệt điện than Vĩnh Hải và tổ hợp nhiệt điện than – điện phân nhôm vào quy hoạch điện lực quốc gia là bước đi gây tranh luận, nhưng nếu thiếu phương án điện rõ ràng, cả chuỗi công nghiệp này khó lòng cất cánh.
15 khu công nghiệp: Hạ tầng đã sẵn, điện lực quyết định ai đến, ai rời đi
Hiện Lâm Đồng có 15 khu công nghiệp đã có chủ đầu tư hạ tầng, tổng diện tích khoảng 10.500ha, trong đó 14 khu đã vận hành. Đây là quỹ đất công nghiệp hiếm hoi còn rộng, tạo lợi thế cạnh tranh so với nhiều địa phương đã gần bão hòa. Trong 8 tháng đầu năm 2026, sản xuất công nghiệp của tỉnh tăng 10,6% so với cùng kỳ năm trước – một con số cho thấy nền công nghiệp đã bắt đầu “nóng máy”. Tuy nhiên, không nhà đầu tư công nghiệp nặng nào chấp nhận rủi ro mất điện, hoặc phụ thuộc hoàn toàn vào một nguồn năng lượng duy nhất. Nếu vướng mắc điện lực không được gỡ triệt để, khu công nghiệp Lâm Đồng sẽ khó thu hút các dự án quy mô lớn, dài hạn. Ngược lại, khi nguồn điện gió, điện mặt trời, nhiệt điện và thủy điện tích năng được giải phóng, 10.500ha khu công nghiệp sẽ trở thành “bệ phóng” tự nhiên cho tăng trưởng kinh tế hai con số.
Phối hợp trung ương – địa phương: Chìa khóa để Lâm Đồng thành cực công nghiệp mới
Cuộc làm việc ngày 9/9 giữa Đoàn công tác Bộ Công Thương do Thứ trưởng Trương Thanh Hoài dẫn đầu và UBND tỉnh Lâm Đồng không chỉ là một buổi báo cáo thường lệ; đó là cam kết chính trị về việc cùng tháo vướng để đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số. Đoàn công tác đề nghị tỉnh cung cấp đầy đủ tọa độ, thông số các dự án chồng lấn, chủ động phối hợp để Bộ có cơ sở điều chỉnh quy hoạch khoáng sản và điện. Về phía mình, tỉnh đề nghị được tiếp tục làm chủ quy trình chấp thuận chủ trương đầu tư các dự án alumin, đồng thời đưa một số dự án điện gió ra khỏi quy hoạch khoáng sản để giải phóng mặt bằng pháp lý. Bộ Công Thương khẳng định sẽ đồng hành cùng Lâm Đồng trong phát triển công nghiệp, năng lượng thời gian tới. Nếu cả hai bên biến cam kết này thành hành động cụ thể trước mốc điều chỉnh quy hoạch cuối năm 2026, Lâm Đồng có cơ hội thực sự trở thành trung tâm công nghiệp – năng lượng, góp phần phát huy cả tiềm năng kinh tế biển thông qua các dự án điện gió ngoài khơi và chuỗi nhôm – titan gắn với cảng biển.
