Tháo gỡ dự án là phép thử cho hợp tác điện khí
Hợp tác điện khí Việt Nhật là nỗ lực phối hợp giữa Chính phủ Việt Nam và doanh nghiệp Nhật Bản trong các dự án khí tự nhiên hóa lỏng, nhằm bổ sung nguồn điện và gắn đầu tư với chuyển giao công nghệ. Tại buổi tiếp Đại sứ Nhật Bản Ito Naoki, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc cho biết Chính phủ đã chỉ đạo các bộ, ngành nghiên cứu, tháo gỡ khó khăn tại một số dự án có doanh nghiệp Nhật tham gia, gồm LNG Thái Bình và Ô Môn II. Đây là tín hiệu đáng chú ý, nhưng chưa đồng nghĩa các nút thắt đã được giải quyết hay dự án sắp bước vào giai đoạn mới. Điểm cần theo dõi là chỉ đạo sẽ được chuyển thành trách nhiệm, thời hạn và quyết định cụ thể ra sao. Nếu thiếu các bước đó, lời kêu gọi thúc đẩy hợp tác khó tạo được tiến triển mà doanh nghiệp và hệ thống điện cần.
Nhu cầu điện khiến tiến độ trở nên cấp thiết
Lý do phải hành động sớm nằm ở nhu cầu năng lượng ngày càng lớn. Theo phát biểu của Phó Thủ tướng, mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số từ nay đến năm 2030 đòi hỏi nguồn cung điện đáng kể. Trước đó, tại cuộc họp về dự án Nhà máy nhiệt điện LNG Công Thanh ngày 21/10, ông nhấn mạnh cần thúc đẩy các dự án nguồn điện quy mô lớn, nhất là ở miền Bắc, để bảo đảm điện cho mục tiêu tăng trưởng. Với người dân và doanh nghiệp, những dự án này không chỉ là hồ sơ đầu tư: tiến độ nguồn điện ảnh hưởng đến khả năng đáp ứng nhu cầu sinh hoạt, sản xuất và duy trì hoạt động kinh tế. Tuy vậy, yêu cầu cấp bách không thể thay thế việc xử lý thận trọng các vướng mắc. Điều cần thiết là công khai đầu việc và tiến độ, thay vì chỉ nhắc lại mục tiêu cung ứng.
Chuyển giao công nghệ phải đi vào thực chất
Thông điệp của cuộc gặp không dừng ở việc mở đường cho dự án điện khí. Phó Thủ tướng nhấn mạnh hợp tác cần bảo đảm lợi ích của cả hai bên, chú trọng chuyển giao công nghệ và tạo điều kiện để doanh nghiệp triển khai dự án nhanh, hiệu quả. Việt Nam cũng muốn thu hút đầu tư gắn với chuyển giao công nghệ, nâng tỷ lệ nội địa hóa và đào tạo nhân lực chất lượng cao. Đây là hướng đi có ý nghĩa lâu dài: giá trị của hợp tác Việt Nhật không nên chỉ được đo bằng việc có thêm nhà máy, mà còn ở năng lực kỹ thuật và nhân lực được hình thành trong nước. Phía Nhật Bản bày tỏ mong muốn tiếp tục mở rộng đầu tư trong năng lượng, khoáng sản chiến lược, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và đào tạo. Song các tuyên bố hiện chưa nêu cơ chế, phạm vi hay chỉ tiêu cụ thể để đánh giá chuyển giao.
Những bước tiếp theo vẫn cần được làm rõ
Các nội dung đã công bố gồm nghiên cứu tháo gỡ vướng mắc cho LNG Thái Bình và Ô Môn II, khuyến khích doanh nghiệp Nhật đầu tư năng lượng tái tạo, cùng việc xem xét đề xuất xây dựng cơ sở dự trữ năng lượng chiến lược trong sáng kiến Power ASIA. Bộ Công Thương được giao nghiên cứu và phản hồi phía Nhật về đề xuất dự trữ này. Tuy nhiên, thông tin hiện có chưa cho biết thời hạn xử lý từng vướng mắc, mốc triển khai tiếp theo, quy mô dự án hay phần việc cụ thể của từng doanh nghiệp. Vì thế, chưa thể kết luận dự án nào sẽ được tháo gỡ trước hoặc hợp tác sẽ tạo thêm bao nhiêu nguồn điện. Thước đo đáng tin cậy trong thời gian tới sẽ là các quyết định có thời hạn, trách nhiệm rõ ràng và nội dung chuyển giao công nghệ được xác định cụ thể. Nếu thiếu những điều đó, hợp tác vẫn mới ở mức định hướng.
