Đủ 8 giờ tại trường là phương án có điều kiện
Thời gian làm việc 8 giờ mỗi ngày tại trường là cách tổ chức mà hiệu trưởng có thể áp dụng cho giáo viên khi cơ sở giáo dục bảo đảm đủ cơ sở vật chất và trang thiết bị, chứ không phải yêu cầu mặc định trong mọi hoàn cảnh. Bộ Giáo dục và Đào tạo đang lấy ý kiến về dự thảo thông tư quy định chế độ làm việc của giáo viên phổ thông, dự bị đại học, thay thế Thông tư số 05/2025.
Dự thảo quy định hiệu trưởng, phó hiệu trưởng và giáo viên làm việc theo năm học, bảo đảm 40 giờ mỗi tuần, không tính thời gian nghỉ hằng năm. Theo tôi, điểm đáng chú ý không nằm ở việc buộc giáo viên phải có mặt tại trường trọn ngày, mà ở cách nhà trường tổ chức công việc sao cho thời gian hiện diện có ích. Cụm từ “đủ điều kiện” cần được hiểu bằng những tiêu chí thực chất, không chỉ là có phòng và thiết bị trên giấy.
Phân bổ giờ làm cần phản ánh đủ các nhiệm vụ
Dự thảo chia thời gian làm việc thành các nhóm nhiệm vụ: giảng dạy trên lớp tối đa 40%, chuẩn bị bài và đánh giá người học tối đa 40%, còn ít nhất 20% dành cho hoạt động chuyên môn, học tập, bồi dưỡng, nghiên cứu khoa học nếu có và công việc hành chính. Với quỹ 40 giờ mỗi tuần, các tỷ lệ này tương ứng tối đa 16 giờ dạy, tối đa 16 giờ chuẩn bị và đánh giá, cùng ít nhất 8 giờ cho những nhiệm vụ còn lại.
Cách phân bổ có thể giúp làm rõ những gì giáo viên phải làm, nhưng hiệu quả phụ thuộc vào việc đo đúng khối lượng thực tế. Soạn bài, đọc tài liệu, chấm và nhận xét bài, theo dõi học sinh hay chủ nhiệm lớp không phải các việc phụ có thể gạt ra ngoài khi tính thời gian. Nếu nhiệm vụ nhiều hơn quỹ giờ được phân bổ, quy định 40 giờ mỗi tuần sẽ chỉ tạo ra một khuôn giờ đẹp trên văn bản, còn áp lực vẫn dồn lên người dạy.
Cơ sở vật chất phải phục vụ công việc, không chỉ sự hiện diện
Phòng làm việc, máy tính và mạng Internet là điều kiện thuận lợi, nhưng không đồng nghĩa mọi công việc đều phải thực hiện ở trường. Cơ sở vật chất trường học cần có không gian phù hợp để giáo viên đọc tài liệu, soạn bài và chấm bài; một chỗ ngồi cùng thiết bị cơ bản chưa chắc đáp ứng được nhu cầu.
Việc bố trí đủ 8 giờ mỗi ngày vì thế cần đi cùng quy chế quản lý thời gian rõ ràng và phân công nhiệm vụ công khai, minh bạch. Nếu phải ở trường trọn ngày mà không giảm bớt hoặc sắp xếp lại công việc khác, giáo viên có thể khó chủ động thời gian; sự hiện diện kéo dài cũng chưa chắc cải thiện hiệu quả. Nhà trường nên làm rõ công việc nào cần có mặt, công việc nào có thể thực hiện linh hoạt, thay vì lấy việc chấm công làm thước đo duy nhất.
Tăng định mức tiết dạy càng cần khảo sát tải công việc
Dự thảo đồng thời đề xuất tăng định mức tiết dạy: tiểu học từ 23 lên 24 tiết mỗi tuần, trung học cơ sở từ 19 lên 20 tiết và trung học phổ thông từ 17 lên 19 tiết. Tính trên 35 tuần thực dạy, mức tăng lần lượt là 35 tiết mỗi năm với giáo viên tiểu học và trung học cơ sở, 70 tiết với giáo viên trung học phổ thông. Bộ cho biết điều chỉnh nhằm phản ánh sự phát triển năng lực chuyên môn, trình độ giáo viên và phát huy lợi thế công nghệ thông tin, chuyển đổi số để tối ưu thời gian, năng suất.
Mục tiêu ấy chỉ thuyết phục nếu đi kèm khảo sát khối lượng lao động theo môn học, cấp học và nhiệm vụ kiêm nhiệm trước khi chốt định mức. Yêu cầu giáo viên làm việc 40 giờ mỗi tuần là một chuẩn về thời lượng, không phải lý do để mặc nhiên buộc tất cả ở trường đủ 8 giờ mỗi ngày. Kết luận nên đơn giản: chỉ tổ chức làm việc trọn ngày tại trường khi điều kiện thực tế hỗ trợ công việc và cách phân công tính đủ mọi nhiệm vụ; nếu không, tăng thời gian có mặt sẽ khó đồng nghĩa với nâng cao chất lượng dạy học.
