Thông điệp chính: Sách giáo khoa phải cấp đủ trước ngày 30 tháng 8
Quy định mới về việc sách giáo khoa phải được cung ứng đầy đủ tới tất cả các trường phổ thông trước ngày 30 tháng 8 là yêu cầu của Bộ Giáo dục và Đào tạo nhằm chấm dứt tình trạng thiếu sách giáo khoa, chấm dứt cảnh phụ huynh phải chạy đua săn sách khi chuẩn bị năm học mới và bảo đảm mọi học sinh có sách ngay từ ngày khai giảng năm học.
Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành văn bản gửi các Sở Giáo dục và Đào tạo cùng Công ty TNHH một thành viên Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam (NXBGDVN) về việc bảo đảm cung ứng sách giáo khoa cho năm học 2026-2027. Nói cách khác, mục tiêu là “sách giáo khoa cấp đủ” chứ không chỉ “cố gắng đủ”. Các Sở phải chỉ đạo trường học rà soát số lượng đã đăng ký và đã được cấp, xác định rõ thiếu bao nhiêu, thiếu môn nào, bộ sách nào để kịp lập kế hoạch bù phần còn thiếu. Đây không phải khuyến nghị mềm, mà là mốc cứng, gắn với trách nhiệm cụ thể của từng bên trong hệ thống giáo dục.
Vì sao vẫn thiếu sách giáo khoa dù đã có kế hoạch?
Việc Bộ phải nhấn mạnh mốc ngày 30 tháng 8 cho thấy hệ thống cung ứng hiện vẫn có lỗ hổng. Nếu mọi khâu đều vận hành trơn tru, sẽ không cần đến công văn nhắc nhở, càng không cần cảnh báo việc không được để thiếu sách giáo khoa mà không có phương án xử lý. Hai nút thắt lớn là khâu dự báo nhu cầu và khâu điều phối giữa các địa phương.
Một số trường mới thành lập, trường vùng biên giới, vùng sâu, vùng khó khăn, hoặc những trường vừa sắp xếp, điều chỉnh quy mô lớp, số học sinh… dễ bị “bỏ sót” khỏi các đợt đăng ký ban đầu. Trong khi đó, nơi này thừa sách, nơi khác thiếu, nhưng chưa có cơ chế linh hoạt để chuyển sách từ vùng dư sang vùng thiếu, khiến phụ huynh phải tự đi săn sách. Bộ đã yêu cầu các Sở và NXBGDVN chủ động phối hợp, chuyển sách giữa các khu vực theo nguyên tắc nơi dư hỗ trợ nơi thiếu. Nếu khâu này làm chặt, cảnh phụ huynh xếp hàng, chạy nhiều hiệu sách vẫn không mua đủ sách hoàn toàn có thể chấm dứt.
Những mốc thời gian phụ huynh cần nắm khi chuẩn bị năm học mới
Để hiểu mình nên làm gì, phụ huynh cần nắm rõ lịch trình mà Bộ đã đặt ra cho toàn hệ thống. Trước ngày 25/8, các trường phải rà soát, tổng hợp nhu cầu bổ sung sách giáo khoa còn thiếu theo từng khối, từng môn, từng tên sách và gửi báo cáo về Sở. Các Sở sau đó tổng hợp toàn bộ nhu cầu, gửi NXBGDVN trước ngày 25/8. Đây là giai đoạn “chốt số”, ai không báo thiếu coi như tự làm khó mình.
Trên cơ sở số liệu này, NXBGDVN phải lập kế hoạch cụ thể để bảo đảm cung cấp đủ sách cho các trường trước ngày 30 tháng 8. Bộ yêu cầu kênh cung cấp ưu tiên phối hợp trực tiếp giữa trường và đơn vị cung ứng, hạn chế trung gian. Điều này có nghĩa: nếu đến sát ngày khai giảng năm học mà con bạn vẫn thiếu sách, trách nhiệm đầu tiên thuộc về nhà trường và đơn vị phân phối, chứ không phải phụ huynh. Phụ huynh có quyền yêu cầu trường thông tin rõ kế hoạch cung ứng, thời điểm nhận sách, và cách xử lý nếu trễ hạn.
Nếu con không có sách ngày khai giảng: phụ huynh nên làm gì?
Điều Bộ khẳng định là: “Không để học sinh thiếu sách giáo khoa đầu năm học”. Nhưng thực tế vẫn có nguy cơ trễ hẹn. Nếu sau ngày 30 tháng 8 con bạn chưa có đủ sách, bước đầu tiên không phải là lao ra hiệu sách săn lùng, mà là làm việc với giáo viên chủ nhiệm và ban giám hiệu. Trường có nghĩa vụ thông báo kế hoạch chuẩn bị và cung ứng sách cho giáo viên, học sinh, phụ huynh, đồng thời triển khai chính sách hỗ trợ, cho mượn sách cho học sinh theo quy định. Thư viện trường và sách đã qua sử dụng phải được khai thác tối đa, đặc biệt khi nguồn sách mới đến chậm.
Trong thời gian chờ sách giấy, phụ huynh có thể cùng con sử dụng sách giáo khoa điện tử miễn phí tại địa chỉ taphuan.nxbgd.vn/tap-huan mà trường phải cung cấp. Đồng thời, nên yêu cầu nhà trường hướng dẫn cụ thể cách truy cập, tải về, sử dụng tài liệu. Điều quan trọng là phụ huynh không chấp nhận việc bị đẩy hoàn toàn trách nhiệm “tự lo sách”, vì chính sách hiện hành đã xác định rõ: sách giáo khoa cấp đủ cho học sinh là trách nhiệm của cả hệ thống, không thể đẩy về phía từng gia đình.
Giải pháp lâu dài: chấm dứt cảnh phụ huynh săn sách mỗi dịp khai giảng
Bộ đã yêu cầu NXBGDVN công khai và cập nhật danh sách các điểm bán sách giáo khoa chính thức, thông tin liên hệ, phương thức và thời gian cung ứng để phụ huynh tiện mua. Đây là bước nhỏ nhưng quan trọng để hạn chế tình trạng mua nhầm sách không trong danh mục được phê duyệt, hoặc sách không rõ nguồn gốc. Tuy vậy, nếu chỉ dừng ở công bố danh sách, cảnh phụ huynh xếp hàng vẫn có thể lặp lại, vì gốc rễ là khâu lập kế hoạch và phân phối.
Muốn chấm dứt triệt để cảnh “săn” sách giáo khoa, các địa phương phải làm đúng cam kết: xác định đầy đủ nhu cầu của trường mới thành lập, trường vùng biên, vùng sâu, vùng khó, 109 trường nội trú và những trường điều chỉnh quy mô sau sắp xếp. Đồng thời, cần coi việc báo cáo thiếu, điều chuyển sách giữa các vùng là nhiệm vụ thường xuyên, không làm chiếu lệ. Khi hệ thống vận hành chủ động, minh bạch, trách nhiệm rõ ràng, phụ huynh sẽ không còn phải chuẩn bị năm học mới trong tâm trạng lo lắng vì thiếu sách, mà có thể tập trung vào việc đồng hành học tập cùng con.
