Một khuôn khổ chung, nhưng không áp dụng cứng nhắc
Đề án quản lý điện thoại thông minh và mạng xã hội trong cơ sở giáo dục là khuôn khổ chính sách nhằm định hướng cách học sinh sử dụng các công cụ số trong môi trường học tập, với quy định được điều chỉnh theo từng cấp học. Đây là nhiệm vụ Chính phủ giao Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan và địa phương xây dựng, trình ban hành theo Nghị quyết 353/NQ-CP ngày 6.11.2026. Điểm đáng chú ý không phải là một lệnh cấm đồng loạt, mà là yêu cầu thiết kế cách quản lý phù hợp với lứa tuổi và nhu cầu học tập. Một đề án giáo dục có ích cần phân biệt rõ lúc nào thiết bị phục vụ bài học, lúc nào việc dùng chúng làm suy giảm sự tập trung và ảnh hưởng đến môi trường học đường.
Nhiệm vụ này nằm trong loạt công việc Chính phủ giao ngành giáo dục cho tháng 11 và giai đoạn tiếp theo. Bộ GD-ĐT không chỉ xây dựng đề án mà còn phối hợp với các cơ quan, địa phương để hoàn thiện phương án trình cấp có thẩm quyền. Vì vậy, hiệu quả sẽ phụ thuộc vào cách hướng dẫn được chuyển thành quy định dễ hiểu, khả thi tại từng trường, thay vì dừng ở một văn bản chung.
Vì sao cần chấn chỉnh việc dùng thiết bị?
Điện thoại trong trường không mặc nhiên có hại: thiết bị có thể hỗ trợ học tập khi được giáo viên hướng dẫn. Vấn đề nảy sinh khi học sinh sử dụng thiếu kiểm soát, khiến giờ học mất tập trung và có thể làm phát sinh mâu thuẫn, bạo lực học đường. Trước đây, quy định chủ yếu cho phép dùng điện thoại trong giờ học để phục vụ học tập khi giáo viên đồng ý; cách thực hiện giữa các trường chưa đồng bộ. Khoảng trống ấy khiến học sinh, phụ huynh và giáo viên có thể gặp những kỳ vọng khác nhau về việc được dùng thiết bị khi nào, ở đâu và với mục đích gì.
Do đó, chấn chỉnh không nên đồng nghĩa với cấm đoán theo phản xạ. Một quy tắc tốt cần bảo vệ thời gian học tập và an toàn của học sinh, đồng thời giúp nhà trường xử lý nhất quán những tình huống cụ thể. Với mạng xã hội học sinh, hướng dẫn cũng cần làm rõ trách nhiệm và cách ứng xử, bởi những xung đột trên mạng có thể tác động đến quan hệ giữa các em ngay trong lớp.
Khác biệt cấp học phải được phản ánh trong quy định
Theo định hướng được nêu, đề án không dùng một khuôn mẫu cứng nhắc cho mọi lứa tuổi mà tính đến tâm sinh lý, nhu cầu học tập và đặc thù từ tiểu học, THCS đến THPT. Đây là điểm then chốt: học sinh ở mỗi giai đoạn có khả năng tự điều chỉnh, nhu cầu học tập và mức độ phụ thuộc thiết bị khác nhau. Nếu áp cùng một nội quy cho tất cả, trường học có thể bỏ qua khác biệt quan trọng hoặc tạo ra quy định khó thực hiện.
Đề án cần chuyển nguyên tắc phân hóa thành hướng dẫn cụ thể để nhà trường và gia đình cùng hiểu. Với học sinh nhỏ tuổi, trọng tâm có thể là giới hạn rõ ràng và sự giám sát; ở các cấp lớn hơn, quy định cần cân bằng giữa trách nhiệm cá nhân và yêu cầu sử dụng thiết bị cho học tập. Đây là định hướng cần được cụ thể hóa trong quá trình xây dựng, không phải các quy định chi tiết đã được công bố.
Từ nhiệm vụ trên giấy đến thay đổi trong lớp học
Bước tiếp theo là Bộ GD-ĐT phối hợp với các cơ quan và địa phương xây dựng đề án tổng thể, rồi trình ban hành. Cùng lúc, Chính phủ giao Bộ hướng dẫn, đôn đốc và kiểm tra việc thực hiện những giải pháp giáo dục đạo đức, nhân cách, truyền thống, ý thức chấp hành pháp luật; xây dựng văn hóa học đường và phòng, chống bạo lực. Sự kết nối này hợp lý: quản lý thiết bị chỉ bền vững khi đi cùng kỹ năng số, trách nhiệm và môi trường học đường an toàn.
Thước đo thành công không nên chỉ là số điện thoại được thu giữ hay số lần xử lý vi phạm. Điều quan trọng hơn là học sinh biết khi nào thiết bị phù hợp, giáo viên có hướng dẫn thống nhất và phụ huynh hiểu quy định của trường. Chính phủ đã giao việc xây dựng và trình đề án; tác động thực tế sẽ phụ thuộc vào chất lượng thiết kế và cách triển khai. Nếu tính đúng đặc thù từng cấp học, chính sách có thể chấn chỉnh việc sử dụng điện thoại và mạng xã hội mà không đánh đồng công cụ học tập với nguồn gây xao nhãng.
