Triển lãm biển đảo Việt Nam giữa lòng Sầm Sơn
Triển lãm biển đảo Việt Nam “Biên cương vững bền - Biển đảo thiêng liêng” là sự kiện trưng bày tranh cổ động và tư liệu ảnh ngoài trời tại Quảng trường biển Sầm Sơn Thanh Hóa, dùng nghệ thuật thị giác để nhắc lại ký ức lịch sử, khơi gợi niềm tự hào và ý thức bảo vệ chủ quyền trên biển của cộng đồng trong bối cảnh nghỉ dưỡng, du lịch đông đúc.
Điểm đáng nói nhất của triển lãm này không phải ở quy mô, mà ở lựa chọn đặt nghệ thuật giữa đời sống thường ngày. Sáng 30.8, ngay giữa không gian du lịch náo nhiệt của Sầm Sơn Thanh Hóa, Cục Văn hóa cơ sở, Gia đình và Thư viện phối hợp với Sở VHTTDL tỉnh Thanh Hóa khai mạc một triển lãm biển đảo Việt Nam với chủ đề “Biên cương vững bền - Biển đảo thiêng liêng”. Sự kiện diễn ra liên tục đến ngày 3.9.2026, gắn với dịp kỷ niệm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2.9, biến kỳ nghỉ lễ thành thời điểm đối thoại về lịch sử và chủ quyền, chứ không chỉ là vui chơi, tắm biển.
Ngay trong ngày khai mạc, không gian trưng bày đã thu hút đông đảo người dân, du khách, học sinh và cả cựu chiến binh dừng chân xem tranh, xem ảnh thay vì lướt qua như thường thấy ở các khu vực pano tuyên truyền. Trong dòng người đó, lời chia sẻ của một du khách từ Hưng Yên – “lần đầu tiên được xem triển lãm biển đảo ngay giữa nơi đang đi nghỉ” – cho thấy cách tiếp cận này đánh trúng tâm lý: để thông điệp về biên cương vững bền đến với công chúng, hãy mang nghệ thuật ra khỏi nhà triển lãm, đặt nó vào đúng nơi người ta đang sống và tận hưởng.
75 tranh cổ động, 150 tư liệu ảnh: Một “bản đồ” bằng hình ảnh
Triển lãm không dừng ở tính lễ nghi mà tạo ấn tượng bằng con số và cấu trúc nội dung rõ ràng: 75 mẫu tranh cổ động và 150 tư liệu ảnh về biển, đảo Việt Nam được lựa chọn để kể một câu chuyện liền mạch bằng hình ảnh. Trong đó, tuyến nội dung nổi bật là hình ảnh người chiến sĩ ngày đêm bảo vệ biển trời Tổ quốc, những ngư dân vươn khơi bám biển và nhịp đổi thay của các vùng kinh tế ven biển.
Việc đặt hệ thống tranh cổ động bên cạnh tư liệu ảnh biến cả không gian quảng trường thành một kiểu “bản đồ hình ảnh” về biên giới biển đảo. Người xem không cần đọc báo cáo dài dòng, chỉ cần đi dọc các cụm trưng bày đã có thể lần lượt thấy chiến sĩ, thấy ngư dân, thấy đô thị biển, thấy các công trình phát triển dọc bờ biển. Khi người dân, du khách, học sinh hay cựu chiến binh cùng dừng lại trước những khung hình ấy, triển lãm biển đảo Việt Nam này đã hoàn thành sứ mệnh đầu tiên: khiến câu chuyện về biển đảo trở nên cụ thể, gần gũi và có gương mặt.
Ở đây, tranh cổ động không chỉ là khẩu hiệu, còn tư liệu ảnh không chỉ là minh chứng. Hai loại chất liệu được trưng bày tương hỗ, giúp người xem thấy được cả lớp ý tưởng biểu tượng lẫn chi tiết đời sống. Điều này tạo nên một trải nghiệm đa tầng: vừa có tính giáo dục công dân, vừa mang tính thẩm mỹ thị giác, và đó là cách kể chuyện hiệu quả hiếm thấy trong các hoạt động tuyên truyền truyền thống.
Khi tranh cổ động và tư liệu ảnh cùng tái hiện hình ảnh biển đảo
Sức mạnh của triển lãm nằm ở sự kết hợp chủ ý giữa tranh cổ động và tư liệu ảnh – hai phương tiện tưởng như đối lập nhưng lại bổ trợ nhau mạnh mẽ. Tranh cổ động vốn quen thuộc với màu sắc mạnh, hình khối cô đọng, khẩu hiệu rõ ràng; tư liệu ảnh lại ghi lại những khoảnh khắc đời thường, gương mặt, bến cá, con sóng cụ thể. Đặt cạnh nhau, tranh cổ động tư liệu ảnh về biển, đảo Việt Nam mở ra hai lối tiếp cận cùng lúc: cảm xúc lý tưởng và cảm nhận đời thực.
Một bức tranh cổ động với hình tượng người chiến sĩ canh giữ biển trời ngay lập tức được neo lại bằng một bức ảnh tư liệu ghi cảnh tuần tra trên biển. Khẩu hiệu về phát triển “kinh tế biển xanh, hiện đại, hiệu quả và bền vững” được cụ thể hóa bằng ảnh các công trình, đô thị và vùng kinh tế ven biển đang đổi thay. Cách trưng bày này khiến thông điệp không bị treo lơ lửng; mỗi câu chữ, mỗi hình ảnh tuyên truyền đều có một minh chứng sống động kề bên.
Triển lãm cũng dùng hình ảnh để chạm đến những chủ đề khó: bảo vệ môi trường, bảo tồn hệ sinh thái biển, sử dụng hợp lý tài nguyên. Khi người xem nhìn thấy vùng biển sạch đẹp, rồi lại thấy nguy cơ nếu không giữ gìn, thông điệp về trách nhiệm hiện lên mạnh mẽ hơn bất kỳ bài thuyết trình nào. Đó là điểm cộng lớn cho lựa chọn kết hợp hai ngôn ngữ nghệ thuật này.
Không gian giáo dục công dân ngay trên quảng trường biển
Điều đáng bàn là vai trò “lớp học công dân” mà triển lãm tạo ra ngay trên bãi biển du lịch. Theo lãnh đạo ngành văn hóa, biển, đảo Việt Nam được xác định là không gian sinh tồn, phát triển và là nền tảng quan trọng của sức mạnh quốc gia; triển lãm giúp cụ thể hóa định hướng đó bằng hình thức tuyên truyền trực quan. Nói cách khác, thay vì lý luận trừu tượng về chiến lược biển, người dân đang được “học” bằng mắt, bằng những câu chuyện hình ảnh.
Không gian trưng bày các tư liệu về Hoàng Sa, Trường Sa và biển đảo Thanh Hóa tạo cơ hội để người dân, du khách hiểu thêm lịch sử, văn hóa, tiềm năng kinh tế biển và ý thức trách nhiệm trong xây dựng, bảo vệ biển đảo quê hương. Khi học sinh đi cùng thầy cô, cựu chiến binh đứng cạnh du khách trẻ tuổi, triển lãm trở thành nơi các thế hệ đối thoại về ký ức và bổn phận. Đó không chỉ là “chương trình tuyên truyền” mà là một sinh hoạt cộng đồng, nơi mỗi người tự soi lại mình trong tấm gương biển đảo.
Ở góc độ quản lý, cách làm này cho thấy tầm nhìn: thay vì tổ chức triển lãm trong không gian kín, xa dòng khách du lịch, việc đặt sự kiện ngay tại quảng trường biển Sầm Sơn Thanh Hóa đã biến địa điểm du lịch thành điểm dừng văn hóa. Triển lãm biển đảo Việt Nam vì thế không tách rời đời sống, mà len vào kỳ nghỉ của mỗi gia đình bằng một cách nhẹ nhàng mà vẫn đầy sức nặng.
“Biên cương vững bền” và câu chuyện tôn vinh di sản biển đảo
Tên gọi “Biên cương vững bền - Biển đảo thiêng liêng” không chỉ là khẩu hiệu chính trị, mà là lời nhắc về một di sản đang sống: chủ quyền và đời sống biển đảo. Khi lãnh đạo địa phương khẳng định biên giới, biển đảo là “phần máu thịt thiêng liêng của Tổ quốc, gắn với lịch sử, chủ quyền và niềm tự hào dân tộc”, thông điệp ấy được nối dài bằng chính những hình ảnh trên các tấm pano.
Triển lãm góp phần tôn vinh di sản biển đảo theo cách thuyết phục nhất: đặt hàng trăm bằng chứng hình ảnh trước mắt người xem, khơi dậy tình yêu quê hương, ý thức làm chủ và trách nhiệm với chủ quyền biển đảo thông qua trải nghiệm thẩm mỹ chứ không phải mệnh lệnh. Không gian tư liệu về Hoàng Sa, Trường Sa và biển đảo Thanh Hóa vì thế không đơn thuần là chỗ để “xem cho biết”, mà là nơi mỗi người tự định nghĩa lại mối liên hệ của mình với biển.
Sự kiện tại Sầm Sơn cho thấy một hướng đi đáng khích lệ: muốn di sản biển đảo được bảo tồn và tôn vinh, cần đưa nó ra nơi công cộng bằng những hình thức sáng tạo, gần gũi, giàu cảm xúc. “Biên cương vững bền” không thể chỉ tồn tại trên văn bản; nó cần được vẽ bằng tranh, được kể bằng ảnh và được tiếp nhận bởi những người đang dạo chơi giữa tiếng sóng. Khi nghệ thuật và tư liệu cùng lên tiếng, biên giới trên biển không còn là đường kẻ trên bản đồ, mà là câu chuyện chung của cả cộng đồng.
