Biển Sầm Sơn và một lớp học lịch sử ngoài trời
Triển lãm “Biên cương vững bền - Biển đảo thiêng liêng” là không gian trưng bày ngoài trời tại Quảng trường biển Sầm Sơn, giới thiệu 150 ảnh tư liệu biển đảo và 75 tranh cổ động về biển, đảo Việt Nam, qua đó kể lại lịch sử, văn hóa, đời sống và chủ quyền biển của đất nước bằng ngôn ngữ của nhiếp ảnh lịch sử biển và nghệ thuật cổ động trực quan. Triển lãm được tổ chức từ ngày 30.8 đến 3.9 tại Quảng trường biển Sầm Sơn, chào mừng 81 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2.9. Việc đặt triển lãm giữa một đô thị biển du lịch đông đúc không phải chi tiết phụ; đó là tuyên bố rằng câu chuyện biên cương không nằm trong phòng lưu trữ mà ngay trên bãi cát, giữa đời sống thường nhật của người dân và du khách.
150 ảnh tư liệu biển đảo: Ký ức không thể số hóa cảm xúc
Phần ảnh tư liệu biển đảo là linh hồn của triển lãm, khi 150 bức ảnh được sắp đặt như một dòng thời gian mở. Đây không chỉ là tư liệu lưu trữ khô khan; mỗi khung hình là một mảnh ký ức tập thể về Hoàng Sa, Trường Sa và biển đảo Thanh Hóa, nơi lịch sử, văn hóa và tiềm năng kinh tế biển cùng hiện diện. Chính các lớp người xem rất đa dạng – người dân, du khách, học sinh, cựu chiến binh – đã làm rõ hơn điều đó, khi họ dừng lại rất lâu trước những gương mặt chiến sĩ, những phiên biển của ngư dân hay bóng dáng các công trình ven biển đang thay đổi. Nhiếp ảnh lịch sử biển có sức nặng riêng: nó buộc người xem đối diện với thực tế rằng chủ quyền không phải khái niệm trừu tượng, mà là đời sống cụ thể của những con người đang ngày đêm bám biển.
Tranh cổ động Sầm Sơn: Nghệ thuật lên tiếng về chủ quyền và môi trường
Nếu ảnh tư liệu ghi chép lại thì 75 mẫu tranh cổ động tại Sầm Sơn là tiếng nói trực tiếp, dứt khoát về thái độ của chúng ta với biển. Những tấm tranh cổ động Sầm Sơn sử dụng hình tượng người chiến sĩ, ngư dân vươn khơi, cùng các đô thị và vùng kinh tế ven biển đang đổi thay để khắc họa một đường biên không chỉ cần bảo vệ mà còn phải phát triển xanh, hiện đại, bền vững. Theo ông Nguyễn Quốc Huy, Nghị quyết số 20-NQ/TW xác định biển, đảo là không gian sinh tồn, nền tảng sức mạnh quốc gia, và triển lãm giúp cụ thể hóa tinh thần ấy bằng tuyên truyền trực quan. Cũng chính vì vậy, thông điệp bảo vệ môi trường, hệ sinh thái và khai thác hợp lý tài nguyên biển không còn là khẩu hiệu mà trở thành các hình ảnh dễ nhớ, dễ chia sẻ ngay trên quảng trường biển.
Khi nghỉ mát trở thành hành trình nhận diện di sản
Việc đặt triển lãm di sản biển đảo giữa kỳ nghỉ lễ Quốc khánh không chỉ để “tạo điểm nhấn văn hóa”; đó là cách kéo từng gia đình vào cuộc đối thoại về chủ quyền và trách nhiệm. Một du khách từ Hưng Yên nói rằng lần đầu được xem triển lãm ngoài trời như vậy đã giúp cả gia đình hiểu hơn về biển đảo và chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc. Câu chuyện ở đây không dừng ở cảm xúc nhất thời: khi người dân, du khách, học sinh, cựu chiến binh cùng đứng trước những khung ảnh, họ chia sẻ với nhau ký ức, trải nghiệm, tri thức. Đó là cách hiệu quả để khơi dậy tình yêu quê hương, ý thức làm chủ và trách nhiệm cộng đồng trong bảo vệ chủ quyền biển đảo – thứ mà mọi chương trình giáo dục khô cứng đều mong chạm tới nhưng hiếm khi làm được.
Biên cương vững bền bắt đầu từ cái nhìn không ngoảnh đi
Điều đáng nói nhất ở “Biên cương vững bền - Biển đảo thiêng liêng” không phải số lượng tác phẩm mà là cách triển lãm buộc chúng ta nhìn thẳng vào biển như một phần máu thịt của mình. Theo lãnh đạo ngành văn hóa Thanh Hóa, biên giới, biển đảo là một phần máu thịt thiêng liêng của Tổ quốc và việc tổ chức triển lãm tại một đô thị biển giàu truyền thống khiến chủ đề trở nên gần gũi, ý nghĩa hơn. Khi ảnh tư liệu và tranh cổ động đi cùng nhau, di sản và tinh thần của quân, dân biển Việt Nam hiện lên vừa cảm động vừa thuyết phục: có quá khứ để tự hào, hiện tại để sẻ chia, và tương lai để cùng bảo vệ. Rời Quảng trường biển Sầm Sơn, điều mỗi người nên mang theo không phải vài tấm hình check-in, mà là quyết tâm không ngoảnh đi khi biển đảo được nhắc đến.
