Đừng đợi đến khi thận “kêu cứu” mới đi khám
Dấu hiệu bệnh thận vào buổi sáng là những triệu chứng kín đáo xuất hiện sau khi thức dậy như nước tiểu bất thường, phù nhẹ, mệt mỏi, khô miệng hoặc tăng huyết áp, phản ánh khả năng lọc, thải độc và cân bằng nước – điện giải của thận đang gặp vấn đề và cần được kiểm tra sớm. Điểm nguy hiểm là bệnh thận mạn thường không biểu hiện rõ ở giai đoạn đầu, nên nếu chỉ ngồi chờ triệu chứng rầm rộ mới đi khám, bạn thường đã bỏ lỡ “thời vàng” để bảo tồn chức năng thận. Theo lương y Nguyễn Biên Thùy, trong quan niệm y học cổ truyền, thận có vai trò quan trọng đối với sức khỏe toàn thân. Vì vậy, coi nhẹ các triệu chứng thận buổi sáng lặp đi lặp lại là đánh đổi tương lai sức khỏe bằng sự chủ quan hôm nay.
Nước tiểu bất thường: tấm gương phản chiếu sức khỏe thận
Buổi sáng là lúc bạn dễ nhận ra nước tiểu bất thường nhất: màu, bọt, mùi, lượng và số lần đi tiểu đều là manh mối quan trọng. Sau một đêm, nước tiểu đậm màu hơn là bình thường, nhưng nếu sau khi uống đủ nước mà nước tiểu vẫn rất đậm, đục hoặc thay đổi lạ, đó không còn là chuyện “uống thiếu nước” nữa. Đáng lo nhất là nước tiểu có nhiều bọt kéo dài, bọt nổi lâu hoặc có máu; điều này có thể liên quan đến việc protein bị lọt qua màng lọc ở thận hoặc tổn thương đường tiết niệu. Bỏ qua kiểu nước tiểu bất thường lặp đi lặp lại là cho phép tổn thương âm thầm tiến triển. Nếu bạn còn kèm tiểu đêm nhiều, đau lưng, phù phù nề sáng ở chân hay quanh mắt, hãy đi xét nghiệm thay vì đoán già đoán non tại nhà.
Phù nhẹ buổi sáng: bọng mắt, mặt sưng không chỉ là thiếu ngủ
Thức dậy với mí mắt sưng, bọng mắt dày, khuôn mặt “phì” hơn bình thường rất dễ bị đổ tại thức khuya, khóc nhiều hay ăn mặn tối qua. Nhưng nếu hiện tượng phù phù nề sáng quanh mắt, mặt, mắt cá chân cứ lặp đi lặp lại mà không rõ nguyên nhân, bạn cần nghĩ tới thận. Một số người mắc bệnh thận xuất hiện bọng mắt hoặc vùng quanh mắt sưng do cơ thể giữ nước hoặc mất protein qua nước tiểu. Tình trạng này đủ nghiêm trọng đến mức được National Kidney Foundation liệt kê như một dấu hiệu có thể gặp ở người bệnh thận. Tất nhiên, bọng mắt không đặc hiệu cho bệnh thận, nhưng khi phù kèm nước tiểu bất thường, mệt mỏi, khó thở hay tăng huyết áp, không đi khám là sự chủ quan nguy hiểm.
Mệt mỏi, khô miệng khi thức dậy: đừng vội đổ lỗi cho stress
Ngủ đủ mà sáng dậy vẫn mệt rã rời, uể oải, khó tập trung, cộng thêm cảm giác mệt mỏi khô miệng, khát nước dữ dội ngày nào cũng lặp lại, đó không còn là “do hôm qua làm việc hơi nhiều”. Khi chức năng thận suy giảm, chất thải tích tụ trong máu và tình trạng thiếu máu do giảm sản xuất erythropoietin có thể khiến bạn mệt mỏi kéo dài. Khát nước, miệng khô bất thường đi kèm tiểu nhiều cũng có thể liên quan đến bệnh thận hoặc các vấn đề khác như đường huyết, thuốc đang dùng. Mệt mỏi là triệu chứng phổ biến, nhưng mệt vô cớ, kéo dài, thêm nước tiểu bất thường hoặc phù là lời cảnh báo bạn không nên lơ đi. Một dấu hiệu chưa chắc là bệnh, nhưng một thay đổi lặp đi lặp lại thì xứng đáng được kiểm tra đúng lúc.
Khi nào cần kiểm tra chuyên sâu và ai phải đặc biệt cảnh giác?
Điều quan trọng nhất là không chờ đến khi xuất hiện nhiều triệu chứng mới quan tâm chức năng thận. Các dấu hiệu trên không đủ để chẩn đoán bệnh thận và nhiều bệnh lý giai đoạn sớm hầu như không gây triệu chứng rõ ràng. Tuy nhiên, nếu triệu chứng thận buổi sáng như nước tiểu bất thường, phù, mệt mỏi, khô miệng, tăng huyết áp… kéo dài hoặc tái diễn, bạn nên đi khám sớm để được xét nghiệm creatinine máu, ước tính mức lọc cầu thận và xét nghiệm nước tiểu, giúp phát hiện tổn thương hoặc suy giảm chức năng thận. Nhóm nguy cơ cao – gồm người tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tim mạch, thừa cân, có tiền sử gia đình mắc bệnh thận hoặc thường xuyên phải dùng một số thuốc – càng cần kiểm tra định kỳ theo hướng dẫn bác sĩ. Phát hiện sớm là cách thực tế nhất để ngăn bệnh tiến triển và hạn chế biến chứng nặng nề.
