Tầm nhìn ASEAN 2045 là gì đối với phát triển địa phương?
Tầm nhìn ASEAN 2045 là khuôn khổ phát triển dài hạn hướng tới một Cộng đồng ASEAN tự cường, sáng tạo, năng động và lấy người dân làm trung tâm, gắn chặt tiến trình hội nhập khu vực với mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội, để mỗi bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp và người dân đều tham gia và thụ hưởng lợi ích từ hội nhập. Điều đáng nói là tầm nhìn này không còn là câu chuyện của các nhà ngoại giao ở tầm khu vực; nó đang được “kéo xuống” rất gần với từng tỉnh, từng thành phố thông qua các chương trình cụ thể. Hội thảo tổ chức tại Hà Nội với sự tham gia của đại diện các bộ, ngành, lãnh đạo Ủy ban nhân dân các tỉnh, viện nghiên cứu, học giả, doanh nghiệp và nhiều địa phương tham dự trực tuyến, chính là minh chứng cho bước chuyển từ định hướng khu vực sang hành động tại địa phương.
Vì sao thời điểm hiện nay mang tính bản lề?
Không phải ngẫu nhiên mà câu chuyện Tầm nhìn ASEAN 2045 lại được đặt lên bàn nghị sự lúc này. Hội thảo ở Hà Nội được tổ chức nhằm triển khai Kết luận số 59-KL/TW về định hướng tham gia ASEAN đến năm 2030, đưa các mục tiêu hội nhập khu vực đến gần hơn với địa phương, doanh nghiệp và người dân. Thứ trưởng Ngoại giao Đặng Hoàng Giang nhấn mạnh năm 2026 là năm bản lề khi các nước bắt đầu triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045 cùng 4 kế hoạch chiến lược về Chính trị – An ninh, Kinh tế, Văn hóa – Xã hội và Kết nối. Đây là giai đoạn mà nếu địa phương vẫn xem ASEAN là câu chuyện “ở đâu đó xa xôi”, thì sẽ bỏ lỡ nhịp tăng tốc. Đáng chú ý, Đại hội XIV của Đảng đã xác định ASEAN là ưu tiên chiến lược hàng đầu, gắn với an ninh và không gian phát triển của đất nước, đồng nghĩa với việc địa phương không thể tiếp tục phát triển tách rời khỏi dòng chảy hội nhập khu vực.
Từ cam kết khu vực đến cơ hội đầu tư cho tỉnh, thành
Điểm tích cực của Tầm nhìn ASEAN 2045 là nó mở ra khu vực thị trường rộng lớn cho phát triển địa phương, không chỉ ở tầm chính trị – an ninh mà đặc biệt là kinh tế, thương mại, đầu tư. Các đại biểu tại hội thảo đánh giá ASEAN là cầu nối để địa phương và doanh nghiệp Việt Nam mở rộng hợp tác với đối tác trong và ngoài khu vực như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ, Australia, New Zealand, Hoa Kỳ… Nếu biết gắn chiến lược phát triển địa phương với các chương trình, cơ chế hợp tác ASEAN, các tỉnh, thành sẽ biến được cam kết khu vực thành cơ hội đầu tư cụ thể: thu hút dự án hạ tầng kết nối, trung tâm logistics, khu du lịch di sản, ngành công nghiệp văn hóa, cùng với thị trường xuất nhập khẩu được mở rộng. "Tiềm năng phát triển của Cộng đồng ASEAN là rất lớn, đặc biệt về kinh tế, thương mại, đầu tư" – nhận định này tại hội thảo cho thấy cửa đang mở, vấn đề là địa phương có bước qua hay không.
Phát triển địa phương phải bám vào trục hội nhập khu vực
Nếu chiến lược phát triển địa phương vẫn đóng khung trong ranh giới tỉnh, thành thì sẽ khó khai thác hết giá trị của hội nhập khu vực. Thứ trưởng Đặng Hoàng Giang nhấn mạnh yêu cầu gắn kết chặt chẽ tiến trình hội nhập với mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội, tăng cường sự tham gia và thụ hưởng của các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp và người dân. Tại hội thảo, nhiều địa phương đã chia sẻ định hướng phát triển gắn với hợp tác ASEAN trên các lĩnh vực như hợp tác đô thị, công nghiệp văn hóa, du lịch di sản, tài chính và đổi mới sáng tạo, mở rộng thị trường xuất nhập khẩu, logistics và liên kết chuỗi cung ứng. Đây chính là những trục cần được đưa vào quy hoạch, kế hoạch phát triển địa phương: quy hoạch đô thị gắn với mạng lưới thành phố ASEAN; chiến lược logistics gắn với hành lang kết nối khu vực; chương trình đổi mới sáng tạo bám theo ưu tiên kinh tế số, kinh tế xanh của ASEAN.
Từ hội thảo Hà Nội đến việc cải thiện đời sống người dân
Một hội thảo tại Hà Nội chỉ thực sự có ý nghĩa khi nó dẫn đến thay đổi cụ thể tại các địa phương. Các đại biểu nhấn mạnh rằng tận dụng hiệu quả các chương trình, cơ chế hợp tác ASEAN sẽ hỗ trợ thiết thực cho việc thực hiện kế hoạch phát triển của quốc gia, từng ngành và từng địa phương. Đồng thời, sự lớn mạnh của mỗi địa phương, doanh nghiệp chính là nền tảng để Việt Nam tham gia và đóng góp nhiều hơn cho ASEAN. Điều này đặt lên vai chính quyền tỉnh, thành nhiệm vụ phải chủ động trao đổi thông tin, chia sẻ kinh nghiệm tham gia hợp tác ASEAN, nhất là nắm bắt các xu thế và cơ hội hợp tác mới ở khu vực. Theo kết quả hội thảo, Bộ Ngoại giao và các bộ, ngành sẽ tiếp tục hỗ trợ địa phương và doanh nghiệp chuyển hóa định hướng, cam kết hợp tác ASEAN thành những cơ hội thực tiễn, góp phần nâng cao phúc lợi và chất lượng cuộc sống người dân. Nếu địa phương không nắm lấy sự hỗ trợ này để điều chỉnh chiến lược phát triển, thì Tầm nhìn ASEAN 2045 sẽ chỉ là khẩu hiệu đẹp trên giấy.
