Từ ‘núi rác’ giữa phố biển đến quyết định đóng cửa không thể trì hoãn
Bãi rác Trung Sơn là khu chôn lấp rác thải sinh hoạt rộng khoảng 2,7 ha, hình thành từ năm 1992 giữa đô thị du lịch biển Sầm Sơn, đã nhiều năm gây ô nhiễm môi trường ven biển và nay được đóng cửa vĩnh viễn như một bước ngoặt trong quản lý rác thải và phục hồi môi trường địa phương.
Kể từ 0 giờ ngày 3/8/2026, bãi rác Trung Sơn chính thức dừng tiếp nhận rác, kết thúc hơn ba thập kỷ tồn tại của một “núi rác” nằm sát khu du lịch biển. Ban đầu, bãi rác được thiết kế để tiếp nhận khoảng 50 tấn rác mỗi ngày; sau nâng cấp, công suất tăng lên 90 tấn/ngày đêm. Nhưng nhu cầu du lịch bùng nổ cùng mở rộng địa giới khiến lượng rác phát sinh vọt lên 135–150 tấn/ngày, nhanh chóng vượt xa khả năng tiếp nhận. Đến năm 2019, bãi hầu như không còn chỗ chứa, tạo ra núi rác tồn đọng khoảng 350.000 tấn ngay cạnh khu dân cư và bãi biển. Quyết định đóng cửa bãi rác vì vậy không phải lựa chọn mang tính tượng trưng, mà là phản ứng muộn màng nhưng bắt buộc trước một điểm nóng ô nhiễm môi trường ven biển kéo dài.
Ô nhiễm tích tụ nhiều năm và cái giá phải trả của cư dân ven biển
Nhiều năm qua, bãi rác Trung Sơn là biểu tượng cho cái giá môi trường mà người dân Sầm Sơn phải trả khi phát triển du lịch không đi kèm hạ tầng xử lý rác thải tương xứng. Khối lượng rác khổng lồ, dù đã được phủ bạt, phun hóa chất khử mùi, xử lý nước rỉ rác, vẫn liên tục phát tán mùi hôi, ruồi nhặng, cùng nguy cơ ô nhiễm đất, nước, biển. Hình ảnh nước rỉ rác chảy ra môi trường bên ngoài là lời nhắc nhở rõ ràng rằng ô nhiễm môi trường ven biển không còn là cảnh báo trên giấy, mà là hiện thực gõ cửa từng nhà.
Đối với các hộ sống sát bãi rác, những năm tháng vừa qua là chuỗi ngày phải đóng kín cửa mỗi khi trời nắng, ăn cơm trong vòng vây ruồi muỗi và lo sợ bệnh tật đến từ không khí và nguồn nước bị ô nhiễm. Khép lại một bãi rác đã quá tải cũng là khép lại những tháng ngày người dân phải sống chung với ô nhiễm. Câu chuyện Trung Sơn cho thấy, khi địa phương ưu tiên mở rộng đô thị và du lịch mà không kịp nâng cấp hệ thống xử lý rác thải, ô nhiễm sẽ tích tụ âm thầm rồi bùng nổ thành khủng hoảng ngay trong lòng phố biển.
Dừng nhận rác, chuyển sang Nghi Sơn và bài toán 350.000 tấn tồn đọng
Đóng cửa bãi rác Trung Sơn mới là nửa đầu câu chuyện; phần khó hơn nằm ở việc xử lý lượng rác tồn đọng khổng lồ để phục hồi môi trường. Từ ngày 3/8, toàn bộ rác thải sinh hoạt phát sinh tại phường Sầm Sơn và Nam Sầm Sơn được chuyển về Khu xử lý chất thải Nghi Sơn, nhằm giảm áp lực cho bãi chôn lấp cũ và tạo khoảng trống kỹ thuật để xử lý triệt để ô nhiễm.
Ngày 3/8, UBND tỉnh tổ chức hội nghị nghe đơn vị tư vấn đề xuất 4 phương án xử lý khoảng 350.000 tấn rác tồn đọng: hoặc xử lý tại chỗ, hoặc vận chuyển đến Nhà máy xử lý rác thải Nam Sầm Sơn, Khu xử lý chất thải Nghi Sơn ở xã Trường Lâm, hoặc Nhà máy đốt rác Xuân Phú. Các phương án được cân nhắc theo tiêu chí công nghệ, hiệu quả xử lý, chi phí, thời gian và tác động môi trường. Đây là điểm then chốt: nếu Thanh Hóa chỉ “dọn” rác từ chỗ này sang chỗ khác mà không đảm bảo công nghệ xử lý đạt chuẩn, ô nhiễm có thể chỉ đổi địa điểm, không hề biến mất.
Kỳ vọng một không gian xanh mới cho Sầm Sơn sau phục hồi môi trường
Đóng cửa bãi rác Trung Sơn mở ra kỳ vọng cải thiện rõ rệt chất lượng sống cho cộng đồng ven biển, nếu các bước phục hồi môi trường được làm đến nơi đến chốn. Ngay lập tức, địa phương được yêu cầu san gạt, phủ bạt toàn bộ bãi rác, kiểm soát nước mưa thẩm thấu, xử lý nước rỉ rác, giảm mùi hôi và cấm chăn thả gia súc quanh khu vực, nhằm không để phát sinh ô nhiễm mới. Đối với người dân, điều họ chờ đợi không chỉ là những chuyến xe rác không còn nối đuôi nhau về Trung Sơn, mà là bầu không khí trong lành, những ngày hè không phải đóng kín cửa và những bữa cơm không còn ruồi nhặng bủa vây.
Việc cải tạo khu vực bãi rác cũ trong tương lai – khi khối lượng rác tồn đọng được xử lý – có thể trở thành cơ hội để hình thành một không gian xanh, công viên sinh thái hoặc vùng đệm bảo vệ môi trường ven biển. Quyết định đóng cửa bãi rác Trung Sơn vì thế mang ý nghĩa lớn hơn một giải pháp hành chính; đó là lựa chọn phát triển theo hướng bền vững, đặt sức khỏe và chất lượng cuộc sống của người dân lên trên hết. Nếu được triển khai nghiêm túc, Sầm Sơn không chỉ khép lại một điểm nóng ô nhiễm mà còn có thể tái định vị hình ảnh đô thị biển xanh – sạch – đáng sống.
Từ bài học Trung Sơn đến yêu cầu xây dựng hệ thống quản lý rác bền vững
Đóng cửa một bãi rác không tự động biến hệ thống xử lý rác thải trở nên bền vững. Trung Sơn là lời nhắc rằng nếu tiếp cận rác thải theo kiểu “chôn lấp là chính”, các đô thị ven biển sẽ nhanh chóng tái diễn vòng luẩn quẩn: mở bãi – quá tải – ô nhiễm – lại đóng bãi. Việc dừng tiếp nhận rác mới, đưa rác sang Nghi Sơn chỉ là giải pháp chuyển tiếp; nếu không đi kèm phân loại tại nguồn, tái chế và công nghệ xử lý hiện đại, bãi xử lý mới cũng có nguy cơ trở thành “Trung Sơn thứ hai”.
Các phương án xử lý 350.000 tấn rác tồn đọng đang được cân nhắc dựa trên công nghệ, hiệu quả, chi phí và tác động môi trường. Nhưng về dài hạn, điều Thanh Hóa cần là một chiến lược quản lý chất thải bền vững: giảm lượng rác chôn lấp, tăng tỉ lệ tái chế, kiểm soát chặt nước rỉ rác và khí thải, gắn với quy hoạch đô thị và du lịch biển. Nếu không, mỗi mùa du lịch cao điểm sẽ lại trở thành mùa “ngập rác”. Trung Sơn đã khép lại, nhưng thông điệp còn mở: các đô thị ven biển chỉ thực sự an toàn khi coi xử lý rác thải là hạ tầng thiết yếu ngang hàng với đường sá và khách sạn.
