Giảm 13,3% giá sách giáo khoa: Tin vui nhưng không nên hiểu nhầm
Sách giáo khoa năm học mới là bộ tài liệu bắt buộc học sinh phải sử dụng theo chương trình giáo dục phổ thông hiện hành, bao gồm sách các môn học, sách bài tập và tài liệu kèm theo, do nhà xuất bản tổ chức in ấn, phát hành trên toàn quốc với số lượng lớn trước thềm năm học mới.
Mức giảm giá bình quân 13,3% đối với sách giáo khoa năm học mới từ lớp 1 đến lớp 12 so với năm trước là động thái hiếm hoi và đáng chú ý trong bối cảnh chi phí sinh hoạt tăng. Điều này không chỉ là con số kỹ thuật về giá, mà là thông điệp cho thấy nhà xuất bản buộc phải nhìn thẳng vào áp lực chi phí học tập phụ huynh đang gánh. Tuy vậy, phụ huynh không nên ảo tưởng rằng chỉ riêng việc giảm giá sách giáo khoa năm học mới là đủ để "giải cứu" túi tiền trước năm học mới; đây mới là một mảnh ghép trong tổng chi phí, bên cạnh đồng phục, học thêm, thiết bị học tập và nhiều khoản đóng góp khác.
Hơn 200 triệu bản sách và cuộc chạy đua đến mốc 15/8
Đằng sau mức giảm giá là một chiến dịch phát hành sách giáo khoa quy mô lớn nhất từ trước tới nay: gần 19 triệu học sinh phổ thông trên cả nước sẽ dùng hơn 200 triệu bản sách giáo khoa năm học mới cho tất cả môn học và cấp học, kể cả chuyên đề tự chọn. Đây không chỉ là bài toán in ấn, mà là bài kiểm tra năng lực tổ chức chuỗi cung ứng giáo dục. Một câu nói có thể trích dẫn là: "Giá sách giáo khoa năm học mới từ lớp 1 đến lớp 12 được điều chỉnh giảm bình quân 13,3% so với năm học trước".
Tiến độ phát hành đã đạt trên 90% kế hoạch, đồng thời 13 triệu bản sách dự phòng đang tiếp tục được in để đối phó với thiên tai, lũ lụt và biến động dân cư. Mục tiêu là đến trước ngày 15/8, học sinh cả nước có đủ sách giáo khoa các môn và sách bài tập theo nhu cầu. Việc nhà xuất bản theo dõi, điều tiết in – nhập – xuất kho từng ngày cho thấy nếu vẫn còn tình trạng thiếu sách cục bộ, nguyên nhân nhiều khả năng không nằm ở khâu phát hành sách giáo khoa trung ương mà ở khâu phối hợp, dự báo của địa phương và nhà trường.
Bộ sách "Kết nối tri thức" thống nhất: Lợi cho quản lý, thách thức cho dạy học
Quyết định dùng thống nhất bộ sách giáo khoa "Kết nối tri thức với cuộc sống" trên toàn quốc từ năm học 2026–2027 không chỉ là lựa chọn chuyên môn, mà là bước ngoặt quản lý chương trình giáo dục phổ thông 2018. Tỷ lệ lựa chọn bộ sách này vốn đã dao động từ 60–75%, nay trở thành chuẩn chung, giúp giảm tình trạng "mỗi nơi một bộ", làm đơn giản hóa việc tập huấn, đánh giá, xây dựng học liệu.
Từ 1/6 đến 24/7, nhà xuất bản đã triển khai tập huấn sử dụng bộ sách thống nhất cho giáo viên và cán bộ quản lý trên cả nước, kết hợp trực tiếp và trực tuyến, mỗi tên sách tập huấn riêng và thực hiện hai vòng để các địa phương chủ động thời gian. Hệ thống học liệu điện tử, bao gồm phiên bản sách giáo khoa, sách giáo viên, vở bài tập, tài liệu bồi dưỡng và kế hoạch bài dạy, được cung cấp miễn phí trên nền tảng số. Đây là điểm cộng rõ ràng cho các địa phương trong quá trình triển khai chương trình giáo dục phổ thông, nhưng đồng thời đặt áp lực lên giáo viên: họ không thể viện cớ "chưa được tập huấn" khi chất lượng dạy học đi xuống.
Giảm giá sách và hệ sinh thái số: Phụ huynh được gì, chưa được gì?
Nhà xuất bản khẳng định đã tiết giảm chi phí sản xuất và lưu thông để hạ giá sách giáo khoa, đồng thời duy trì các chương trình tặng sách cho học sinh, trường học vùng khó khăn. Giai đoạn 2023–2025, gần 2,7 triệu bản sách giáo khoa với tổng trị giá gần 42 tỷ đồng đã được trao tặng, hướng tới xây dựng tủ sách dùng chung tại thư viện trường. Đây là chính sách có ý nghĩa hơn là giảm giá chung, vì đi thẳng vào nhóm dễ bị bỏ lại phía sau – học sinh vùng khó khăn.
Song song với sách in, hệ sinh thái giáo dục số tiếp tục được mở rộng với sách điện tử, video minh họa, tài liệu hướng dẫn giảng dạy và hệ thống bài tập tương tác miễn phí. Về nguyên tắc, điều này có thể giảm phần nào chi phí học tập phụ huynh khi một số nội dung, tài liệu không nhất thiết phải in hoặc mua thêm. Tuy nhiên, nếu hạ tầng internet yếu hoặc thiết bị thiếu, lợi ích này khó đến được nhóm học sinh yếu thế. Chính sách hiện tại thiên về hỗ trợ chung, trong khi phụ huynh mong đợi những gói giải pháp cụ thể hơn cho từng nhóm, chẳng hạn hỗ trợ sách lâu bền dùng nhiều năm hoặc cơ chế mượn – trả rõ ràng và minh bạch.
Từ sách rẻ hơn đến học tập tốt hơn: Phần còn lại phụ thuộc vào ai?
Giảm giá sách giáo khoa năm học mới 13,3% là bước đi tích cực, thể hiện nhà xuất bản không đứng ngoài khó khăn chung của phụ huynh. Nhưng nếu dừng lại ở niềm vui "sách rẻ hơn" thì chúng ta bỏ qua câu hỏi quan trọng hơn: sách rẻ hơn có biến thành việc học tốt hơn hay không? Câu trả lời nằm ở cách các bên – nhà trường, địa phương, giáo viên và chính phụ huynh – tận dụng bộ sách thống nhất, nguồn học liệu số và các chương trình hỗ trợ để giảm lãng phí và tăng hiệu quả học tập.
Các địa phương đã có nền tảng tương đối vững: bộ sách thống nhất, tập huấn đồng bộ, phát hành sách giáo khoa được theo dõi sát, dự phòng hàng triệu bản. Phần còn lại là sự trung thực trong dự báo nhu cầu, minh bạch trong phát hành sách, và trách nhiệm trong việc không biến sách giáo khoa thành một khoản thu phụ. Nếu coi sách giáo khoa là khoản đầu tư dài hạn cho năng lực của con trẻ, phụ huynh có quyền yêu cầu nhiều hơn: không chỉ là giảm giá, mà là sách phải được dùng đúng, đủ và không trở thành gánh nặng ẩn dưới những khoản thu khác.
