Liên kết ba bên để đào tạo sát việc làm
Liên kết đào tạo ba bên là cách cơ sở giáo dục nghề nghiệp, doanh nghiệp và đối tác chuyên môn cùng xây dựng chương trình, kết hợp kiến thức, thực hành và yêu cầu kỹ năng tại nơi làm việc. Mô hình này đáng chú ý vì có thể sửa điểm yếu quen thuộc của đào tạo nghề: chương trình trong trường thay đổi chậm hơn công nghệ và nhu cầu tuyển dụng. Ngày 6/11, Trường Cao đẳng Công nghiệp Bắc Ninh (BCI) cho biết đã ký biên bản ghi nhớ với Công ty Goertek và Học viện Nghề nghiệp Giao thông Sơn Đông (Trung Quốc), hướng tới đào tạo nhân lực công nghiệp số chất lượng cao cho nhu cầu doanh nghiệp trên địa bàn. Đây là hướng đi hợp lý khi Bắc Ninh tiếp tục phát triển khu công nghiệp và thu hút đầu tư vào điện tử, bán dẫn, công nghệ cao, kéo theo nhu cầu lao động kỹ thuật có khả năng làm chủ thiết bị và thích ứng với công nghệ mới.
Mỗi bên đảm nhận một mắt xích
Giá trị của thỏa thuận nằm ở cách phân chia vai trò, chứ không chỉ ở số lượng đối tác. BCI tổ chức đào tạo, phát triển chương trình và xây nền tảng kỹ năng; Học viện Nghề nghiệp Giao thông Sơn Đông đóng góp chuyên môn, phương pháp giảng dạy và trao đổi công nghệ; Goertek cung cấp thông tin về nhu cầu nhân lực, tiêu chuẩn kỹ năng và công việc thực tế trong sản xuất. Cách phối hợp này giúp hợp tác doanh nghiệp đi sâu vào nội dung học thay vì dừng ở cam kết chung. Ba bên dự kiến xây dựng chương trình về vi mạch bán dẫn, thị giác robot, trí tuệ nhân tạo, chế tạo và bảo trì khuôn mẫu, tự động hóa, cơ điện tử. Các lĩnh vực này kết nối nền tảng nghề kỹ thuật với công nghệ đang thay đổi quy trình sản xuất; nếu yêu cầu tuyển dụng được cập nhật thường xuyên, sinh viên có cơ hội học những kỹ năng có thể dùng ngay tại nơi làm việc.
BCI hiện có chương trình chất lượng cao theo tiêu chuẩn Đức ở ba ngành: Điện tử công nghiệp, Cơ điện tử và Cắt gọt kim loại. Đây là nền tảng liên quan trực tiếp tới các hướng đào tạo mới, nhưng thỏa thuận vẫn cần chuyển thành chương trình cụ thể, có thiết bị thực hành, giảng viên phù hợp và tiêu chí đánh giá đầu ra rõ ràng.
Cơ hội cho người học, thước đo là kỹ năng
Với sinh viên, lợi ích thiết thực nhất là được tiếp cận kiến thức và kỹ năng gần hơn với thực tiễn sản xuất, qua đó giảm khoảng cách giữa năng lực được đào tạo và yêu cầu tuyển dụng. BCI có thế mạnh ở điện, điện tử, cơ khí, cơ điện tử, tự động hóa và công nghệ sản xuất; học viện Sơn Đông có kinh nghiệm đào tạo gắn với doanh nghiệp. Những điểm tương đồng giữa hai cơ sở có thể hỗ trợ trao đổi chương trình, cách tổ chức thực hành và kinh nghiệm phát triển giảng viên. Hai bên cũng trao đổi mô hình đào tạo liên kết 1+1+1 và 2+0,5, nhằm tạo cơ hội học tập quốc tế, nâng cao ngoại ngữ và khả năng thích ứng nghề nghiệp. Nếu được triển khai có chất lượng, sự kết hợp này có thể mở thêm lợi thế cho người học khi ứng tuyển vào doanh nghiệp công nghiệp, điện tử và cơ khí, trong đó có doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.
Tuy nhiên, một biên bản ghi nhớ chưa đủ chứng minh khoảng cách kỹ năng đã được thu hẹp. Bối cảnh rộng hơn cho thấy AI, tự động hóa và công nghệ xanh đang làm thay đổi phương thức sản xuất, trong khi kỹ năng số và khả năng làm chủ công nghệ của một bộ phận lao động vẫn chưa theo kịp yêu cầu. Doanh nghiệp cần tham gia từ thiết kế chương trình, giảng dạy, hướng dẫn thực tập đến đánh giá chuẩn đầu ra; nguồn tư liệu cũng nêu thực hành tại doanh nghiệp có thể chiếm tới 70% chương trình học. Đây là gợi ý về mức độ gắn kết cần hướng tới, không phải con số đã được công bố cho chương trình của BCI.
Từ cam kết đến kết quả có thể kiểm chứng
Thông tin hiện có nêu mục tiêu, lĩnh vực đào tạo và vai trò của từng bên, nhưng chưa cho biết quy mô tuyển sinh, thời điểm bắt đầu, thời lượng thực hành hay kết quả triển khai. Vì vậy, chưa thể kết luận mô hình đã tạo ra nguồn nhân lực công nghiệp số đáp ứng nhu cầu doanh nghiệp. Bước tiếp theo nên là công bố kế hoạch đào tạo cụ thể, số người học, cơ hội thực tập và cách đánh giá kỹ năng sau khóa học. Cũng cần theo dõi việc sinh viên có đáp ứng vị trí tuyển dụng và doanh nghiệp có tiếp tục tham gia cập nhật chương trình hay không. Nếu các cam kết được chuyển thành hoạt động đo lường được, liên kết đào tạo giữa nhà trường, doanh nghiệp và đối tác quốc tế có thể trở thành cầu nối thực chất giữa cung và cầu kỹ năng. Nếu không, thỏa thuận sẽ chỉ dừng ở định hướng tốt trên giấy.
