Cuộc chạy đua 1.000 phòng học: Tín hiệu quyết tâm nhưng không thể chủ quan
Cuộc chạy đua hoàn thành hơn 1.000 phòng học mới trước ngày 5/9 là nỗ lực tăng tốc xây dựng cơ sở hạ tầng trường học của TP.HCM, nhằm kịp thời đáp ứng áp lực gia tăng học sinh và tạo điều kiện triển khai các đổi mới trong năm học 2026-2027 theo hướng nâng cao chất lượng và công bằng tiếp cận giáo dục.
Trung tâm của câu chuyện là chương trình “Dân hỏi - Chính quyền trả lời” diễn ra sáng 9/8, với chủ đề “TP.HCM - Sẵn sàng cho năm học 2026-2027”, nơi chính quyền cam kết bảo đảm đủ chỗ học và nâng chất giáo dục thông qua kế hoạch tổng lực về trường lớp, giáo viên và chuyển đổi số. Theo ngành giáo dục TP.HCM, năm học 2026-2027 dự kiến có hơn 2,62 triệu học sinh, gần 79.600 lớp học và hơn 126.200 giáo viên, tăng hơn 96.000 học sinh so với năm trước – con số cho thấy áp lực là rất cụ thể chứ không phải khái niệm chung chung. Đây là lý do vì sao thành phố phải triển khai chiến dịch thi đua “150 ngày đêm” để hoàn thành các phòng học mới, thay vì chờ tiến độ đầu tư công thông thường.
Tăng tốc cơ sở hạ tầng trường học: Thành công bước đầu và nút thắt còn đó
TP.HCM chuẩn bị năm học mới bằng một kế hoạch xây dựng cơ sở hạ tầng trường học hiếm khi nào được đẩy mạnh đến vậy: 53 dự án trường học, hơn 1.000 phòng học xây mới và gần 800 phòng học tăng thêm được dự kiến đưa vào sử dụng trước năm học 2026-2027. Đến hết tháng 7, 24/53 dự án đã hoàn thành, cung cấp 364 phòng học mới; 29 dự án còn lại đang được tăng tốc thi công với mục tiêu hoàn tất trước ngày 5/9.
Đây là bước đi đúng hướng, bởi nếu không có phòng học mới, mọi khẩu hiệu về đổi mới giáo dục TP.HCM sẽ bị vô hiệu ngay từ cửa lớp. Song, cuộc đua tiến độ cũng đặt ra nguy cơ chất lượng thi công, bảo trì và khả năng sử dụng bền vững nếu chỉ chăm chăm “kịp lễ khai giảng”. Một điểm tích cực là thành phố không chỉ xây mới mà còn dành hơn 274 tỷ đồng để sửa chữa, nâng cấp trường lớp, mua sắm trang thiết bị và hoàn thiện điều kiện hoạt động của các trường mới thành lập, giúp giảm nguy cơ “trường mới – thiết bị cũ”. Câu hỏi lớn còn lại là liệu việc phân bổ các phòng học mới có thực sự ưu tiên những khu vực có tốc độ tăng dân số nhanh, hay vẫn dàn trải theo quận huyện.
2,62 triệu học sinh và bài toán nhân lực: Phòng học không thể trống thầy cô
Nếu phòng học là điều kiện cần, thì giáo viên và điều kiện dạy học mới là điều kiện đủ để giáo dục TP.HCM tạo ra bước chuyển chất lượng. Với hơn 2,62 triệu học sinh và hơn 126.200 giáo viên, hệ thống đang chịu áp lực không nhỏ, nhất là khi số học sinh tăng hơn 96.000 em so với năm học trước. Trong năm học 2025-2026, thành phố đã tuyển dụng hơn 4.500 giáo viên, nhưng vẫn thiếu ở các môn Mỹ thuật, Tin học, Âm nhạc – những mảng quan trọng của chương trình giáo dục phổ thông mới.
Việc TP.HCM rà soát, điều động 718 trường hợp thuyên chuyển, ưu tiên các khu vực có trường mới hoặc thiếu nhân lực, cùng với việc bổ sung 111 giáo viên và 10 nhân viên cho 5 trường mới thành lập cho thấy một nỗ lực cân đối nguồn lực nội bộ thay vì chỉ trông chờ tuyển mới. Tuy nhiên, việc điều động nếu không minh bạch và gắn với chế độ đãi ngộ hợp lý sẽ dễ dẫn đến tâm lý “bị điều đi”, ảnh hưởng đến chất lượng dạy học. Điểm đáng chú ý là ngành giáo dục đang đẩy mạnh chuyển đổi số – từ học bạ số, hồ sơ điện tử đến bài giảng số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong quản lý – nhằm giảm gánh nặng hành chính để giáo viên có thể tập trung hơn cho chuyên môn.
Đổi mới năm học 2026-2027: Từ sách giáo khoa đến học hai buổi/ngày
Năm học 2026-2027 không chỉ là câu chuyện đủ chỗ học, mà còn là giai đoạn tăng tốc các đổi mới về nội dung và phương thức tổ chức dạy học. Thành phố khẳng định sẽ bảo đảm trang cấp sách giáo khoa cho 100% học sinh thuộc nhóm yếu thế ở tất cả các khối lớp, đồng thời đáp ứng nhu cầu đăng ký mượn sách của học sinh; phụ huynh không bị buộc phải mua sách bài tập hay sách tham khảo, khi bộ sách giáo khoa thống nhất là tài liệu bắt buộc duy nhất. Đây là tín hiệu tích cực trong bối cảnh nỗi lo “bão sách” luôn khiến nhiều gia đình áp lực tài chính.
Ở góc độ tổ chức dạy học, thành phố đang dần tiến đến mục tiêu dạy học 2 buổi/ngày tại tất cả cơ sở giáo dục phổ thông từ năm học 2027-2028. Hiện tỷ lệ học sinh học 2 buổi/ngày đạt 82,51% ở tiểu học, 71,82% ở THCS và 92% ở THPT, cho thấy nền tảng không hề thấp. Tuy vậy, các địa bàn tăng dân số nhanh như Bình Tân vẫn chịu áp lực lớn, dù đã đưa 12 dự án xây mới trường học vào kế hoạch đầu tư giai đoạn 2026-2030. Nếu không gắn mục tiêu học 2 buổi/ngày với việc phân bổ phòng học mới và giáo viên một cách có trọng tâm, chủ trương tốt sẽ dễ bị biến thành gánh nặng dạy thêm – học thêm trá hình.
An toàn, công bằng và chất lượng: Ba trụ cột quyết định thành công của cuộc chạy đua
Một hệ thống giáo dục không thể gọi là hiện đại nếu chỉ có phòng học mới và sách giáo khoa đủ. Những trao đổi tại “Dân hỏi - Chính quyền trả lời” cho thấy TP.HCM đang cố gắng nhìn rộng hơn: từ an toàn thực phẩm trong bữa ăn bán trú, kiểm soát hàng quán trước cổng trường đến phòng chống ma túy, thuốc lá điện tử, hay các nguy cơ an ninh học đường. Việc yêu cầu 100% đơn vị cung cấp suất ăn bán trú chứng minh nguồn gốc nguyên liệu, nhà trường thực hiện kiểm thực 3 bước và lưu mẫu hằng ngày là những biện pháp cụ thể, có thể kiểm tra được chứ không chỉ là khẩu hiệu.
Dù vậy, thành công của cuộc chạy đua 1.000 phòng học vẫn sẽ được đo bằng cảm nhận của phụ huynh và học sinh: con mình có lớp học sạch, an toàn, đủ ánh sáng; có thầy cô ổn định, tận tâm; có thể học 2 buổi/ngày mà vẫn còn thời gian cho gia đình, vui chơi; và không bị áp lực mua thêm sách, học thêm ngoài chương trình. TP.HCM đang đi đúng hướng khi kết hợp phát triển cơ sở hạ tầng trường học, củng cố đội ngũ và hỗ trợ sách giáo khoa cho nhóm yếu thế; vấn đề còn lại là duy trì kỷ luật thực thi, tránh bệnh thành tích. Chỉ khi đó, khẩu hiệu “TP.HCM sẵn sàng cho năm học 2026-2027” mới thật sự có ý nghĩa, chứ không dừng ở một chương trình truyền hình hay những con số phòng học mới trên giấy.
