1. Dự án 1.000 phòng học: Bước đi tham vọng trước năm học 2026-2027
Chiến dịch bổ sung 1.000 phòng học TP.HCM là chương trình tăng tốc xây mới và mở rộng trường lớp trong 150 ngày đêm, nhằm giảm áp lực trường lớp, hỗ trợ dạy học 2 buổi/ngày và chuẩn bị cho năm học 2026-2027 có thêm hơn 96.000 học sinh, với tổng quy mô khoảng 2,62 triệu em. Điểm tích cực là thành phố đã hoàn thành 43/53 dự án với 829 phòng học mới – tức đa số công trình trong kế hoạch 150 ngày đêm đã về đích kịp trước khai giảng. Đây không chỉ là cuộc chạy đua tiến độ, mà là tín hiệu cho thấy lãnh đạo đô thị lớn nhất cả nước chấp nhận thay đổi cách đầu tư cơ sở vật chất giáo dục: lập tổ công tác chuyên trách, họp hằng tuần, xử lý từng vướng mắc về đất đai, quy hoạch, tài chính để phòng học đi từ bản vẽ ra thực tế nhanh hơn. Câu hỏi đặt ra là: ngần ấy nỗ lực có đủ để bù lại tốc độ tăng dân số trong độ tuổi đi học và những năm dài thiếu hụt trường lớp hay không?
2. 829 phòng học mới giữa làn sóng tăng thêm 96.258 học sinh
Nếu nhìn vào con số, thành phố rõ ràng đang chạy đua với thời gian. Toàn hệ thống dự kiến tăng thêm 96.258 học sinh trong năm học 2026-2027, nâng tổng số lên 2.621.038 em, trong đó hơn 2,19 triệu học sinh học ở khối công lập. Trong bối cảnh đó, 829 phòng học mới đã hoàn thành là bước giảm nhiệt đáng kể cho áp lực trường lớp, nhất là tại các khu dân cư đông và khu công nghiệp. Tuy vậy, quy mô tăng dân số học đường khiến những kết quả này vẫn mang màu sắc “chữa cháy”. Áp lực trường lớp tại các khu đô thị mới và khu công nghiệp được chính ngành giáo dục thừa nhận là vấn đề phải tiếp tục tập trung giải quyết. Thêm phòng học giúp giảm sĩ số, hạn chế học ca ba, ca bốn, nhưng khoảng cách giữa nhu cầu và năng lực đáp ứng vẫn còn lớn. Nếu không đi kèm một chiến lược phân bố dân cư, quỹ đất giáo dục và mạng lưới trường liên cấp, mỗi mùa khai giảng sẽ lại là một cuộc “vượt rào” tuyển sinh.
3. Cơ sở vật chất giáo dục: Từ trường mới khánh thành đến mục tiêu 300 phòng/10.000 dân
Thành phố đã có những hình mẫu cho thấy nếu đầu tư bài bản, phòng học TP.HCM có thể tiệm cận chuẩn một đô thị hiện đại. Trường Tiểu học Bình Chuẩn 3 mới khánh thành đầu tháng 8/2026, mở ra không gian học tập đồng bộ, hiện đại cho hơn 1.000 học sinh. Cùng với đó là kế hoạch đảm bảo tối thiểu 300 phòng học/10.000 dân trong độ tuổi từ 3 đến 18, hướng tới 100% trẻ trong độ tuổi được đến trường, 100% phòng học kiên cố và dạy học 2 buổi/ngày. Quan trọng hơn, thành phố không dừng lại ở nhu cầu trước mắt. Từ nay đến hết tháng 12/2026, thêm 321 phòng học xây dựng mới và 288 phòng học tăng thêm dự kiến hoàn thành. Về dài hạn, chương trình hiện đại hóa giáo dục giai đoạn 2026-2035 ưu tiên đầu tư phòng học bộ môn, thư viện, nhà vệ sinh, nước sạch, thiết bị dạy học và hạ tầng số ở khu vực khó khăn, đông dân cư. Nếu lộ trình này được giữ đúng nhịp, cơ sở vật chất giáo dục sẽ không chỉ đủ dùng mà còn là nền tảng để nâng chất lượng dạy và học.
4. Khi phòng học đã có nhưng 219 vị trí giáo viên vẫn còn trống
Một thực tế khiến dự án 1.000 phòng học chưa thể được xem là lời giải trọn vẹn cho áp lực trường lớp: thành phố vẫn thiếu 219 biên chế giáo viên tại các phường, xã. Thiếu chủ yếu rơi vào cấp THCS và các môn đặc thù như Tin học, Ngoại ngữ, Âm nhạc, Mỹ thuật, Giáo dục quốc phòng và an ninh. Nói cách khác, có nguy cơ xuất hiện những ngôi trường mới, phòng học mới nhưng không đủ thầy cô để lấp đầy thời khóa biểu. Ngành giáo dục đã phải xoay xở bằng cách rà soát, điều động, thuyên chuyển giáo viên từ nơi thừa sang nơi thiếu, ưu tiên các khu vực có trường lớp mới, đồng thời bổ sung 111 giáo viên và 10 nhân viên cho 5 trường mới thành lập. Đây là giải pháp tình thế hơn là chiến lược dài hạn. Nếu không có chính sách tuyển dụng, đãi ngộ và giữ chân nhân lực giáo dục tương xứng với quy mô mở rộng cơ sở vật chất, áp lực trường lớp sẽ chuyển từ chật chội sang quá tải về giờ dạy, chất lượng tiết học, nhất là những môn vốn đã yếu ở học sinh đô thị.
5. Kết luận: 1.000 phòng học là cú hích, không phải đích đến
Nhìn tổng thể, chiến dịch 150 ngày đêm hoàn thành 1.000 phòng học phục vụ năm học 2026-2027 là một cú hích cần thiết để TP.HCM đối mặt trực diện với áp lực trường lớp. Việc đưa vào sử dụng hàng trăm phòng học mới trước ngày 5/9 giúp giảm sĩ số, mở đường cho dạy học 2 buổi/ngày và thu hẹp khoảng cách vùng đông dân với vùng trung tâm. Cùng lúc, các chính sách như cấp sách giáo khoa cho 100% học sinh thuộc đối tượng yếu thế, hỗ trợ 100% giá vé xe buýt và miễn phí khám sức khỏe định kỳ cho học sinh, sinh viên cho thấy cái nhìn rộng hơn về công bằng tiếp cận giáo dục. Nhưng để áp lực trường lớp không trở thành câu chuyện lặp lại hằng năm, thành phố phải coi dự án 1.000 phòng học là khởi đầu, chứ không phải đích đến. Quy hoạch quỹ đất giáo dục, mô hình trường cao tầng và liên cấp, chiến lược nhân lực giáo viên, cùng việc kiên trì mục tiêu 300 phòng học/10.000 dân sẽ quyết định liệu những phòng học kiên cố hôm nay có biến thành chất lượng giáo dục bền vững cho thế hệ học sinh mai sau.
