TP.HCM tăng tốc xây thêm 1.000 phòng học: Vì sao đây là bước ngoặt?
Việc TP.HCM đồng loạt xây thêm hơn 1.000 phòng học mới, nâng cấp cơ sở vật chất trường học và bổ sung giáo viên là một chương trình mở rộng hạ tầng giáo dục quy mô lớn, nhằm giảm sĩ số, tăng tỷ lệ học hai buổi/ngày và cải thiện điều kiện học tập cho hơn 2,62 triệu học sinh trong năm học 2026-2027.
Thông điệp chính của chuỗi dự án trường học mới này rất rõ: thành phố không chỉ chạy đua “đủ chỗ học”, mà đang muốn thay đổi chất lượng giờ học và trải nghiệm đến trường. Ngày 9/8, Thường trực HĐND TP.HCM phối hợp Đài Phát thanh và Truyền hình TP tổ chức chương trình “Dân hỏi – Chính quyền trả lời” với chủ đề “TP.HCM – Sẵn sàng cho năm học 2026-2027”, tập trung vào chuẩn bị trường lớp, cơ sở vật chất và đội ngũ giáo viên cho năm học mới.
Theo ngành giáo dục, năm học 2026-2027 toàn thành phố có hơn 2,62 triệu học sinh, gần 79.600 lớp, hơn 126.200 giáo viên, tăng hơn 96.000 học sinh so với năm trước. Áp lực tăng dân số học đường khiến việc xây thêm phòng học không còn là lựa chọn, mà là bắt buộc nếu thành phố muốn tránh lớp học chật kín, lịch học dồn ca và chất lượng bị bào mòn.
53 dự án, 1.000+ phòng học mới và những con số học sinh cần nhớ
Chiến dịch “150 ngày đêm hoàn thành 1.000 phòng học phục vụ năm học 2026-2027” là bước đi mạnh tay hiếm thấy trong nhiều năm gần đây. Thành phố đang triển khai 53 dự án trường học, dự kiến đưa vào sử dụng hơn 1.000 phòng học xây mới và gần 800 phòng học tăng thêm. Đến hết tháng 7, 24/53 dự án đã hoàn thành, bổ sung 364 phòng học mới; 29 dự án còn lại đang được tăng tốc để kịp xong trước ngày 5/9.
Có thể trích dẫn thẳng: “Năm học 2026-2027, toàn thành phố dự kiến có hơn 2,62 triệu học sinh, gần 79.600 lớp học và hơn 126.200 giáo viên”. Đây không phải tăng nhẹ; thêm hơn 96.000 học sinh trong một năm buộc hệ thống phải nới rộng bằng cách duy nhất: thêm phòng học mới TP.HCM ở đúng những nơi đang “nóng” về dân số.
Ở các quận, huyện tăng dân số nhanh, áp lực lớp học vẫn rất rõ, điển hình như Bình Tân, nơi tỷ lệ học 2 buổi/ngày mới đạt hơn 72% ở tiểu học và 38,6% ở THCS. Đưa 12 dự án trường học mới vào kế hoạch đầu tư giai đoạn 2026-2030 cho thấy thành phố đang xây dư địa dài hạn, không chỉ xử lý ngắn hạn cho năm học 2026-2027.
Cơ sở vật chất trường học: Không chỉ thêm phòng, mà thay đổi cách học
Học sinh và phụ huynh cần hiểu rằng phòng học mới chỉ là phần nổi của tảng băng mang tên “cơ sở vật chất trường học”. Thành phố dành hơn 274 tỷ đồng để sửa chữa, nâng cấp, mua sắm trang thiết bị và bổ sung điều kiện hoạt động cho các trường mới thành lập. Nghĩa là thay vì chỉ xây thêm tường và mái, các lớp học sẽ được trang bị tốt hơn cho dạy học hai buổi/ngày, tổ chức thí nghiệm, hoạt động nhóm, STEM.
Nếu trước đây nhiều trường phải xoay xở trong tình trạng xuống cấp, trang thiết bị thiếu đồng bộ, thì năm học 2026-2027 hứa hẹn một mặt bằng mới: phòng học sáng sủa hơn, thiết bị đầy đủ hơn, khu chức năng được bổ sung. Tỷ lệ học sinh học hai buổi/ngày toàn thành phố đã đạt 82,51% ở tiểu học, 71,82% ở THCS và 92% ở THPT, và mục tiêu là tổ chức hai buổi/ngày ở tất cả cơ sở giáo dục phổ thông từ năm học 2027-2028.
Nhìn ở góc độ người học, điều này đồng nghĩa với lịch học ổn định hơn, ít phải học ca tối, có thêm thời lượng cho hoạt động bổ trợ mà không phải “nhồi” vào vài tiết cuối ngày. Hạ tầng tốt không tự động tạo ra chất lượng, nhưng nếu thiếu, mọi cải cách chương trình chỉ dừng ở… kế hoạch trên giấy. Việc nâng cấp đồng bộ cơ sở vật chất trường học lần này là điều kiện nền tảng để các trường dám thiết kế giờ học khác trước.
Giáo viên, sách giáo khoa và an toàn trường học: Những mảnh ghép ít được nói tới
Cơ sở vật chất mới mà thiếu người đứng lớp thì vẫn là phòng học trống. Ngành giáo dục TP.HCM đang rà soát, điều động giáo viên từ nơi thừa sang nơi thiếu, ưu tiên khu vực có trường mới và nơi thiếu nhân lực. Đến tháng 7, 718 trường hợp thuyên chuyển đã được giải quyết; riêng 5 trường mới thành lập được bổ sung 111 giáo viên và 10 nhân viên. Trong năm học trước, thành phố tuyển hơn 4.500 giáo viên, dù một số môn như mỹ thuật, tin học, âm nhạc vẫn còn thiếu.
Một thay đổi âm thầm nhưng tác động mạnh là chính sách sách giáo khoa. Thành phố đảm bảo cung cấp sách cho 100% học sinh thuộc nhóm yếu thế ở tất cả các khối lớp, và cho toàn bộ học sinh có nhu cầu đăng ký, với kinh phí khoảng 288 tỷ đồng. Đồng thời, phụ huynh không bị bắt buộc mua sách bài tập, sách tham khảo; sách giáo khoa do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành là tài liệu bắt buộc duy nhất.
Ở lớp học, “an toàn” giờ không chỉ là tường rào chắc chắn. Công an thành phố xây dựng mô hình “Trường học an toàn không ma túy”, kiểm soát khu vực quanh trường, xử lý thuốc lá điện tử, “pod chill” và các đường dây lôi kéo học sinh trên mạng. Bên cạnh đó, Sở An toàn thực phẩm khẳng định sẽ kiểm tra 100% bếp ăn, căn tin, yêu cầu nhà cung cấp chứng minh nguồn gốc thực phẩm, hiệu trưởng chịu trách nhiệm trực tiếp về an toàn bữa ăn bán trú. Đây là lời nhắc rằng cơ sở vật chất hiện đại mà bữa ăn, môi trường vẫn rủi ro thì không thể gọi là tiến bộ.
Từ “đủ chỗ học” đến “môi trường học tập công bằng, hiện đại”
Nếu phải rút gọn, có thể nói: chiến dịch phòng học mới TP.HCM là cú chuyển từ tư duy “chống quá tải” sang “đầu tư chất lượng”. Với hơn 1.000 phòng học mới, 53 dự án trường học, hàng trăm phòng đã hoàn thành cùng lúc rà soát giáo viên, hỗ trợ sách giáo khoa và siết an toàn trường học, thành phố đang xây lại nền tảng cho hệ thống giáo dục phổ thông.
Thành phố không giấu mục tiêu dài hạn: xây dựng môi trường học tập hiện đại, công bằng, hội nhập, từng bước phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Nhưng để mục tiêu ấy không dừng ở khẩu hiệu, những phòng học mới phải sớm được lấp đầy bằng các giờ học hai buổi/ngày đúng nghĩa, giáo viên đủ năng lực và những lớp học an toàn, giàu trải nghiệm. Điều phụ huynh và học sinh có quyền kỳ vọng là: năm học 2026-2027 không chỉ bắt đầu trong những tòa nhà mới, mà mở ra một cách tổ chức trường lớp mới – ít chen chúc, ít áp lực vật chất, nhiều cơ hội học tập hơn.
