Liên kết vùng: từ khẩu hiệu đến phép nhân tăng trưởng hai con số
Liên kết vùng phía Bắc là quá trình kết nối hạ tầng, cửa khẩu, cảng biển, khu công nghiệp, vùng nguyên liệu, thị trường và thể chế của nhiều địa phương thành một không gian kinh tế chung, nơi chuỗi giá trị khu vực vận hành liên tục từ sản xuất đến tiêu dùng, giúp tăng năng suất và tạo tăng trưởng hai con số bền vững. Miền Bắc đang bước vào một chu kỳ phát triển mới, khi hạ tầng, công nghiệp, thương mại và dòng vốn đầu tư cùng mở rộng, mỗi địa phương sở hữu một lợi thế khác nhau. Câu hỏi không còn là tỉnh nào tăng nhanh hơn, mà là phần tăng trưởng ấy lan tỏa ra bao nhiêu doanh nghiệp nội địa và địa phương lân cận. Nói cách khác, tăng trưởng hai con số chỉ có ý nghĩa khi là phép nhân của liên kết vùng, chứ không phải phép cộng cơ học từng tỉnh lẻ.
Khi hạ tầng, FDI, công nghiệp và cửa khẩu chỉ là “bán thành phẩm”
Các diễn giả tại phiên bàn tròn khu vực miền Bắc của Diễn đàn Kinh tế tư nhân 2026, tổ chức chiều 2-10 tại Hà Nội với chủ đề “Liên kết vùng - Kiến tạo động lực tăng trưởng hai con số”, đã nói rất thẳng về điểm nghẽn hiện nay. Miền Bắc có hạ tầng, công nghiệp, FDI, cửa khẩu, cảng biển và vùng nguyên liệu; nhưng tất cả mới chỉ là “bán thành phẩm” nếu không được kết nối thành những chuỗi giá trị khu vực hoàn chỉnh. Đồng bằng sông Hồng có thị trường, công nghiệp, FDI, tài chính, khoa học - công nghệ; trung du và miền núi phía Bắc có cửa khẩu, vùng nguyên liệu, năng lượng, nông – lâm nghiệp, du lịch và không gian sinh thái bổ trợ nhau rõ ràng. Tuy vậy, khi sự bổ trợ ấy chưa trở thành đơn hàng cụ thể, chuỗi giá trị, dòng vốn và năng suất, lợi thế vẫn chỉ dừng ở dạng tiềm năng.
Hạ tầng kết nối miền Bắc: từ đường sắt, vành đai đến “đường vào chuỗi”
Một câu hỏi then chốt được nêu ra: tại sao có cao tốc, cảng biển, cửa khẩu mà doanh nghiệp vẫn khó tham gia chuỗi giá trị khu vực? Tuyến đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng với tổng mức đầu tư trên 203 nghìn tỷ đồng đã được khởi công, kết nối cửa khẩu Lào Cai với cảng Lạch Huyện, dài khoảng 390km, đi qua Lào Cai, Phú Thọ, Hà Nội, Bắc Ninh, Hưng Yên và Hải Phòng, dự kiến hoàn thành chậm nhất vào năm 2030. Vành đai 4 vùng Thủ đô cũng đang được đẩy nhanh, cùng với các trung tâm công nghiệp, logistics, cảng biển mở ra dư địa lớn cho hạ tầng kết nối miền Bắc. Tuy nhiên, đại diện doanh nhân trẻ nhấn mạnh hạ tầng, FDI, công nghiệp, cửa khẩu và vùng nguyên liệu chỉ tạo sức mạnh khi gắn với chuỗi logistics, dữ liệu, tiêu chuẩn nhà cung ứng và năng suất doanh nghiệp.
Hà Nội – trung tâm kết nối vùng và “phòng thí nghiệm” tăng trưởng hai con số
Tại Diễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam 2026 khu vực miền Bắc, ông Đặng Việt Bách, Phó chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam, nhấn mạnh Hà Nội là trung tâm lớn về thị trường, tài chính, dịch vụ và tri thức. Theo ông, liên kết vùng phía Bắc đang ở thời điểm bản lề; Hà Nội vì thế giữ vai trò đặc biệt trong mạng lưới kinh tế, là hạt nhân kết nối các cực sản xuất công nghiệp như Bắc Ninh, Hưng Yên, Ninh Bình, Thái Nguyên, Phú Thọ với các cửa ngõ biển Hải Phòng, Quảng Ninh và vùng cửa khẩu, nguyên liệu ở Lào Cai, Lạng Sơn, Cao Bằng, Sơn La, Điện Biên, Lai Châu. Nghị quyết 02-NQ/TW xác định Thủ đô là hạt nhân và động lực phát triển của toàn vùng, một trong hai cực tăng trưởng lớn của cả nước. “Những cơ chế đặc thù của Thủ đô cần trở thành phòng thí nghiệm chính sách cho miền Bắc”, ông Bách đề xuất.
Từ đối thoại đến hành động: đo liên kết vùng bằng dòng hàng và năng suất
Hội Doanh nghiệp trẻ Hà Nội ghi nhận 380 ý kiến, kiến nghị từ 13 địa phương miền Bắc trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế tư nhân 2026; 104 nội dung đã được giải đáp, 186 nội dung đang được xử lý và 90 nội dung cần chuyển lên cấp cao hơn. Đằng sau những kiến nghị riêng lẻ là các bài toán liên vùng về logistics, dữ liệu, nguồn nhân lực, vốn và tiêu chuẩn nhà cung ứng. Theo ông Đặng Việt Bách, liên kết vùng không thể tiếp tục được đo bằng số km đường hay số dự án; thước đo phải là thời gian giao hàng, chi phí vận chuyển, giá trị mà doanh nghiệp nội địa giữ lại và số hợp đồng mới. Ông cho biết Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam muốn cùng các hội trong vùng lựa chọn một số chuỗi logistics liên tỉnh, mạng lưới nhà cung ứng và bài toán số – xanh để thí điểm, trước khi đưa kiến nghị “đủ chín” vào các phiên đối thoại cấp cao của Diễn đàn Kinh tế tư nhân 2026.
