Sân bay Long Thành 2026: nhiệm vụ bắt buộc và áp lực nước rút
Sân bay Long Thành 2026 là giai đoạn 1 của dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành, một công trình hạ tầng giao thông chiến lược được Quốc hội phê duyệt với yêu cầu phải hoàn thành và đưa vào khai thác trong năm 2026, hiện đang bước vào giai đoạn nước rút với khối lượng công việc còn lại lớn, nhiều vướng mắc về nhân lực, vật liệu, thanh toán và tiến độ nhà thầu, buộc Chính phủ phải siết kỷ luật, huy động thi công 24/7 để bảo đảm mục tiêu khai thác sân bay quốc tế đúng hạn.
Điểm đáng chú ý là Chính phủ không coi mốc khai thác năm 2026 như một mục tiêu phấn đấu, mà là “nhiệm vụ bắt buộc phải hoàn thành” với tính chất nặng nề và nhiều thách thức. Cách dùng từ cho thấy đây không chỉ là một dự án giao thông Việt Nam, mà là bài kiểm tra năng lực tổ chức thi công hạ tầng quy mô lớn, đa chủ thể, đa tầng trách nhiệm. Khi Văn phòng Chính phủ ban hành thông báo kết luận sau buổi kiểm tra hiện trường ngày 7.10, thông điệp rất rõ: mọi bên liên quan phải chuyển sang trạng thái nước rút, tăng tốc, không còn chỗ cho sự trì trệ.
Tiến độ xây dựng hạ tầng: từ kiểm soát từng ngày đến thi công 24/7
Để bảo đảm tiến độ xây dựng hạ tầng, Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu các bộ, địa phương, chủ đầu tư và nhà thầu tổ chức thi công 24/7 đối với các hạng mục đường găng, nơi khối lượng còn lại lớn. Đây là cách tiếp cận mang tính “chiến dịch”, đặt tiến độ lên hàng đầu nhưng vẫn gắn với yêu cầu kiểm soát chặt chẽ từng ngày, từng công việc, từng gói thầu. Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) được giao rà soát toàn bộ khối lượng công việc còn lại, đặc biệt các gói thầu đường găng, và lập tiến độ chi tiết cho từng hạng mục, từ chạy thử đến vận hành thương mại.
Yêu cầu thi công 3 ca 4 kíp, tăng mũi thi công cho thấy Chính phủ chấp nhận đẩy hệ thống lên mức hoạt động tối đa, nhưng không phải bằng mọi giá. Việc lập tiến độ chi tiết và báo cáo trước ngày 10.10 cho các bộ quản lý không chỉ là thủ tục, mà là cơ chế giám sát liên tục, buộc ACV và nhà thầu phải minh bạch về năng lực, kế hoạch và khả năng hoàn thành. Trong bức tranh chung các dự án giao thông Việt Nam, Long Thành đang trở thành “chuẩn mới” về quản trị tiến độ: không còn chỗ cho báo cáo chung chung, mà là kiểm soát đến từng mốc vận hành chạy thử và khai thác sân bay quốc tế.
Kỷ luật nhà thầu: thông điệp không khoan nhượng với chậm tiến độ
Một điểm mang tính bước ngoặt trong cách điều hành dự án là thái độ kiên quyết với nhà thầu chậm tiến độ. Thông báo kết luận nêu rõ vẫn còn những gói thầu thi công rất chậm, gần như không có chuyển biến. Thay vì tiếp tục nhắc nhở chung chung, Phó Thủ tướng yêu cầu chủ đầu tư kiên quyết xử lý các nhà thầu không đáp ứng yêu cầu về nhân lực, thiết bị, tài chính và tiến độ; trường hợp cần thiết, xử lý vi phạm hợp đồng theo quy định pháp luật. Đây là thông điệp chính trị rõ ràng: hợp đồng hạ tầng quốc gia không phải là “vùng an toàn” cho sự trì trệ.
Ở góc độ quản trị, việc gắn trách nhiệm trực tiếp cho Chủ tịch, Tổng giám đốc ACV trong xử lý vướng mắc thuộc thẩm quyền, kể cả vấn đề thanh toán với nhà thầu, cho thấy Chính phủ muốn cắt ngắn các tầng nấc trung gian dễ gây chậm trễ. Khi nhà thầu được yêu cầu huy động tối đa nhân lực, máy móc, thiết bị, vật tư và nguồn lực tài chính, đồng thời đối mặt nguy cơ bị xử lý hợp đồng nếu không đáp ứng, sân bay Long Thành 2026 trở thành phép thử về kỷ luật thị trường xây dựng. Nếu cách làm này được duy trì, nó có thể tạo tiền lệ tích cực cho các dự án giao thông Việt Nam khác: chậm tiến độ không còn là “chuyện bình thường” mà là rủi ro pháp lý cụ thể.
Đồng Nai và bài toán vật liệu: tăng công suất khai thác đá để kịp đường găng
Tiến độ của sân bay Long Thành không chỉ phụ thuộc vào nhà thầu, mà còn gắn chặt với năng lực cung ứng vật liệu tại địa phương. UBND Đồng Nai được yêu cầu chỉ đạo các đơn vị sản xuất đá làm vật liệu xây dựng trên địa bàn có ngay giải pháp nâng cao công suất khai thác theo quy định: tăng ca, tăng kíp, tăng thời gian khai thác, bổ sung máy móc, thiết bị. Quan trọng hơn, nguồn vật liệu phải được ưu tiên phục vụ thi công sân bay Long Thành và các tuyến đường kết nối, bảo đảm cung cấp đủ, kịp thời cho các dự án.
Việc huy động cả hệ thống chính trị ở TP.HCM và Đồng Nai để xử lý các vướng mắc về giải phóng mặt bằng, vật liệu, cấp điện, cấp nước và hạ tầng kỹ thuật, với yêu cầu hoàn thành toàn bộ phần việc thuộc thẩm quyền địa phương trong tháng 10, cho thấy Chính phủ coi nút thắt địa phương là yếu tố quyết định. Trong bối cảnh giá vật liệu tăng cao và nguồn cung không phải vô hạn, ưu tiên cho Long Thành và các tuyến kết nối là lựa chọn mang tính chiến lược: chấp nhận điều chỉnh thứ tự ưu tiên của các công trình khác để bảo đảm đường găng cho một dự án hạ tầng quốc gia.
Khai thác sân bay quốc tế và bài học cho quản trị dự án hạ tầng
Điểm khác biệt của Long Thành so với nhiều dự án hạ tầng trước đây là Chính phủ yêu cầu xác định rõ ngay từ bây giờ các hạng mục sẽ hoàn thành để phục vụ khai thác thương mại, thời điểm vận hành chạy thử, thời điểm vận hành thương mại và thời gian hoàn thành toàn bộ giai đoạn 1. ACV còn được giao phối hợp với cơ quan chức năng để triển khai thủ tục cần thiết trước khi đưa dự án vào vận hành khai thác, đồng thời thông báo sớm kế hoạch khai thác thương mại và hoàn thành các tuyến giao thông kết nối cho các hãng hàng không trong nước và quốc tế.
Cách tiếp cận này cho thấy khai thác sân bay quốc tế không chỉ là câu chuyện xây xong nhà ga, đường băng, mà là sự chuẩn bị đồng bộ về pháp lý, kỹ thuật, kết nối giao thông và kế hoạch khai thác của hãng bay. Long Thành vì thế trở thành mô hình tham chiếu cho các dự án hạ tầng giao thông Việt Nam: phải tính đến giai đoạn vận hành ngay từ khi còn thi công. Nếu dự án “về đích” đúng hạn như mục tiêu, bài học lớn nhất sẽ là: muốn kịp tiến độ, không thể chỉ tăng ca trên công trường, mà phải siết trách nhiệm, ưu tiên nguồn lực và thiết kế lộ trình khai thác ngay từ giai đoạn nước rút.
