Chỉ đạo tăng tốc: mục tiêu đưa sân bay Long Thành vào khai thác trong năm 2026
Dự án sân bay Long Thành là công trình cảng hàng không quốc tế quy mô lớn, được kỳ vọng trở thành cửa ngõ hàng không mới của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, với mục tiêu hoàn thành xây dựng và đưa vào khai thác trong năm 2026, đặt trong tổng thể kết nối với hệ thống hạ tầng giao thông khu vực để tối đa hóa hiệu quả đầu tư và phân bổ lại dòng hành khách, hàng hóa hàng không trong vùng. Ngày 28/8, Văn phòng Chính phủ ban hành Văn bản số 8871 truyền đạt ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc về việc triển khai ý kiến của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đối với tiến độ dự án này. Thông điệp chính trị rất rõ: quỹ thời gian đến mốc vận hành không còn nhiều, tiến độ xây dựng 2026 phải được kiểm soát sát sao, không thể để dự án trễ thêm. Điểm đáng chú ý là Phó Thủ tướng yêu cầu kiểm tra toàn bộ tiến độ dự án, không chỉ nhìn vào những hạng mục đang “đẹp” trên báo cáo mà phải soi kỹ các gói thầu thuộc dự án thành phần 3 và 4 có nguy cơ chậm tiến độ. Đây là cách tiếp cận khác với nhiều công trình hạ tầng lớn trước đây, nơi phần khó thường bị né tránh cho đến khi không thể cứu vãn. Lần này, Chính phủ đặt mốc đưa sân bay Long Thành vào khai thác năm 2026 như một cam kết chính trị, đồng thời cũng là áp lực buộc các bên liên quan phải thay đổi cách làm: tiến độ phải đi cùng chất lượng, và trách nhiệm được cá thể hóa tới từng chủ đầu tư, từng gói thầu.
Dự án thành phần 3: những hạng mục chạy kịp và khoảng trễ kỹ thuật đáng lo
Trong bức tranh tiến độ xây dựng 2026, dự án thành phần 3 của sân bay Long Thành vừa là điểm sáng, vừa là nguồn rủi ro tiềm ẩn. Theo báo cáo mới nhất, nhiều hạng mục thuộc dự án thành phần 3 dự kiến hoàn tất trong những tháng cuối năm 2026, dựa trên tiến độ cam kết từ các nhà thầu. Đây là tín hiệu tích cực, cho thấy khối lượng xây dựng cơ bản đã được đẩy lên, đặc biệt quanh nhà ga hành khách, giao thông nội cảng và các công trình phụ trợ. Tuy vậy, việc nhiều gói thầu chỉ hoàn tất phần chính vào tháng 12, sau đó vẫn cần thêm thời gian để căn chỉnh, hiệu chỉnh và xử lý các tồn tại, khiếm khuyết kỹ thuật cho thấy rủi ro “về đích gấp” với một công trình hạ tầng hàng không phức tạp. Ở gói thầu 5.10, phần xây dựng cơ bản nhà ga hành khách mới chỉ được kỳ vọng đáp ứng yêu cầu khai thác thương mại trong tháng 12, trong khi cơ điện, phòng cháy chữa cháy và lắp đặt thiết bị cũng dồn về các mốc tháng 10, 11, 12. Đây là cấu trúc tiến độ dễ tạo ra áp lực thử nghiệm, nghiệm thu dồn, nếu không kiểm soát tốt, có thể tác động tới an toàn khai thác trong giai đoạn đầu.
Yêu cầu rà soát từng gói thầu: áp lực tiến độ có đi cùng năng lực tổ chức?
Phó Thủ tướng yêu cầu Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) chủ động rà soát, điều chỉnh, cập nhật tiến độ từng hạng mục, từng gói thầu, đảm bảo mục tiêu đưa dự án vào vận hành khai thác trong năm 2026. Về nguyên tắc, đây là cách quản trị dự án chuẩn: phải biết chính xác từng gói thầu đang ở đâu, vì sao chậm và cần gì để tháo gỡ. ACV được yêu cầu phân tích rõ nguyên nhân chậm tiến độ, kịp thời xử lý các khó khăn, vướng mắc trong thẩm quyền, đồng thời chỉ đạo nhà thầu tăng cường nhân lực, thiết bị, vật tư, vật liệu và nguồn lực tài chính. Nhìn vào báo cáo ACV gửi Hội đồng Kiểm tra Nhà nước, có thể thấy doanh nghiệp đang chuyển từ tâm thế "thi công cho kịp" sang "thi công để nghiệm thu". ACV không chỉ nêu mốc hoàn thành mà còn đưa ra phương án nghiệm thu, bao gồm cả giai đoạn hiệu chỉnh và khắc phục khiếm khuyết sau tháng 12. Tuy nhiên, câu hỏi đặt ra là liệu các nhà thầu có đủ năng lực tổ chức để đáp ứng yêu cầu tăng tốc mà vẫn giữ chất lượng. Khi 4/11 gói thầu dự kiến hoàn thành toàn bộ trước tháng 12, còn bảy gói phải tiếp tục hoàn thiện sau đó, áp lực về nhân lực và thiết bị sẽ không nhỏ. Nếu không có cơ chế giám sát độc lập và minh bạch, việc "chạy tiến độ" rất dễ trượt thành chạy theo con số báo cáo.
Hạ tầng giao thông kết nối: mảnh ghép quyết định hiệu quả sân bay Long Thành
Một sân bay mới không thể phát huy hết ý nghĩa nếu hạ tầng giao thông kết nối vẫn rời rạc và chậm chân. Trong chỉ đạo lần này, Phó Thủ tướng không chỉ nhắm tới bản thân sân bay Long Thành mà còn yêu cầu Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính phối hợp với TP.HCM và Đồng Nai đẩy nhanh tiến độ các tuyến cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu, Bến Lức – Long Thành, TP.HCM – Long Thành – Dầu Giây, cùng các tuyến vành đai 3, 4 TP.HCM. Mục tiêu rất rõ: bảo đảm hệ thống hạ tầng giao thông kết nối đồng bộ với sân bay, để hiệu quả đầu tư không bị giảm sút vì tắc nghẽn. Việc gắn tiến độ sân bay Long Thành với mạng lưới đường cao tốc và vành đai phản ánh bài học từ nhiều dự án lớn: nếu chỉ hoàn thành một "siêu công trình" mà không có chuỗi kết nối đi kèm, dòng hành khách và hàng hóa khó di chuyển thông suốt. Ở góc độ chính sách, đây là bước chuyển từ tư duy "xây một dự án" sang "xây một hệ thống", nhấn mạnh vai trò điều phối vùng chứ không chỉ từng địa phương. Nhưng chính điều đó cũng khiến bài toán tiến độ trở nên phức tạp hơn: mỗi tuyến cao tốc, mỗi đoạn vành đai là một dự án với rủi ro riêng, và chỉ cần một mắt xích chậm trễ, toàn bộ chuỗi kết nối quanh sân bay Long Thành sẽ bị ảnh hưởng.
Kết luận: mốc 2026 là bài kiểm tra năng lực thực thi hạ tầng quốc gia
Việc Phó Thủ tướng tăng tốc và yêu cầu kiểm tra toàn bộ tiến độ dự án sân bay Long Thành cho thấy mốc đưa vào khai thác năm 2026 không chỉ là kế hoạch kỹ thuật, mà là bài kiểm tra năng lực thực thi các công trình hạ tầng quốc gia. Trong khi ACV đã bắt đầu báo cáo Hội đồng Kiểm tra Nhà nước về phương án nghiệm thu và các thách thức kỹ thuật, câu chuyện không dừng ở vài gói thầu hay vài tuyến đường. Nó chạm đến năng lực phối hợp giữa bộ, ngành, địa phương, sự minh bạch trong giám sát và khả năng xử lý điểm nghẽn đúng lúc, đúng chỗ. Nếu sân bay Long Thành và các tuyến hạ tầng giao thông kết nối được hoàn thành đồng bộ, đây sẽ là một bước nhảy lớn cho hệ thống cảng hàng không và mạng lưới giao thông vùng. Ngược lại, nếu tiến độ bị kéo dài hoặc chất lượng không tương xứng, mốc 2026 sẽ trở thành lời nhắc về khoảng cách giữa tham vọng chính sách và thực tế triển khai. Từ nay đến thời điểm khai thác, vấn đề không chỉ là “có kịp hay không”, mà là “kịp bằng cách nào” và “kịp với tiêu chuẩn nào” – đó mới là thước đo thực sự cho một dự án quốc gia.
