Lãi suất kho bạc Mỹ là gì và vì sao châu Á phải lo?
Lãi suất kho bạc Mỹ là lợi suất mà Chính phủ Mỹ phải trả cho nhà đầu tư khi phát hành trái phiếu Kho bạc, và biến động của nó đóng vai trò như mức tham chiếu cho chi phí vay mượn trên toàn hệ thống tài chính toàn cầu, ảnh hưởng trực tiếp đến lãi suất trái phiếu, tín dụng doanh nghiệp, thế chấp nhà ở và các dòng vốn đầu tư xuyên biên giới. Hiện thị trường trái phiếu Kho bạc Mỹ đang bước vào một tuần có thể mang tính bước ngoặt, sau khi lợi suất tăng vọt và buộc Bộ Tài chính phải can thiệp thông qua việc tăng quy mô mua lại trái phiếu dài hạn. Đáng chú ý, lợi suất 30 năm từng có lúc chạm mức cao nhất gần hai thập kỷ trước khi hạ nhiệt, cho thấy mức lãi suất kho bạc Mỹ hiện nay không còn là chuyện nội bộ Washington mà là cơn “sóng ngầm” đang lan tới ví tiền người vay trên khắp châu Á.
Nợ công Mỹ, cơn sốt AI và thế khó của Bộ trưởng Scott Bessent
Đằng sau lãi suất kho bạc Mỹ cao là bài toán nợ công Mỹ phình to và nhu cầu vốn khổng lồ cho làn sóng đầu tư AI. Nợ công đã vượt mốc 40.000 tỷ USD, trong khi phát hành trái phiếu doanh nghiệp tăng mạnh để tài trợ cho các dự án AI. Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent bị kẹt giữa yêu cầu giảm chi phí vay và thực tế thị trường không còn chấp nhận lãi suất siêu thấp. Ông tung ra “Treasury twist”: mua mạnh trái phiếu dài hạn, tăng phát hành kỳ hạn ngắn để kéo lợi suất dài hạn xuống. Phản ứng tích cực chỉ kéo dài một ngày rồi lợi suất lại bật tăng, cho thấy thị trường không tin các biện pháp kỹ thuật có thể che lấp bài toán nợ công và thâm hụt ngân sách. Một nhà phân tích cảnh báo, mọi con đường đưa lợi suất dài hạn giảm bền vững đều gắn với điều mà Washington không muốn nghe: thâm hụt ngân sách phải hạ, chứng khoán bớt nóng hoặc cơn sốt đầu tư AI chậm lại.
Bất định chính sách Fed và biến động lợi suất: Vì sao nhà đầu tư bất an?
Nếu Bộ Tài chính đang cố uốn cong đường cong lợi suất, thì chính sách Fed lại phủ thêm một lớp bất định. Kể từ khi nhậm chức vào tháng 5, Chủ tịch Fed Kevin Warsh gần như không đưa ra định hướng rõ ràng cho chính sách lãi suất tương lai, khiến mọi câu chữ của ông đều có thể kích hoạt làn sóng bán tháo trái phiếu. Sắp tới, bài phát biểu Jackson Hole đầu tiên của ông trên cương vị Chủ tịch Fed được thị trường dõi theo sát sao. Lạm phát PCE lõi được dự báo vẫn quanh 3,3%, cao hơn đáng kể mục tiêu, trong khi lạm phát chịu thêm áp lực từ giá năng lượng sau xung đột Mỹ – Iran. Trong bối cảnh đó, thị trường không rõ Fed sẽ chấp nhận lãi suất cao lâu hơn để dập lạm phát, hay “nhường đường” cho Bộ Tài chính trong nỗ lực hạ chi phí vay dài hạn. Sự thiếu rõ ràng này đẩy biến động lợi suất lên cao, và với nợ công Mỹ ngày càng lớn, mỗi điểm lợi suất dao động là thêm lo ngại về tính bền vững tài khóa.
Chi phí vay tăng lan sang châu Á: Người vay nhà và doanh nghiệp chịu trận
Khi lãi suất kho bạc Mỹ đi lên, trái phiếu toàn cầu khó có thể đứng yên. Chuyên gia lãi suất cho biết lợi suất Mỹ cao thường tạo áp lực tăng lên lợi suất trái phiếu và chi phí vay tại châu Á, khiến các khoản vay trở nên đắt đỏ hơn. Điều này chuyển hóa thành lãi suất thế chấp nhà ở, vay mua nhà và các khoản tín dụng doanh nghiệp cao hơn, từ đó kìm hãm hoạt động đầu tư vì chi phí tài trợ tăng. Đáng lo hơn, nhiều hộ gia đình châu Á vốn đã đối mặt giá nhập khẩu tăng, đặc biệt khi lãi suất Mỹ cao đi cùng đồng nội tệ yếu. Nếu ngân hàng trung ương trong khu vực buộc phải tăng lãi suất cơ bản để chống lạm phát và giữ tỷ giá, lãi vay thế chấp còn bị đẩy lên thêm một bậc. Nói cách khác, “chi phí vay tăng” không nằm trên bảng giao dịch ở New York mà hiện diện trong từng khoản trả nợ hàng tháng của người vay nhà ở Seoul, Jakarta hay TP.HCM.
Cơ hội và rủi ro cho nhà đầu tư châu Á trong kỷ nguyên lợi suất cao
Lợi suất cao không chỉ là rủi ro; với nhà đầu tư dài hạn, đó cũng là cơ hội. Một tổ chức quản lý tài sản lớn cho rằng với tiêu chuẩn lịch sử, mức lợi suất hiện tại ngày càng hấp dẫn và tạo điểm vào đáng chú ý cho người mua trái phiếu dài hạn. Đồng thời, các chuyên gia nhận định rằng trong bối cảnh thâm hụt tài khóa lớn tại nhiều nền kinh tế và làn sóng đầu tư AI, lợi suất trái phiếu toàn cầu có khả năng duy trì ở mức cao trong thời gian dài. Cạnh tranh vốn vì thế gay gắt hơn, tài sản châu Á sẽ phải cạnh tranh sức hút với trái phiếu Mỹ “an toàn nhưng lãi cao”. Điều này gây sức ép lên chứng khoán, bất động sản, đặc biệt là các tài sản nhạy cảm với lãi suất như quỹ đầu tư bất động sản và trái phiếu doanh nghiệp. Tuy vậy, châu Á không hoàn toàn yếu thế: nhiều nền kinh tế có tỷ lệ tiết kiệm cao, dự trữ ngoại hối dồi dào, giúp vùng này chịu đựng điều kiện tài chính thắt chặt tốt hơn. Câu hỏi không phải là tránh cơn sóng lãi suất, mà là tái cơ cấu danh mục để sống chung với kỷ nguyên lợi suất kho bạc Mỹ cao.
