Cột mốc lịch sử: Trạm biến áp điện gió ngoài khơi Việt Nam cập bến châu Âu
Điện gió ngoài khơi là hình thức phát điện từ các tua-bin gió đặt ngoài khơi biển, nối với hệ thống lưới điện trên bờ thông qua trạm biến áp biển, đòi hỏi năng lực thiết kế, chế tạo và vận hành phức tạp, đồng thời đóng vai trò then chốt trong chuyển đổi năng lượng hướng tới nguồn điện sạch, ổn định và quy mô lớn cho các hệ thống điện quốc gia. Ngày 12.9.2026, tại Trung tâm Công nghiệp năng lượng và Hậu cần kỹ thuật PTSC ở TP.HCM, PTSC M&C đã hoàn thành việc đưa bốn trạm biến áp ngoài khơi thuộc dự án điện gió Baltica 2 lên xà lan và vận chuyển rời cảng. Đây không chỉ là một lễ xuất xưởng, mà là khoảnh khắc đánh dấu lần đầu sản phẩm điện gió ngoài khơi chế tạo tại Việt Nam được xuất khẩu sang thị trường châu Âu. Sự kiện này cho thấy Việt Nam không còn đứng ngoài chuỗi cung ứng điện gió ngoài khơi quốc tế, mà bắt đầu tham gia với vai trò nhà chế tạo trạm biến áp châu Âu có yêu cầu kỹ thuật khắt khe.
Baltica 2: Bài kiểm tra năng lực công nghiệp năng lượng tái tạo
Dự án Baltica 2 không phải bài toán dễ, mà là một phép thử nghiêm khắc cho bất kỳ nhà thầu EPC nào. Đây là dự án điện gió ngoài khơi do Ørsted (Đan Mạch) và PGE (Ba Lan) phát triển trên biển Baltic, với công suất khoảng 1,5 GW, gồm 107 tua-bin gió và bốn trạm biến áp ngoài khơi, mỗi trạm 375 MW. Từ quý IV/2027, dự án dự kiến cung cấp điện cho khoảng 2,4 triệu hộ gia đình Ba Lan, đóng góp vào chuyển dịch năng lượng tại châu Âu. Khi liên danh Semco Maritime - PTSC M&C được trao hợp đồng EPC từ tháng 6.2023, họ phải trải qua đánh giá năng lực và đáp ứng yêu cầu nghiêm ngặt về kỹ thuật, chất lượng, an toàn và tiến độ. Một câu nói có thể trích dẫn ở đây là: "Gói thầu gồm bốn trạm biến áp và bốn khung đỡ mô-đun, tổng khối lượng khoảng 16.000 tấn". Nếu một doanh nghiệp Việt Nam chinh phục được bài kiểm tra này, đó là bằng chứng rõ ràng rằng công nghiệp năng lượng Việt Nam đã đủ khả năng tham gia các dự án điện gió ngoài khơi quy mô lớn trên thế giới.
PTSC M&C: Từ kinh nghiệm dầu khí đến chuỗi cung ứng điện gió ngoài khơi
Điểm đáng chú ý nhất ở Baltica 2 là cách PTSC M&C chuyển hóa di sản dầu khí thành lợi thế cạnh tranh trong lĩnh vực điện gió ngoài khơi. Công ty trực thuộc PTSC, thành viên của Petrovietnam, vốn quen với các công trình ngoài khơi phức tạp. Đảm nhận chế tạo, lắp đặt hoàn thiện và chạy thử trên bờ bốn trạm biến áp cùng lúc tại Việt Nam, trong khi sân bãi vẫn triển khai song song bảy dự án lớn khác, đòi hỏi năng lực tổ chức sản xuất và kiểm soát chất lượng theo chuẩn quốc tế. Hơn 2.000 kỹ sư, công nhân và hệ thống nhà thầu phụ được huy động ở cao điểm, xử lý hàng loạt giao diện kỹ thuật trên bốn công trình. Một thách thức tiêu biểu là công tác sơn bảo vệ kết cấu: khoảng 120.000 m² bề mặt được thi công trong môi trường kiểm soát, đảm bảo chịu được băng giá và ăn mòn cao tại biển Baltic trong nhiều thập kỷ. Việc chạy thử hệ thống điện cao áp ngay trên bờ giúp phát hiện sớm lỗi, giảm rủi ro khi lắp đặt ngoài khơi. Nói cách khác, Baltica 2 là bước đi cho thấy PTSC M&C không chỉ làm thuê gia công, mà đang xây dựng thương hiệu EPC Việt Nam trong điện gió ngoài khơi quốc tế.
Tác động đến chuyển đổi năng lượng và vị thế chuỗi cung ứng
Khi bốn trạm biến áp từ Việt Nam được lắp đặt và đấu nối ngoài khơi Ba Lan từ tháng 11.2026, chúng không chỉ truyền tải điện từ 107 tua-bin về bờ mà còn truyền đi thông điệp về chuyển đổi năng lượng. Dự án Baltica 2 sẽ góp phần thúc đẩy chuyển dịch năng lượng tại châu Âu, song câu chuyện rộng hơn nằm ở việc sản phẩm chế tạo tại Việt Nam được chọn cho một trong những thị trường khó tính nhất. Theo ông Tô Ngọc Tú, Baltica 2 đặc biệt bởi đây là lần đầu công trình điện gió ngoài khơi do PTSC M&C tham gia được xuất khẩu từ Việt Nam sang châu Âu. Thành công này giúp doanh nghiệp củng cố niềm tin của các chủ đầu tư quốc tế, nâng cao năng lực cạnh tranh và tích lũy kinh nghiệm quản lý nhiều trạm biến áp, điều phối nhà thầu theo chuẩn châu Âu. Về mặt hệ thống, nó cho thấy năng lực công nghiệp và dịch vụ kỹ thuật từ dầu khí Việt Nam tiếp tục phát huy giá trị trong chuỗi cung ứng năng lượng tái tạo, và đưa dịch vụ kỹ thuật năng lượng Việt Nam bước vào chuỗi cung ứng điện gió ngoài khơi, đóng góp trực tiếp vào quá trình chuyển dịch năng lượng toàn cầu.
Bước ngoặt cho công nghiệp năng lượng tái tạo Việt Nam
Về bản chất, bốn trạm biến áp châu Âu xuất xưởng từ Việt Nam là câu trả lời rõ ràng cho câu hỏi: liệu Việt Nam có thể cạnh tranh trong công nghiệp năng lượng tái tạo thế giới? Kết quả ở Baltica 2 cho thấy công nghiệp – năng lượng Việt Nam có khả năng đáp ứng các dự án điện gió quy mô lớn trên thế giới. Quan trọng hơn, đây là lần đầu sản phẩm điện gió ngoài khơi chế tạo tại Việt Nam được xuất khẩu sang châu Âu, phá vỡ hình ảnh Việt Nam chỉ là “công xưởng” giá rẻ, và thay thế bằng hình ảnh nhà cung cấp giải pháp kỹ thuật phức tạp. Trong bối cảnh chuyển đổi năng lượng đang là xu thế, việc PTSC M&C bước vào chuỗi cung ứng điện gió ngoài khơi quốc tế mở ra cơ hội cho cả một hệ sinh thái: từ thiết kế, chế tạo thiết bị, dịch vụ kỹ thuật đến đào tạo nhân lực. Nếu Việt Nam biết tận dụng thành công này để xây dựng chiến lược dài hạn cho điện gió ngoài khơi – cả ở thị trường nội địa và xuất khẩu – Baltica 2 sẽ không chỉ là dự án đơn lẻ, mà là bước ngoặt định hình một ngành công nghiệp năng lượng tái tạo mới.
