Hai công trình, một thông điệp: Không nâng cấp thì phía Đông sẽ nghẽn thở
Nút giao An Phú và cầu Tăng Long là hai công trình giao thông trọng điểm tại cửa ngõ phía Đông, được xây dựng nhằm giảm ùn tắc, tách dòng xe ra vào cảng Cát Lái, kết nối các trục hướng cao tốc TP.HCM – Long Thành – Dầu Giây và Khu Công nghệ cao, qua đó tái cấu trúc mạng giao thông TP.HCM theo hướng đa tầng và liên thông vùng. Nhánh N4 của nút giao An Phú chính thức đưa vào khai thác từ ngày 22/8, cho phép ôtô từ đường Đồng Văn Cống rẽ phải xuống đại lộ Mai Chí Thọ để tiếp tục đi cao tốc hoặc đường Võ Nguyên Giáp. Sau 15 tháng thi công, nhánh cầu còn lại của dự án cầu Tăng Long cũng đã thông xe, hoàn tất cây cầu bốn làn, rộng 22 m trên trục Lã Xuân Oai. Câu chuyện ở đây không còn là một cây cầu hay một nút giao, mà là cách TP.HCM chọn phá vỡ “nút cổ chai” phía Đông để giữ nhịp tăng trưởng kinh tế.
Nút giao An Phú: Ba tầng giao thông cho 20.000 lượt xe container mỗi ngày
Nút giao An Phú là phép thử quyết liệt cho tham vọng tổ chức lại giao thông TP.HCM bằng mô hình nút ba tầng, với hai hầm chui và hệ thống cầu vượt tách dòng. Đây là nơi nối cao tốc TP.HCM – Long Thành – Dầu Giây với Mai Chí Thọ, Lương Định Của, Nguyễn Thị Định và Đồng Văn Cống – đồng thời là cửa ngõ ra vào cảng Cát Lái với hơn 20.000 lượt xe container mỗi ngày. Nhánh N4, dài khoảng 468 m, rộng 9 m với hai làn xe, cho phép ôtô từ Đồng Văn Cống đổ xuống Mai Chí Thọ, tiếp tục vào cao tốc hoặc Võ Nguyên Giáp. Cùng với nhánh N3 vận hành trước đó, tổng mức đầu tư hai nhánh này khoảng 236 tỷ đồng. Dù toàn bộ dự án hơn 3.400 tỷ đồng khởi công từ cuối 2022 và đã chậm so với mốc hoàn thành ban đầu, việc sớm kích hoạt các nhánh chính cho thấy một lựa chọn đúng: ưu tiên hiệu quả khai thác từng phần, thay vì đợi xong mới vận hành. Khi xe ra vào cảng Cát Lái có thể di chuyển thẳng, đặc biệt là xe container, áp lực tại đây giảm rõ, biến một “điểm đen” thành “bộ lọc” lưu lượng thông minh.
Cầu Tăng Long: Xóa thế độc đạo, mở mạch cho Lã Xuân Oai và Khu Công nghệ cao
Nếu nút giao An Phú là câu chuyện của container và cao tốc, thì cầu Tăng Long là câu chuyện rất đời thường của người dân Long Trường, công nhân Khu Công nghệ cao và các hộ kinh doanh dọc trục Lã Xuân Oai. Sau nhiều năm gián đoạn vì vướng mặt bằng, nhánh cầu phải dài gần 800 m, rộng 11 m với hai làn xe đã hoàn thành, kết hợp với nhánh trái để tạo nên cây cầu bốn làn, mặt đường rộng 22 m – gấp đôi cầu cũ. Người dân mô tả tác động bằng trải nghiệm cụ thể: giao thông thông thoáng, hết cảnh ùn tắc mỗi buổi sáng, kinh doanh khởi sắc, công nhân bớt kẹt xe và tiết kiệm đáng kể thời gian đi lại. Công trình xóa thế độc đạo của cầu cũ, đồng thời làm thông tuyến đường bộ và đường thủy ra sông Rạch Chiếc, tăng cường kết nối với các trục Lò Lu, Nguyễn Duy Trinh, Lê Văn Việt và các khu đô thị mới. Nói cách khác, cầu Tăng Long không chỉ “bắc” qua rạch Trau Trảu, mà còn bắc qua một khoảng cách phát triển giữa Long Trường và phần còn lại của phía Đông.
Tác động giao thông: Từ nút thắt thành mạng lưới liên hoàn
Điểm chung quan trọng của nút giao An Phú và cầu Tăng Long là chúng cùng xử lý những “nút thắt cổ chai” mà nếu không giải quyết, mọi tham vọng phát triển phía Đông sẽ bị kéo lùi. Tại An Phú, hai hầm chui trên Mai Chí Thọ, nhánh cầu từ cao tốc rẽ phải xuống Mai Chí Thọ (hướng Võ Nguyên Giáp) và nay là N3, N4, đã lần lượt đi vào hoạt động, giúp giảm ùn tắc trong khu vực. Khi hai nhánh cầu được sử dụng, xe có thể di chuyển thẳng về cảng Cát Lái và ngược lại, tách dòng xe, đặc biệt là container, khỏi luồng giao thông hỗn hợp. Tại Tăng Long, tư vấn giám sát dự án khẳng định công trình đưa vào sử dụng sẽ giải tỏa ùn tắc tại đường D2 và nút giao Lã Xuân Oai, đồng thời tạo động lực phát triển kinh tế địa phương và thành phố. Công trình này được đánh giá là “giải quyết dứt điểm điểm nghẽn giao thông tại cửa ngõ phía Đông, tăng cường kết nối Khu Công nghệ cao với các tuyến đường trọng điểm lân cận”. Khi các nút từng là điểm nghẽn trở thành điểm phân luồng thông minh, giao thông TP.HCM dần chuyển từ trạng thái chắp vá sang một mạng lưới liên hoàn hơn.
Hạ tầng đã bật đèn xanh, bài toán tiếp theo là kỷ luật và tầm nhìn đô thị
Dù nhánh N4 đã thông xe, công trường tại An Phú vẫn tiếp tục hoàn thiện kết nối Mai Chí Thọ với cao tốc TP.HCM – Long Thành – Dầu Giây và đường Lương Định Của. Một nhánh cầu cho ôtô từ Mai Chí Thọ (hướng Võ Nguyên Giáp) rẽ trái lên cao tốc đang thi công, dự kiến thông xe vào tháng 10. Trong khi đó, cầu Tăng Long đã chính thức hoàn thành toàn bộ dự án. Hai công trình này cho thấy khi mặt bằng được tháo gỡ, vốn được bố trí kịp thời và tiến độ được siết, hạ tầng có thể tạo ra những thay đổi tức thì cho đời sống và kinh tế. Tuy vậy, lợi ích sẽ nhanh chóng bị bào mòn nếu đi kèm không phải là kỷ luật giao thông, quản lý đô thị và một tầm nhìn dài hạn về phát triển mật độ dân cư quanh các cửa ngõ. Cửa ngõ phía Đông đã được “mở khóa”, câu hỏi còn lại là TP.HCM có đủ kiên định để bảo vệ và nâng cấp thành quả này, thay vì để nó trở thành một vòng lặp mới của tắc nghẽn sau vài năm nữa.
