Tầm nhìn dài hạn phải bắt đầu từ khả năng thực thi
Quy hoạch tổng thể TP.HCM là khung định hướng phát triển không gian, kinh tế và hạ tầng của thành phố trong giai đoạn 2025–2050, đồng thời đặt mục tiêu chiến lược cho một tầm nhìn 100 năm. Trước đó, ngày 30/10, HĐND TP.HCM đã thông qua quy hoạch; sau đó, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú ký ban hành Kết luận 112 của Bộ Chính trị về nội dung này. Điểm đáng chú ý không chỉ là thời hạn dài, mà là yêu cầu biến tham vọng thành lựa chọn đầu tư có thứ tự. Thành phố sau hợp nhất cần tận dụng tốt hơn vị trí và lợi thế tổng hợp, thay vì kéo dài mô hình phát triển dựa chủ yếu vào vốn, đất đai và lao động. Định hướng chuyển sang năng suất, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và dịch vụ giá trị cao là bước đi hợp lý, nhưng chỉ có ý nghĩa nếu được phản ánh nhất quán trong quy hoạch đất, giao thông và phân bổ nguồn lực.
Siêu đô thị TP.HCM cần tăng trưởng đi cùng chất lượng sống
Quy hoạch hướng TP.HCM tới vai trò siêu đô thị, trung tâm kinh tế, tài chính và khoa học công nghệ, với cấu trúc đa cực, đa trung tâm; dân số dự kiến khoảng 18 triệu người vào năm 2030, 25 triệu năm 2045 và 27 triệu năm 2050. Tham vọng kinh tế cũng rất cao: GRDP được đặt mục tiêu tăng bình quân tối thiểu 10% mỗi năm trong giai đoạn 2026–2045, riêng 2026–2030 ít nhất 10,5%. Nhưng con số tăng trưởng không nên trở thành thước đo duy nhất. Với người dân, chất lượng quy hoạch sẽ hiện ra ở thời gian đi lại, khả năng tiếp cận nhà ở và dịch vụ, môi trường sống, cũng như mức độ an toàn trước ngập lụt và biến đổi khí hậu. Định hướng phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng và kiểm soát mở rộng dàn trải vì thế cần được thực hiện nghiêm túc; nếu không, quy mô lớn có thể chỉ làm tăng áp lực lên đời sống thường nhật.
Bài toán vốn đòi hỏi ưu tiên rõ, không đầu tư dàn trải
Nhu cầu vốn đầu tư toàn xã hội TP.HCM giai đoạn 2026–2030 được dự kiến ở mức 8–8,9 triệu tỷ đồng, tương đương 1,4–1,5 triệu tỷ đồng mỗi năm. Đây là quy mô lớn, nên câu hỏi quan trọng không chỉ là huy động được bao nhiêu mà là tiền sẽ tạo ra năng lực phát triển nào. Định hướng của thành phố là tăng vai trò vốn ngoài Nhà nước, trong khi ngân sách tập trung vào hạ tầng nền tảng và những công trình khó thu hồi vốn. Ngân sách dự kiến khoảng 140.000–230.000 tỷ đồng mỗi năm; riêng hạ tầng chống ngập được tính nhu cầu khoảng 348.000 tỷ đồng cho 157 dự án. Các con số này cho thấy vốn công không thể gánh mọi việc. Muốn giảm rủi ro đầu tư dàn trải, thành phố cần công khai thứ tự ưu tiên, tiến độ và trách nhiệm thực hiện, đồng thời chứng minh dự án phục vụ được người dân và kết nối được các cực phát triển.
Công khai quy hoạch là điều kiện để tạo đồng thuận
Bộ Chính trị yêu cầu quy hoạch bảo đảm tính khoa học, đồng bộ, thống nhất và khả thi; đồng thời công khai thông tin để người dân tham gia góp ý, hoàn thiện và tạo đồng thuận khi triển khai. Đây không nên là thủ tục sau khi các lựa chọn lớn đã được chốt. Người dân cần có cơ hội hiểu tác động của các phương án về đất đai, hạ tầng, môi trường và dịch vụ công, từ đó góp ý đúng vào những vấn đề ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống. Thành phố còn phải phối hợp với các cơ quan Trung ương để hoàn thiện hồ sơ, thẩm định và trình cấp có thẩm quyền phê duyệt. Lộ trình được chia thành bốn giai đoạn: tạo nền tảng và tháo gỡ vướng mắc trong 2026–2030, rồi từng bước vận hành đồng bộ hạ tầng, phát triển kinh tế tri thức và hoàn thiện cấu trúc siêu đô thị vào năm 2050. Tầm nhìn xa chỉ thuyết phục khi mỗi chặng có nguồn lực, trách nhiệm và kết quả kiểm chứng được.
