Kem Tràng Tiền đóng cửa ở 35 Tràng Tiền: mất mát vượt xa một cửa hàng kem
Việc Kem Tràng Tiền dừng đón khách tại cơ sở 35 Tràng Tiền sau gần 70 năm hoạt động là sự kiện đánh dấu bước chuyển từ một vị trí biểu tượng phố cổ sang mô hình kinh doanh hiện đại hơn, đồng thời phơi bày mâu thuẫn ngày càng rõ giữa di sản ẩm thực Hà Nội và áp lực quy hoạch, bất động sản đang tái định hình bộ mặt trung tâm Thủ đô. Quyết định “Kem Tràng Tiền đóng cửa” ở địa chỉ huyền thoại này sẽ chính thức diễn ra từ ngày 15/9, khép lại hành trình gần bảy thập kỷ gắn với những cây kem đầu tiên của thương hiệu, vốn đã trở thành một phần ký ức ẩm thực Hà Nội. Dù doanh nghiệp nhấn mạnh đây là bước chuyển giao chiến lược nhằm mở rộng không gian kinh doanh và nâng cao trải nghiệm khách hàng, cảm giác hụt hẫng của người dân lại cho thấy một sự thật: khi một quán ăn huyền thoại Hà Nội rời bỏ vị trí cũ, chúng ta mất đi nhiều hơn là một điểm bán. Vấn đề không nằm ở chuyện thương hiệu có tiếp tục tồn tại hay không, mà ở chỗ phần ký ức tập thể gắn với con phố, với con số nhà, với hành trình đi bộ từ Hồ Gươm sang Tràng Tiền giờ buộc phải viết lại.
Từ ký ức Tràng Tiền đến hệ thống 410 điểm bán: thương hiệu đi lên, ký ức đi đâu?
Số 35 Tràng Tiền ra đời từ năm 1958, gắn với những sản phẩm kem đầu tiên được sản xuất và bán ra, qua nhiều thế hệ đã trở thành một phần ký ức không thể tách rời của văn hóa ẩm thực Thủ đô. Hôm nay, thương hiệu đó đã bước sang một chương khác: một Heritage Flagship Store tại 18 Hàng Bài, cùng các cơ sở mới ở 44 Tràng Tiền và 18 Ngô Quyền, tất cả chỉ cách địa chỉ cũ vài trăm mét. Người dân và du khách vẫn có thể ăn kem, vẫn là cái tên Tràng Tiền, nhưng trải nghiệm đã đổi; cảm giác xếp hàng trong con ngõ nhỏ, bóng mát từ mái hiên cũ, vị trí biểu tượng phố cổ ấy không thể tái tạo bằng vài bức tường mới. Theo thông tin từ doanh nghiệp, Kem Tràng Tiền hiện có mạng lưới 410 đại lý và điểm bán trên toàn quốc, đặt mục tiêu phát triển thêm khoảng 50 cửa hàng trong năm nay, bên cạnh 11 cửa hàng tại Hà Nội. Đây là thành công về mặt thương hiệu. Nhưng chính sự mở rộng này cũng đặt câu hỏi: một di sản ẩm thực Hà Nội khi trở thành mô hình chuỗi thì phần “di sản” được giữ ở đâu – trong sản phẩm, hay trong không gian và bối cảnh mà nó sinh ra?
Chuỗi quán ăn huyền thoại Hà Nội rời đi: không chỉ là câu chuyện của kem
Kem Tràng Tiền không phải cái tên đầu tiên, và chắc chắn không phải cuối cùng, trong danh sách thương hiệu ẩm thực di dời khỏi vị trí biểu tượng. Trước đó, Phở Thìn Bờ Hồ đã phải rời số 61 Đinh Tiên Hoàng sau 7 thập kỷ gắn bó với ven Hồ Gươm để phục vụ quy hoạch không gian trung tâm Hà Nội. Khu vực này nằm trong diện giải tỏa để xây dựng quảng trường, công viên, kết nối với tuyến metro số 2, buộc các hộ dân và cơ sở kinh doanh bàn giao mặt bằng. Quán phở sau đó mở địa điểm mới trên phố Hàng Vôi, cách cơ sở cũ khoảng 500 m – khoảng cách ngắn về địa lý nhưng dài về ký ức. Một ví dụ khác là quán cà phê Highlands ở tòa “Hàm cá mập” tại quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục, vốn kết hợp mô hình cà phê và cocktail bar, sở hữu góc nhìn hiếm hoi ra Hồ Gươm. Công trình sáu tầng bị phá dỡ để phục vụ phương án cải tạo quảng trường, mở rộng không gian công cộng khu vực Hồ Gươm, khiến quán phải dừng hoạt động và khép lại hành trình 10 năm tại vị trí này. Khi những địa chỉ ấy biến mất, bản đồ trải nghiệm đô thị của người Hà Nội thay đổi theo, và không phải lúc nào những điểm đến mới cũng bù đắp được khoảng trống để lại.
Quy hoạch, bất động sản và cái giá văn hóa của sự hiện đại hóa
Nhìn vào chuỗi sự kiện thương hiệu ẩm thực di dời, có thể thấy rõ tác động của quy hoạch đô thị và áp lực mặt bằng. Phở Thìn Bờ Hồ phải rời đi vì khu vực nằm trong dự án “Đại lộ Văn Hiến”, giải tỏa để xây quảng trường, công viên và kết nối metro, Highlands ở “Hàm cá mập” bị ảnh hưởng bởi chủ trương phá dỡ, mở rộng không gian công cộng quanh Hồ Gươm. Kem Tràng Tiền tại 35 Tràng Tiền tuy không được nói là bị thu hồi, nhưng cần đặt trong cùng bối cảnh: khu vực trung tâm đang được định giá lại, và những mét vuông từng gắn với ký ức tập thể nay trở thành tài sản chiến lược. Trong thông báo, doanh nghiệp nhấn mạnh việc đóng cửa cơ sở 35 Tràng Tiền nằm trong kế hoạch phát triển, sắp xếp hệ thống, hướng tới không gian hiện đại và trải nghiệm tốt hơn. Đó là logic kinh doanh dễ hiểu. Tuy nhiên, khi quy hoạch và bất động sản lên tiếng, những quán ăn huyền thoại Hà Nội thường không có nhiều lựa chọn: hoặc chấp nhận di dời, hoặc biến mất hoàn toàn. Và mỗi lần như vậy, chúng ta chấp nhận đánh đổi chút bản sắc đô thị để đổi lấy diện mạo mới, nhưng chưa bao giờ thảo luận nghiêm túc xem cái giá đó có đáng hay không.
Giữ di sản ẩm thực Hà Nội: không thể chỉ trông vào những tấm biển mới
Kem Tràng Tiền khẳng định vẫn duy trì giá trị di sản bằng việc giữ một số công đoạn thủ công như tách lòng đỏ trứng, nhặt cốm tươi, lọc sợi dừa, đồng thời liên tục làm mới danh mục sản phẩm từ kem que truyền thống cốm, đậu xanh, dừa, cacao đến kem ốc quế, kem mochi, kem hộp, kem tươi. Cách kết hợp nét hoài niệm với xu hướng hiện đại giúp thương hiệu tiếp tục phát triển. Nhưng di sản ẩm thực Hà Nội không chỉ nằm trong công thức và quy trình; nó còn sống trong ngõ nhỏ, biển số nhà, những hàng ghế nhựa bên vỉa hè, và cả thói quen “ra Tràng Tiền ăn kem” của bao thế hệ. Nếu tiếp tục coi quy hoạch và phát triển bất động sản là ưu tiên tuyệt đối, những vị trí biểu tượng phố cổ sẽ lần lượt biến mất khỏi đời sống hàng ngày, chỉ còn lại trong sách ảnh và ký ức người dân. Câu hỏi đặt ra không phải là có nên đóng cửa một cơ sở cũ hay không, mà là thành phố có sẵn sàng coi các quán ăn huyền thoại Hà Nội như một phần hạ tầng văn hóa cần được bảo vệ trong mọi kế hoạch quy hoạch. Bởi một đô thị đáng sống không chỉ được đo bằng diện tích quảng trường, mà bằng số lượng ký ức đẹp còn có chỗ trú ngụ.
