Từ đối tác truyền thống đến trụ cột khoa học-công nghệ
Khoa học và công nghệ trong quan hệ Việt Nam-Pháp hiện được hai bên nhất trí nâng lên thành một trụ cột hợp tác mới, then chốt, nhằm bổ sung cho những lĩnh vực truyền thống như văn hóa, giáo dục, y tế và tạo ra một động lực chiến lược dài hạn cho phát triển kinh tế, an ninh và tự chủ công nghệ của mỗi nước trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu gia tăng. Đây không phải một bước đi mang tính biểu tượng, mà là quyết định chính trị rõ ràng: lấy tri thức, đổi mới sáng tạo và năng lực công nghệ làm nền cho Đối tác Chiến lược Toàn diện đã được thiết lập. Sau gần hai năm nâng cấp quan hệ, cả hai bên đều nhận thấy giai đoạn “đẹp nhất” của hợp tác song phương chỉ có thể duy trì nếu cùng nhau bước vào những lĩnh vực công nghệ cao, thay vì chỉ bằng thương mại hàng hóa và giao lưu văn hóa. Chính vì thế, cuộc hội đàm chiều 10/9 giữa Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Tổng thống Emmanuel Macron tại Điện Élysée trở thành mốc đánh dấu sự dịch chuyển trọng tâm sang khoa học-công nghệ.
Hàng không vũ trụ và khoáng sản thiết yếu: mắt xích an ninh chiến lược
Việc hai bên cùng lựa chọn hàng không vũ trụ và khoáng sản thiết yếu làm trọng tâm đột phá cho hợp tác khoa học công nghệ cho thấy cách tiếp cận rất thực dụng: bắt đầu từ những lĩnh vực gắn chặt với an ninh, năng lực tự chủ và chuỗi cung ứng dài hạn. Hàng không vũ trụ không chỉ là vệ tinh hay phóng tên lửa, mà còn là dữ liệu quan sát Trái đất, hạ tầng định vị, giám sát khí hậu – các yếu tố nền để Việt Nam xây dựng chiến lược phát triển bền vững và ứng phó biến đổi khí hậu. Khoáng sản thiết yếu lại là “mạch máu” của mọi công nghiệp công nghệ cao, từ pin đến thiết bị lượng tử, nên hợp tác ở đây mang ý nghĩa bảo đảm nguồn cung cho cả hai hệ sinh thái công nghiệp. Việc chứng kiến ký kết loạt văn kiện về hàng không vũ trụ, khoa học công nghệ, khoáng sản thiết yếu cho thấy Paris không chỉ nói về “hỗ trợ” mà sẵn sàng cùng Hà Nội chia sẻ công nghệ và tham gia chung chuỗi giá trị.
Công nghệ lượng tử, năng lượng sạch và tầm nhìn phát triển bền vững
Công nghệ lượng tử và năng lượng sạch là những lựa chọn mang tính “nhảy cóc” trong chiến lược phát triển của Việt Nam, và hợp tác với một cường quốc khoa học hàng đầu châu Âu như Pháp giúp rút ngắn đáng kể khoảng cách. Công nghệ lượng tử mở ra khả năng xây dựng thế hệ mới của tính toán, mô phỏng vật liệu, bảo mật dữ liệu – những lĩnh vực Việt Nam khó tự đi nhanh nếu thiếu chia sẻ tri thức và hạ tầng nghiên cứu. Năng lượng sạch lại là nội dung không thể né tránh khi nền kinh tế hướng tới mục tiêu phát triển bền vững, vừa cần giảm phát thải, vừa giữ được khả năng cạnh tranh của công nghiệp chế biến, chế tạo. Khi hai nhà lãnh đạo nhấn mạnh nghiên cứu phục vụ phát triển bền vững và ứng phó biến đổi khí hậu như một phần của gói hợp tác, thông điệp rất rõ: khoa học công nghệ không chỉ phục vụ tăng trưởng, mà phải gắn chặt với chuyển đổi xanh, với quyền tự chủ chiến lược của mỗi bên.
Chuỗi giá trị mới và tác động tới người dân hai nước
Mô hình “Công nghệ Pháp – Sản xuất Việt Nam – Cung ứng khu vực và toàn cầu” cho thấy hợp tác Việt Nam Pháp đang chuyển từ viện trợ và đầu tư thuần túy sang cùng thiết kế chuỗi giá trị. Việt Nam có lợi thế về nhân lực, chi phí sản xuất, vị trí địa lý; Pháp có thế mạnh về nghiên cứu cơ bản, phát triển công nghệ. Nếu được triển khai đúng, mô hình này không chỉ giúp doanh nghiệp hai nước mở rộng thị trường, mà còn tạo ra công việc có giá trị gia tăng cao cho người lao động Việt Nam, từ kỹ sư hàng không vũ trụ đến chuyên gia năng lượng sạch. Đồng thời, đề nghị đơn giản hóa việc cấp thị thực cho công dân Việt Nam để tăng du lịch và giao lưu nhân dân cho thấy hợp tác công nghệ được đặt trong bối cảnh giao lưu xã hội rộng mở, nơi sinh viên, nhà khoa học, doanh nhân đi lại thuận lợi hơn. Hai bên đã thống nhất tiếp tục tăng cường giao lưu văn hóa, tổ chức các Ngày văn hóa, trước mắt là Ngày Việt Nam tại Pháp vào tháng 10/2026, như một cách “mềm” để nuôi dưỡng nền tảng xã hội cho hợp tác công nghệ “cứng”.
Kết luận: Khoa học-công nghệ như bài kiểm tra độ chín của đối tác chiến lược
Việc chính thức đưa khoa học công nghệ thành trụ cột mới trong quan hệ song phương là bài kiểm tra mức độ tin cậy và tầm nhìn dài hạn giữa Việt Nam và Pháp. Chuyển giao công nghệ, cùng khai thác khoáng sản thiết yếu, hợp tác trong công nghệ lượng tử hay hàng không vũ trụ đều là những lĩnh vực mà chỉ những đối tác chiến lược thực sự tin nhau mới dám mở cửa. Nếu các dự án lớn mà Tổng thống Emmanuel Macron mong muốn sớm được hình thành trong thời gian tới, đây sẽ là bằng chứng thuyết phục cho thấy Đối tác Chiến lược Toàn diện không dừng lại ở tuyên bố ngoại giao. Ngược lại, nếu hợp tác khoa học-công nghệ chỉ ở mức hội thảo và biên bản ghi nhớ, quan hệ sẽ khó bước sang giai đoạn mới. Vì vậy, nhiệm vụ của cả hai bên bây giờ không còn là “có nâng trụ cột hay không”, mà là biến những thỏa thuận về hàng không vũ trụ, khoáng sản thiết yếu, năng lượng sạch thành nhà máy, phòng thí nghiệm, chương trình đào tạo cụ thể – nơi người dân hai nước có thể nhìn thấy và hưởng lợi trực tiếp từ hợp tác Việt Nam Pháp.
