Trụ cột được đặt vào đúng thời điểm
Hợp tác quốc phòng là quá trình hai nước phối hợp về đối thoại, đào tạo, gìn giữ hòa bình và các lĩnh vực an ninh khác, qua đó xây dựng tin cậy và đóng góp thiết thực cho quan hệ song phương. Ngày 2/11 tại Ottawa, Thượng tướng Nguyễn Trường Thắng, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Việt Nam, và bà Natasha Kim, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Canada, đồng chủ trì Đối thoại Chính sách quốc phòng Việt Nam – Canada lần thứ tư. Hai đại diện cùng khẳng định hợp tác quốc phòng giữ vai trò trụ cột trong quan hệ tốt đẹp giữa hai nước và trong khuôn khổ đối tác chiến lược.
Tuyên bố này có trọng lượng bởi quan hệ Việt Nam Canada vừa được nâng cấp lên Đối tác chiến lược trong chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Canada vào tháng 9/2026. Bước chuyển đó tạo động lực cho hợp tác toàn diện, nhưng cũng đặt ra yêu cầu để những cam kết chính trị chuyển thành việc làm cụ thể. Vì vậy, đối thoại quốc phòng không chỉ là dịp rà soát quan hệ mà còn là phép thử về khả năng biến lòng tin và lợi ích chung thành chương trình phối hợp ổn định.
Từ hợp tác hiện có đến kế hoạch ba năm
Hai bên đánh giá quan hệ quốc phòng song phương đã được thúc đẩy thực chất, hiệu quả trên cơ sở các thỏa thuận và cam kết trước đó. Những nội dung đang triển khai gồm trao đổi đoàn, đối thoại và tham vấn, giáo dục – đào tạo, hợp tác giữa các quân, binh chủng, công nghiệp quốc phòng, gìn giữ hòa bình Liên Hợp Quốc, cứu hộ – cứu nạn, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo. Hai bên cũng phối hợp trong các diễn đàn đa phương, đặc biệt là ADMM+, nơi Canada là quan sát viên Nhóm chuyên gia.
Điểm đáng chú ý là hai trưởng đoàn đã ký Kế hoạch Hợp tác quốc phòng ba năm giai đoạn 2027–2029 cùng Biên bản Đối thoại lần thứ tư. Văn bản này tạo khung thời gian rõ ràng để duy trì tiến độ, thay vì để hợp tác phụ thuộc vào những tuyên bố chung chung. Tuy nhiên, giá trị của kế hoạch sẽ được quyết định bởi mức độ thực hiện và khả năng làm sâu sắc các lĩnh vực đã có nền tảng.
Ưu tiên mới cần gắn với năng lực thực tế
Trong thời gian tới, hai nước dự kiến tiếp tục trao đổi đoàn, nhất là đoàn cấp cao; duy trì cơ chế đối thoại – tham vấn; mở rộng đào tạo, gìn giữ hòa bình Liên Hợp Quốc, hợp tác giữa các quân, binh chủng, cứu hộ – cứu nạn, an ninh mạng và công nghiệp quốc phòng. Hai bên cũng sẽ tiếp tục tham vấn, ủng hộ lẫn nhau tại các cơ chế và diễn đàn đa phương về quốc phòng – an ninh. Hướng đi này hợp lý: vừa củng cố những lĩnh vực đã vận hành, vừa mở thêm nội dung phù hợp với nhu cầu và thế mạnh mỗi nước.
Hợp tác đào tạo đã có lợi ích cụ thể đối với con người: Việt Nam cảm ơn Canada về các suất học bổng trong Chương trình Hợp tác và Đào tạo quân sự (MTCP), hỗ trợ nâng cao trình độ và năng lực hội nhập quốc tế cho học viên, sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam. Việt Nam cũng mời Bộ trưởng Quốc phòng Canada thăm chính thức vào thời điểm thích hợp; phía Canada cho biết sẽ cử phái đoàn cấp cao và một số doanh nghiệp dự Triển lãm Quốc phòng quốc tế Việt Nam lần thứ ba tại Hà Nội từ ngày 10 đến 13/12.
Thước đo sẽ là kết quả triển khai
Thông điệp từ hai bộ quốc phòng cho thấy quan hệ quốc phòng đã được xem là một phần thiết yếu của đối tác chiến lược, chứ không phải mảng hợp tác bên lề. Kế hoạch 2027–2029, các học bổng MTCP và những ưu tiên như an ninh mạng, cứu hộ – cứu nạn, gìn giữ hòa bình tạo nên lộ trình có nội dung và thời hạn. Đó là nền tảng đáng kể, nhưng không tự bảo đảm thành công: hiệu quả sẽ phụ thuộc vào việc duy trì đối thoại, phân công đầu việc và biến thỏa thuận thành hoạt động đều đặn.
Với Việt Nam Canada, bước tiếp theo nên là làm sâu sắc các lĩnh vực đã có kết quả, đồng thời mở rộng có chọn lọc sang những hướng mới thay vì dàn trải. Nếu được thực hiện nhất quán, hợp tác quốc phòng có thể củng cố lòng tin giữa hai nước và đóng góp thiết thực cho quan hệ đối tác chiến lược. Chính kết quả trên thực địa, trong đào tạo và trong phối hợp đa phương mới là thước đo cuối cùng cho vai trò trụ cột đã được hai bên khẳng định.
