Từ dòng vốn Thái Lan vào Việt Nam đến bước ngoặt hợp tác khu vực
Làn sóng đầu tư Thái Lan vào Việt Nam là xu hướng các doanh nghiệp Thái tăng hiện diện sản xuất, dịch vụ và hạ tầng công nghiệp tại Việt Nam, phản ánh bước chuyển từ cạnh tranh trực tiếp sang hợp tác chuỗi cung ứng sâu hơn trong nội khối, đồng thời định hình lại cách các nền kinh tế ASEAN tìm kiếm tăng trưởng dựa trên liên kết khu vực thay vì chiến lược “mạnh ai nấy làm”.
Hơn 700 công ty Thái Lan đã rót 131.085 tỷ đồng vào Việt Nam, biến dòng vốn này thành một trong những trụ cột nổi bật của hợp tác kinh tế khu vực và là điểm nhấn của câu chuyện đầu tư Thái Lan Việt Nam hiện nay. Con số này không phải là “cơn bốc đồng” của nhà đầu tư, mà là kết quả của một chiến lược dịch chuyển dài hơi: họ đang chọn Việt Nam như mắt xích sản xuất và thị trường tiêu dùng, đồng thời giữ Thái Lan là trung tâm điều hành, logistics và dịch vụ tài chính của mình. Nếu trước đây, hai bên chật vật tranh nhau từng dự án FDI, thì nay, giá trị lớn hơn nằm ở việc cùng xây dựng chuỗi cung ứng ASEAN tích hợp.
Vì sao đối thủ thành đối tác: logic mới của chuỗi cung ứng ASEAN
Trong nhiều năm, Thái Lan và Việt Nam thường bị đặt cạnh nhau như hai “ứng viên” cạnh tranh hút vốn FDI. Tuy nhiên, tư duy đó đang dần lỗi thời khi chính các doanh nghiệp và nhà hoạch định chính sách nhận ra rằng hai nền kinh tế bổ trợ nhiều hơn là triệt tiêu lẫn nhau. Việt Nam nổi lên như một trung tâm sản xuất năng động với lực lượng lao động trẻ, tăng trưởng GDP 8,02% trong năm 2025 và thị trường hơn 100 triệu dân. Ngược lại, Thái Lan có hạ tầng giao thông, logistics, hệ thống tài chính và mạng lưới kết nối kinh doanh khu vực dày dạn.
Trong bối cảnh thế giới chứng kiến một trong những sự dịch chuyển lớn nhất của mạng lưới sản xuất và chuỗi cung ứng toàn cầu trong nhiều thập kỷ, các doanh nghiệp buộc phải đa dạng hóa sản xuất, tăng khả năng chống chịu và chuyển từ cách tiếp cận từng thị trường sang xây dựng hệ sinh thái khu vực tích hợp. Nói cách khác, chuỗi cung ứng ASEAN đang trở thành động lực tăng trưởng chính: Thái Lan cung cấp “bộ não” quản trị và logistics, Việt Nam mang “cơ bắp” sản xuất và thị trường. Cạnh tranh kiểu cũ – ai thu hút được nhà máy rẻ hơn – nhường chỗ cho hợp tác kiểu mới – ai kết nối được chuỗi giá trị rộng và sâu hơn.
Từ cấp cao đến nhà máy: chiến lược “Ba kết nối” và cú rẽ sang tích hợp
Điểm then chốt của bước ngoặt hợp tác không nằm ở khẩu hiệu ngoại giao, mà ở cách hai chính phủ điều chỉnh khung chiến lược. Năm ngoái, Thái Lan và Việt Nam đã nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện, với chiến lược “Ba kết nối” nhằm thúc đẩy liên kết về chuỗi cung ứng, kinh tế địa phương và phát triển bền vững. Đây là sự thừa nhận thẳng thắn rằng tăng trưởng lâu dài phải dựa trên hợp tác kinh tế khu vực, nơi mỗi bên đóng đúng vai trong chuỗi.
Chuỗi chuyến thăm cấp cao gần đây cho thấy quyết tâm biến tầm nhìn này thành hành động: Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thăm Thái Lan vào tháng 5 năm 2026, còn Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul sang Việt Nam vào tháng 6 cùng năm, đúng thời điểm hai nước chuẩn bị kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao chính thức (1976 – 2026). Hai chính phủ đang tập trung thúc đẩy thương mại, đầu tư, đổi mới sáng tạo, chuỗi cung ứng, phát triển bền vững và các ngành công nghiệp tương lai. Thông điệp ngầm khá rõ: nếu không gắn kết sâu vào chuỗi cung ứng ASEAN, mỗi nền kinh tế sẽ khó đi xa trong bối cảnh phân mảnh toàn cầu.
Các khu công nghiệp thông minh: nơi doanh nghiệp Thái “neo” chuỗi cung ứng tại Việt Nam
Chiến lược đầu tư Thái Lan Việt Nam không chỉ là mua cổ phần hay mở văn phòng đại diện; nó đang bám vào hạ tầng cứng của sản xuất: các khu công nghiệp. Một nhà phát triển khu công nghiệp lớn từ Thái Lan cho biết, trong hai thập kỷ qua, Việt Nam đã chuyển từ nền tảng sản xuất cạnh tranh chi phí sang điểm đến đầu tư chiến lược của châu Á, khi các nhà sản xuất toàn cầu ưu tiên khả năng chống chịu, đa dạng hóa chuỗi cung ứng, phát triển bền vững và hiệu quả vận hành dài hạn.
Mô hình khu công nghiệp cũng đang đổi vai: từ chỗ bán đất công nghiệp sang xây dựng hệ sinh thái tích hợp – có hạ tầng số, tiện ích ổn định, dịch vụ môi trường và kết nối logistics. Theo nhà phát triển này, sắp tới họ sẽ mở rộng các khu công nghiệp hiện có ở Nghệ An và Thanh Hóa, đồng thời phát triển khu mới tại Hưng Yên và Đà Nẵng để hỗ trợ tăng trưởng vùng cân bằng và đa dạng hóa công nghiệp. Điều này cho thấy công ty Thái Lan mở rộng đầu tư không theo kiểu “tràn lên thành phố lớn” mà đang dàn trải theo trục chuỗi cung ứng: từ cảng biển tới nội địa, từ Bắc vào Trung, với tầm nhìn dài hạn về chuỗi cung ứng ASEAN tích hợp.
Tương lai: doanh nghiệp nào thắng trong cuộc chơi chuỗi cung ứng ASEAN?
Khi hơn 700 công ty Thái đã có mặt tại Việt Nam, câu hỏi không còn là “có nên vào hay không”, mà là “vào để đóng vai gì trong chuỗi cung ứng ASEAN?”. Các doanh nghiệp trong khu vực đang điều chỉnh chiến lược rất rõ: họ tìm những địa điểm có thể hỗ trợ vận hành bền bỉ, tăng trưởng bền vững và dư địa mở rộng trong tương lai, chứ không chỉ là nơi chi phí thấp. Theo nhà phát triển Thái Lan, “trong tương lai, sức cạnh tranh không còn phụ thuộc vào giá rẻ, mà phụ thuộc vào chất lượng hệ sinh thái công nghiệp”.
Điều đó đặt ra một bài kiểm tra: doanh nghiệp nào biết kết hợp thế mạnh sản xuất và thị trường của Việt Nam với hệ thống logistics, dịch vụ tài chính và khả năng kết nối khu vực của Thái Lan sẽ ở vị thế tốt nhất để nắm bắt làn sóng tăng trưởng mới của ASEAN. Ngược lại, những ai vẫn coi Đông Nam Á như tập hợp các thị trường rời rạc, tối ưu từng nhà máy đơn lẻ, sẽ bị tụt lại khi chuỗi cung ứng chuyển sang mô hình “một mạng lưới – nhiều điểm đặt chân”. Làn sóng đầu tư Thái Lan vào Việt Nam vì thế không chỉ là câu chuyện song phương, mà là “bản nháp” cho cách ASEAN cùng nhau lớn lên bằng chuỗi cung ứng chung.
