Vĩnh Long tăng tốc nâng cấp Quốc lộ 53, mở khóa kết nối Cửu Long

Quốc lộ 53 Vĩnh Long: điểm khởi phát cho một bước nhảy hạ tầng

Dự án nâng cấp 3 tuyến quốc lộ 53, 62, 91B tại Đồng bằng Cửu Long là chương trình đầu tư cơ sở hạ tầng quy mô lớn, tập trung vào cải tạo các trục giao thông xương sống để tăng năng lực kết nối vùng, cải thiện an toàn giao thông và nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu của toàn khu vực Mekong. Về bản chất, đây là bước chuyển từ mạng lưới đường bộ chắp vá sang một hệ thống quốc lộ đồng bộ, tiêu chuẩn hóa, làm nền cho phát triển kinh tế và đô thị hóa sâu hơn quanh các tuyến đường. Điểm nổi bật nhất là Quốc lộ 53 Vĩnh Long: đoạn dài khoảng 41km, sử dụng 45,75ha đất, gồm nâng cấp cầu Ngã Tư, đoạn Long Hồ – Ba Si và xây dựng mới tuyến tránh Vũng Liêm, Càng Long dài khoảng 17,3km. Việc tỉnh hoàn tất bàn giao cọc giải phóng mặt bằng dự án thành phần 1 và khẩn trương triển khai các bước tiếp theo cho thấy lựa chọn ưu tiên rất rõ: đẩy nhanh nâng cấp đường bộ Cửu Long ngay trên trục kết nối trung tâm vùng với các tỉnh lân cận, thay vì chờ đợi thêm một chu kỳ ngân sách.

Giải phóng mặt bằng: thách thức chính nhưng đang được tháo gỡ

Nếu nói đâu là điểm nghẽn lớn nhất của nâng cấp đường bộ Cửu Long, câu trả lời không nằm ở thiết kế kỹ thuật cấp III đồng bằng, mà ở công tác giải phóng mặt bằng dự án. Tại Vĩnh Long, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Quỳnh Thiện phải trực tiếp chủ trì cuộc họp để nghe báo cáo, tháo gỡ vướng mắc trong bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cho dự án 3 tuyến quốc lộ. Đây là tín hiệu tích cực: lãnh đạo tỉnh buộc phải đưa giải phóng mặt bằng lên thành ưu tiên chính trị, không chỉ là thủ tục hành chính. Theo các đơn vị, Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh đã phối hợp Ban Quản lý dự án đường bộ miền Bắc rà soát, thống nhất nội dung, đề xuất giải pháp tăng tốc tiến độ, đồng thời được giao nhiệm vụ khẩn trương di dời hạ tầng kỹ thuật, hoàn thiện hồ sơ, lấy ý kiến các sở ngành để trình phê duyệt tiểu dự án ngay cuối tháng 9/2026. Câu chuyện ở Vĩnh Long cho thấy một bài học quen thuộc ở hạ tầng giao thông Mekong: hoặc giải phóng mặt bằng được xử lý đồng thuận, minh bạch, đủ nhanh, hoặc mọi bản vẽ quy hoạch sẽ nằm trên giấy thêm nhiều năm.

Cần Thơ trên Quốc lộ 91: bài kiểm tra năng lực thực thi

Trong khi Vĩnh Long đang tăng tốc trên Quốc lộ 53, Cần Thơ lại trở thành nơi đo khả năng thực thi các dự án hạ tầng giao thông Mekong. Đoạn nâng cấp, mở rộng quốc lộ 91 từ Km0–Km7 đã đạt tiến độ giải phóng mặt bằng 95,94%, tương ứng 13.514/14.086m hai bên tuyến đã được bàn giao, chỉ còn 572m vướng 92 trường hợp. Theo Ban Quản lý Dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông và nông nghiệp thành phố, toàn bộ 1.095 trường hợp bị ảnh hưởng đã được phê duyệt bồi thường, 1.062 trường hợp đã nhận tiền, đạt 96,99% với giá trị chi trả cho người dân và hạ tầng kỹ thuật hơn 2.245,57 tỉ đồng. Dù tiến độ giải phóng mặt bằng gần hoàn tất, gói thầu thi công xây lắp mới đạt khoảng 13,36% khối lượng trong khi vốn bố trí hơn 4.138,76 tỉ đồng đã giải ngân khoảng 73,35%. Điều này phơi bày một thực tế: Cửu Long không chỉ thiếu vốn mà còn thiếu khả năng biến vốn thành công trình kịp thời. Quốc lộ 91 cho thấy nếu chậm giải quyết "vướng mặt bằng" triệt để, nhà thầu khó có không gian thi công liên tục, dẫn đến nghịch lý giải ngân nhanh nhưng khối lượng đạt thấp.

Từ nâng cấp quốc lộ đến tái cấu trúc kết nối vùng Mekong

Điểm chung của Quốc lộ 53, 62, 91B là tham vọng tái cấu trúc lại hạ tầng giao thông Mekong, không còn coi mỗi tuyến quốc lộ là đường đơn lẻ mà là mắt xích trong mạng kết nối vùng. Dự án 3 tuyến do Ban Quản lý dự án đường bộ miền Bắc làm chủ đầu tư có tổng mức đầu tư 9.288 tỉ đồng, mục tiêu cải tạo, nâng cấp các tuyến kết nối các tỉnh, thành phố Đồng bằng sông Cửu Long, đạt tiêu chuẩn đường cấp III đồng bằng, vận tốc thiết kế 80km/h với nền đường rộng 12m, mặt đường 11m. Như lãnh đạo Vĩnh Long nhấn mạnh, đây là công trình mang tính trọng điểm quốc gia, góp phần nâng cấp hệ thống hạ tầng kinh tế – kỹ thuật và tạo động lực cho phát triển kinh tế – xã hội địa phương. Ý nghĩa của đầu tư cơ sở hạ tầng lần này nằm ở việc rút ngắn thời gian di chuyển giữa các tỉnh, giảm chi phí logistics cho nông sản, mở thêm cơ hội công nghiệp hóa dọc các trục Quốc lộ 53 Vĩnh Long, Quốc lộ 62 Tây Ninh và Quốc lộ 91B đi qua Cần Thơ, Cà Mau. Nếu giải phóng mặt bằng được xử lý dứt điểm và thi công giữ đúng tiến độ, kết nối liên tỉnh trong Đồng bằng Cửu Long sẽ bước sang một giai đoạn mới, ít phụ thuộc vào đường thủy và đường nhỏ lẻ, tạo nền vững chắc hơn cho chiến lược thích ứng biến đổi khí hậu.