Từ chuẩn bị sang thi công đồng loạt
Đường sắt Bến Thành – Cần Giờ là tuyến đường sắt tốc độ cao dài khoảng 54 km, nối khu vực trung tâm TP.HCM với Cần Giờ, gồm đoạn ngầm ở đầu tuyến và phần lớn đi trên cầu cạn. Ngày 30/10, VinSpeed cùng liên danh tổng thầu Vinhomes – SGC mở rộng thi công, đưa dự án sang giai đoạn triển khai đồng loạt các hạng mục trọng điểm. Đây là bước chuyển đáng kể sau khi dự án động thổ tháng 12/2025 và đã triển khai khảo sát địa chất, chuẩn bị mặt bằng, đường công vụ, cọc khoan nhồi cùng một số vị trí cầu. Các mũi thi công mới tập trung tại ga Bến Thành, khu vực cảng Sài Gòn phục vụ hầm TBM, các cầu Rạch Đĩa, Ông Đội và cầu dẫn Cần Giờ. Quy mô huy động dự kiến lên tới 10.000 công nhân, kỹ sư và nhân lực kỹ thuật trong giai đoạn cao điểm. Con số lớn tạo điều kiện làm song song, nhưng không tự nó bảo đảm tiến độ nếu các hạng mục phụ thuộc lẫn nhau bị chậm.
Mốc 2028 là mục tiêu, không phải bảo đảm
VinSpeed đặt mục tiêu hoàn thành và chạy thử Bến Thành – Cần Giờ vào quý IV/2028, sau đó vận hành thương mại trong năm 2029; kế hoạch được nêu cụ thể hơn là khai trương vào tháng 12/2029. Muốn giữ mốc này, nút thắt trước mắt là mặt bằng: các địa phương dự kiến bàn giao toàn bộ trong quý IV/2026. Thời gian còn lại cho thi công sẽ phụ thuộc vào việc bàn giao đúng kế hoạch, phối hợp giữa các gói việc và khả năng xử lý những hạng mục kỹ thuật khó. Dự án dự kiến đúc khoảng 1.300 dầm hộp bê tông dự ứng lực tại ba bãi trong khoảng 15 tháng, với năng lực mỗi bãi bình quân 1–2 nhịp mỗi ngày. Sản xuất cấu kiện ngoài hiện trường có thể giảm khối lượng lắp dựng trực tiếp, nhưng ga ngầm Bến Thành, hầm TBM và cầu dây văng vượt sông Soài Rạp vẫn là những phần việc đòi hỏi kiểm soát chặt. Vì vậy, mốc chạy thử nên được nhìn như mục tiêu có điều kiện.
Nếu hoàn thành, tuyến được kỳ vọng rút thời gian đi từ trung tâm TP.HCM đến Cần Giờ còn khoảng 13 phút và định hướng chạy mỗi 5 phút một chuyến. Đây là lợi ích đáng kể với hành khách, nhưng giá trị thực tế còn tùy thuộc vào độ tin cậy khi vận hành và khả năng kết nối thuận tiện với các phương tiện khác.
Đối chiếu quốc tế: nhanh, nhưng không thể so sánh máy móc
Các tuyến tương đương ở nước ngoài cho thấy mục tiêu khoảng bốn năm của dự án nằm trong khung từng đạt được, nhưng mỗi công trình có điều kiện riêng. Tuyến metro số 18 ở Quảng Châu dài 58,3 km, được đưa vào khai thác ngày 28/9/2021; thời gian từ thi công đến vận hành vào khoảng bốn năm. Tsukuba Express của Nhật Bản cũng dài 58,3 km. Tuyến bắt đầu thi công trên toàn tuyến tháng 6/2001 và khai thác ngày 24/8/2005, tức khoảng bốn năm hai tháng. Trong khi đó, Tuyến Đỏ Dubai dài khoảng 52 km, khởi công ngày 21/3/2006 và vận hành thương mại ngày 9/9/2009, tương đương khoảng ba năm sáu tháng. Những mốc này khiến kế hoạch của Bến Thành – Cần Giờ không phải tiền lệ bất khả thi. Tuy nhiên, chiều dài gần nhau không đồng nghĩa với độ phức tạp, điều kiện mặt bằng hay cách tổ chức thi công giống nhau.
Điểm cần theo dõi không chỉ là số lượng mũi thi công, mà là tiến độ thực tế của các cấu phần then chốt và việc bàn giao mặt bằng đúng hạn. So với những ví dụ quốc tế, mục tiêu của tuyến Bến Thành – Cần Giờ có vẻ tham vọng nhưng không lệch khỏi khoảng thời gian từng đạt được ở các dự án tương đương. Để biến tham vọng thành lịch chạy thử đáng tin cậy, dự án cần chuyển tốc độ huy động nguồn lực thành tiến độ hoàn thành có thể kiểm chứng.
