Từ đối thoại ngoại giao đến cơ hội đầu tư
Hợp tác Việt–Mỹ tại Hải Phòng là nỗ lực kết nối ưu tiên phát triển của thành phố với năng lực công nghệ, vốn và kinh nghiệm logistics của doanh nghiệp Hoa Kỳ, nhằm tạo thêm dự án dài hạn và gắn địa phương sâu hơn vào chuỗi cung ứng. Ngày 4 tháng 11 năm 2026, Chủ tịch UBND thành phố Đỗ Thành Trung tiếp và làm việc với Đại sứ Hoa Kỳ Jennifer Wicks để bàn cách mở rộng hợp tác song phương. Cuộc gặp diễn ra khi hai nước thúc đẩy quan hệ kinh tế thực chất hơn; Wicks nêu thúc đẩy hợp tác kinh tế và hướng tới thương mại cân bằng hơn là một trong những ưu tiên trong nhiệm kỳ. Đây không chỉ là một cuộc trao đổi nghi thức: điều đáng chú ý là Hải Phòng đưa ra những lĩnh vực và dự án cụ thể để biến quan hệ đối tác thành cơ hội đầu tư.
Hải Phòng có nền tảng để theo đuổi tham vọng ấy: thành phố cho biết đang thu hút nhà đầu tư từ 42 quốc gia và vùng lãnh thổ, đồng thời có 37 dự án Hoa Kỳ đang hoạt động. Hoa Kỳ cũng là thị trường xuất khẩu chủ lực của thành phố; kim ngạch xuất khẩu sang thị trường này vượt 4,13 tỷ USD trong chín tháng đầu năm 2026. Những con số cho thấy đã có quan hệ thương mại và đầu tư hiện hữu, nhưng để tạo bước tiến mới, thành phố cần chuyển từ lợi thế vị trí và quy mô sang môi trường có nhân lực, hạ tầng và quy định đủ sức đón các dự án công nghệ phức tạp.
Bán dẫn cần hệ sinh thái, không chỉ lời mời gọi
Ưu tiên đầu tư bán dẫn của Hải Phòng có phạm vi rộng hơn việc thu hút nhà máy chip. Thành phố muốn lựa chọn dự án về chip bán dẫn, vi mạch, trí tuệ nhân tạo, điện toán đám mây, dữ liệu lớn và năng lượng sạch; đồng thời mời doanh nghiệp Hoa Kỳ góp vốn với doanh nghiệp trong nước, lập trung tâm nghiên cứu và phát triển tại khu công nghiệp, khu kinh tế và Khu Thương mại Tự do. Đó là hướng đi hợp lý: giá trị dài hạn đến từ năng lực nghiên cứu, liên kết nhà cung ứng và đội ngũ kỹ thuật, chứ không chỉ từ một dự án sản xuất riêng lẻ. Công nghệ cao Hải Phòng sẽ có sức hút bền vững nếu thành phố biến các đề xuất hợp tác thành điều kiện triển khai rõ ràng, từ thủ tục đầu tư đến khả năng tuyển dụng và đào tạo nhân lực.
Bài toán lao động là phép thử đáng kể. Hải Phòng dự kiến nhu cầu tuyển dụng khoảng 400.000 người tại các khu công nghiệp và khu kinh tế trong giai đoạn 2026–2030, đồng thời đề xuất hợp tác với trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp Hoa Kỳ để đào tạo về tự động hóa, cơ điện tử, chuỗi cung ứng và chuyển đổi số nhà máy. Nếu chương trình đào tạo gắn sát với nhu cầu doanh nghiệp, thành phố có thể nâng sức hấp dẫn của các dự án công nghệ cao thay vì chỉ cạnh tranh bằng quỹ đất. Đại sứ Wicks nhận định các ưu tiên về bán dẫn, kinh tế số, logistics xanh và phát triển nhân lực phù hợp với chương trình hợp tác Hoa Kỳ trong khuôn khổ Đối tác Chiến lược Toàn diện.
Cảng thông minh là mắt xích để giữ chân vốn
Cơ hội thứ hai nằm ở logistics. Hải Phòng giới thiệu các dự án kết nối cảng nước sâu Lạch Huyện và Nam Đồ Sơn, tuyến đường sắt Lào Cai–Hà Nội–Hải Phòng, cùng kế hoạch mở rộng Cảng hàng không quốc tế Cát Bi. Thành phố cũng muốn doanh nghiệp Hoa Kỳ đầu tư kho bãi tự động hóa, chuỗi cung ứng lạnh và cảng biển thông minh, đồng thời tham gia các dự án hợp tác công–tư về năng lượng tái tạo. Cảng biển thông minh vì vậy không nên được xem như một hạng mục công nghệ tách rời: nó có thể kết nối vận hành cảng với dữ liệu, kho vận và chuỗi cung ứng của các nhà sản xuất. Nếu các kết nối giao thông và dịch vụ cảng được triển khai đồng bộ, Hải Phòng có cơ sở tốt hơn để thuyết phục nhà đầu tư đặt hoạt động sản xuất và phân phối tại đây.
Dù vậy, lời mời đầu tư chỉ có sức nặng khi đi cùng tính minh bạch và khả năng thực thi. Thành phố nêu các biện pháp kiểm soát chuyển tải bất hợp pháp, phòng ngừa gian lận xuất xứ, quản lý rủi ro hải quan và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ. Đây là những vấn đề thiết thực với doanh nghiệp xuất khẩu, bởi độ tin cậy của hồ sơ hàng hóa và quy trình hải quan ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tham gia chuỗi cung ứng. Theo thông tin tại cuộc làm việc, Đại sứ quán Hoa Kỳ cam kết tiếp tục làm cầu nối để các tập đoàn và viện nghiên cứu Hoa Kỳ khảo sát, xúc tiến đầu tư và hợp tác dài hạn với Hải Phòng. Bước tiếp theo vì thế phải là biến cam kết xúc tiến thành dự án, đối tác và tiến độ cụ thể.
Thành công phụ thuộc vào khâu thực thi
Cuộc làm việc cho thấy hợp tác Việt Mỹ có thể đem lại cơ hội rõ nét cho Hải Phòng ở bán dẫn, công nghệ cao và logistics, nhưng cơ hội chưa đồng nghĩa với dòng vốn tự động đổ về. Thành phố cần phối hợp chính sách thu hút đầu tư với đào tạo lao động, hạ tầng kết nối và quy trình thương mại minh bạch; phía Hoa Kỳ cần duy trì hoạt động khảo sát và hợp tác dài hạn như đã cam kết. Điểm mạnh của Hải Phòng là cùng lúc có cảng biển, nền công nghiệp và định hướng mở rộng không gian logistics. Thách thức là bảo đảm các yếu tố đó hoạt động như một hệ sinh thái thay vì những dự án rời rạc. Nếu làm được, cảng thông minh sẽ hỗ trợ mục tiêu công nghiệp, còn các khoản đầu tư công nghệ sẽ tạo thêm lý do để phát triển chuỗi cung ứng và nhân lực tại chỗ.
Kết luận, cuộc trao đổi giữa Đại sứ Jennifer Wicks và lãnh đạo Hải Phòng đặt ra một lộ trình có triển vọng nhưng đòi hỏi thực thi nhất quán: thu hút có chọn lọc đầu tư bán dẫn, xây dựng năng lực công nghệ và hiện đại hóa logistics. Thành phố đã xác định đúng những lĩnh vực có thể bổ trợ lẫn nhau; giờ đây, chất lượng hạ tầng, nhân lực và môi trường kinh doanh sẽ quyết định liệu sự quan tâm của doanh nghiệp Hoa Kỳ có chuyển thành hợp tác bền vững hay không. Hải Phòng có thể trở thành điểm đến hấp dẫn hơn nếu chứng minh được rằng lời mời đầu tư đi kèm điều kiện triển khai đáng tin cậy.
