Cuộc gặp gỡ mang tính tín hiệu: Hải Phòng Mỹ hợp tác ở tầm mới
Cuộc tiếp và làm việc giữa Chủ tịch UBND thành phố Hải Phòng và Đoàn Hạ nghị sĩ thuộc Ủy ban Giáo dục và Lực lượng Lao động Hạ viện Hoa Kỳ là một hoạt động ngoại giao cấp địa phương, trong đó hai bên thảo luận về hợp tác giáo dục, phát triển nguồn nhân lực và chuỗi cung ứng, thể hiện rõ định hướng Hải Phòng Mỹ hợp tác trong khuôn khổ quan hệ kinh tế song phương rộng hơn giữa hai nước. Ngày 13/8, đồng chí Đỗ Thành Trung đã chủ trì buổi làm việc với đoàn do Hạ nghị sĩ Tim Walberg dẫn đầu, cùng 21 thành viên là Hạ nghị sĩ của cả hai đảng và đại diện Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Hà Nội. Việc một đoàn lập pháp đông đảo Hạ nghị sĩ Mỹ thăm và đối thoại trực tiếp với lãnh đạo thành phố không phải là thủ tục xã giao; đó là tín hiệu cho thấy Hải Phòng đang được nhìn nhận như một điểm đến chiến lược cho đầu tư Hoa Kỳ Việt Nam, nhất là những lĩnh vực gắn với tri thức và công nghệ. Thay vì đứng ngoài cuộc, chính quyền thành phố đã dùng dịp này để gửi thông điệp rõ ràng: Hải Phòng sẵn sàng mở cửa, thiết kế chính sách và hạ tầng để đón làn sóng hợp tác mới với các đối tác Hoa Kỳ.
Nền tảng sức hút: quy mô đô thị và chiến lược nguồn nhân lực
Sức hút của Hải Phòng đối với giới lập pháp và doanh nghiệp Hoa Kỳ không xuất hiện ngẫu nhiên. Sau hợp nhất đơn vị hành chính từ ngày 01/7/2025, thành phố có diện tích gần 3.195 km2, dân số khoảng 4,66 triệu người, đứng thứ tư cả nước và quy mô kinh tế thuộc top 3 địa phương lớn nhất Việt Nam. Những con số này không chỉ là thành tích; chúng định vị Hải Phòng như một thị trường đủ lớn và một trung tâm sản xuất – logistics có tầm ảnh hưởng vùng. Quan trọng hơn, thành phố đặt phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao là một trong những đột phá chiến lược nhằm trở thành "thành phố cảng công nghiệp hiện đại, văn minh, sinh thái tầm cỡ khu vực Đông Nam Á". Mạng lưới giáo dục với 1.662 cơ sở từ mầm non đến đại học, 33 cơ sở giáo dục nghề nghiệp tuyển sinh bình quân 96.300 người/năm và 8 trường đại học với hơn 58.400 sinh viên tạo ra một hệ sinh thái nhân lực mà các tập đoàn công nghệ, tài chính hay giải trí từ Hoa Kỳ có thể lập tức tận dụng. Nếu so với nhiều địa phương khác, Hải Phòng đang ở vị thế hiếm: vừa có quy mô, vừa có lực lượng lao động đang được đào tạo bài bản, lại sở hữu hạ tầng công nghiệp – logistics được phía Hoa Kỳ đánh giá là hiện đại và ấn tượng.
Giáo dục và chuỗi cung ứng: điểm nối trực tiếp với đầu tư Hoa Kỳ Việt Nam
Điểm đáng chú ý nhất trong cuộc tiếp xúc là việc hai bên chọn giáo dục nghề nghiệp, phát triển nguồn nhân lực và chuỗi cung ứng làm trục hợp tác. Đây là lựa chọn khôn ngoan: nếu muốn Hải Phòng Mỹ hợp tác bền vững, cần bắt đầu từ lực lượng lao động và cấu trúc sản xuất. Thành phố đã và đang hợp tác đào tạo các chương trình tiên tiến với Học viện Hàng hải California, đồng thời xúc tiến phân hiệu đại học quốc tế đầu tiên với Trường Đại học Keiser của Hoa Kỳ. Về phía đoàn Mỹ, các Hạ nghị sĩ đánh giá cao cách Hải Phòng kết nối giáo dục với thị trường lao động và bày tỏ mong muốn thúc đẩy mạnh mẽ các chương trình đào tạo nghề, trao đổi học thuật, mở phân hiệu của cơ sở giáo dục Hoa Kỳ, khuyến khích cộng đồng doanh nghiệp Hoa Kỳ (bao gồm AmCham) đầu tư vào chuỗi cung ứng bền vững tại Hải Phòng. Một câu nói tiêu biểu từ phía Hoa Kỳ là nhận định giáo dục là "nền tảng cốt lõi" để tạo ra nguồn nhân lực chất lượng cao và thúc đẩy kinh tế phát triển bền vững. Khi chuỗi cung ứng gắn với nguồn nhân lực địa phương được thiết kế cùng nhau, quan hệ kinh tế song phương không chỉ dừng ở thương mại hàng hóa mà tiến sâu vào hợp tác công nghệ, hàng không, tài chính hay giải trí – nơi tri thức và sáng tạo là tài sản chính.
Vai trò chủ động của Hải Phòng trong quan hệ kinh tế song phương
Điểm khác biệt trong cuộc làm việc này là thái độ chủ động rõ ràng của phía Hải Phòng. Thành phố khẳng định luôn mở rộng cửa và tạo điều kiện thuận lợi nhất cho các cơ sở giáo dục, tập đoàn công nghệ Hoa Kỳ đầu tư, hợp tác. Đây là cách tiếp cận phù hợp với bối cảnh quan hệ kinh tế song phương đang dịch chuyển mạnh sang mô hình đối tác chiến lược toàn diện. Không chờ Trung ương “dẫn dắt toàn bộ”, Hải Phòng tận dụng chuyến Hạ nghị sĩ Mỹ thăm để đặt ra yêu cầu cụ thể: hợp tác phải đi vào chiều sâu, gắn với chuỗi cung ứng, nhân lực và các chương trình giáo dục – công nghệ. Kết luận buổi làm việc, Chủ tịch UBND thành phố giao Sở Ngoại vụ làm đầu mối, phối hợp Sở Giáo dục và Đào tạo, Ban Quản lý Khu kinh tế và các cơ quan liên quan để xây dựng danh mục chương trình hợp tác cụ thể, chủ động kết nối đối tác Hoa Kỳ, đóng góp vào việc làm sâu sắc hơn quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam – Hoa Kỳ. Chính bước đi “ra bài” rõ ràng này cho thấy thành phố không muốn dừng ở các tuyên bố thiện chí, mà muốn biến hợp tác thành các dự án thực tế, tạo công ăn việc làm và giá trị công nghệ ngay tại địa phương.
Từ chuyến thăm đến chiến lược dài hạn: cơ hội nhưng cũng là bài kiểm tra
Nhìn rộng hơn, chuyến Hạ nghị sĩ Mỹ thăm Hải Phòng là một cơ hội mở cửa nhưng cũng là bài kiểm tra năng lực chuẩn bị của thành phố. Nếu danh mục hợp tác sắp được xây dựng chỉ dừng ở giáo dục và chuỗi cung ứng, cơ hội vẫn lớn; nhưng nếu Hải Phòng biết gắn các dự án đó với chiến lược phát triển các ngành công nghệ, hàng không, tài chính, giải trí, thành phố có thể trở thành một cực tăng trưởng mới trong bản đồ đầu tư Hoa Kỳ Việt Nam. Các doanh nghiệp Hoa Kỳ thường chú trọng tính minh bạch, ổn định chính sách và chất lượng nguồn nhân lực. Hải Phòng đã có lợi thế hạ tầng và quy mô; giờ là lúc chứng minh khả năng cải thiện môi trường thể chế, đơn giản hóa thủ tục, bảo đảm quyền lợi nhà đầu tư trong thực tế, không chỉ trên các tuyên bố. Cuối cùng, quan hệ kinh tế song phương chỉ có ý nghĩa khi người dân địa phương cảm nhận được lợi ích qua việc làm tốt hơn, mức sống cao hơn và cơ hội học tập – làm việc trong các ngành kinh tế sáng tạo. Chuyến thăm lần này mở ra cánh cửa; việc đi qua cánh cửa đó, với một chiến lược dài hạn nhất quán, sẽ quyết định Hải Phòng có chớp được thời cơ hay không.
