Quỹ phụ huynh không còn là khoản ban đại diện đứng ra giữ
Quỹ phụ huynh là khoản hỗ trợ tự nguyện của cha mẹ học sinh cho hoạt động của ban đại diện, nhưng từ ngày 15/11, ban không còn được thu, tiếp nhận hoặc quản lý khoản tiền này. Thông tư 81/2026/TT-BGDĐT đặt ra giới hạn nhằm ngăn việc vận động hỗ trợ biến thành nghĩa vụ tài chính mặc định đối với mọi gia đình. Đây là thay đổi đáng chú ý trong các quy định giáo dục tháng 11: ban đại diện cha mẹ học sinh vẫn có thể phối hợp với nhà trường và phụ huynh, nhưng không thể đứng ra lập quỹ tiền mặt rồi tự quản lý. Nếu cha mẹ tự nguyện hỗ trợ, chỉ có hai cách: cung cấp trực tiếp hàng hóa, dịch vụ cần thiết hoặc thanh toán thẳng cho tổ chức, cá nhân cung cấp các hàng hóa, dịch vụ đó. Cách làm này giúp khoản hỗ trợ gắn với nhu cầu cụ thể, thay vì tạo một quỹ chung khó kiểm soát.
Ranh giới tự nguyện phải được thể hiện trong cách vận động, không chỉ trên giấy tờ. Ban không được đặt khoản đóng góp bắt buộc, ấn định mức bình quân hay tối thiểu, chia mức hỗ trợ theo phụ huynh hoặc quy định hạn chót; gây áp lực để cha mẹ đóng góp cũng bị nghiêm cấm. Ban còn không được nhân danh mình để vận động tài trợ cho trường, nhận hoặc sử dụng khoản tài trợ dành cho nhà trường, hay dùng hoạt động chung để phục vụ lợi ích riêng. Phụ huynh nên hỏi rõ hỗ trợ được thực hiện bằng hình thức nào và dành cho nhu cầu gì; nhà trường cần tránh để danh nghĩa lớp hoặc ban đại diện trở thành cách thu tiền thay. Thông tư cũng không còn bắt buộc họp phụ huynh ba lần mỗi năm học như quy định trước đây.
Phân biệt hoạt động tăng cường với học theo nhu cầu
Một điểm dễ gây nhầm là học tăng cường và hoạt động theo nhu cầu người học có thể cùng diễn ra ngoài giờ chính khóa, nhưng không được đánh đồng về mục tiêu hay kinh phí. Theo Thông tư 85/2026/TT-BGDĐT, hoạt động giáo dục tăng cường bổ sung nội dung nền tảng, thực hành và trải nghiệm theo chương trình; không tạo môn mới, nâng chuẩn đầu ra, dạy trước hoặc dạy lại bài học, luyện thi hay núp bóng dạy thêm. Hoạt động này không thu tiền người học, và kinh phí phải được bảo đảm theo quy định. Nhà trường không được chuyển phần thuộc trách nhiệm của Nhà nước hoặc nội dung tăng cường sang một hoạt động có thu để thu tiền phụ huynh. Quy định này cần được nhìn như một hàng rào chống đổi tên nội dung bắt buộc thành dịch vụ tự chọn.
Ngược lại, hoạt động giáo dục theo nhu cầu được tổ chức trên cơ sở tự nguyện, hướng đến năng khiếu, sở thích và định hướng phát triển cá nhân; hình thức này hiện có thể bao gồm môn liên kết. Cơ sở giáo dục được thu kinh phí theo quy định, còn trường công lập phải tuân thủ mức do UBND cấp tỉnh quyết định. Vì vậy, phụ huynh nên được thông tin rõ nội dung nào là tăng cường miễn phí, nội dung nào là lựa chọn có thu, và có thể từ chối hoạt động theo nhu cầu mà không bị gây sức ép. Nhà trường cần công khai mục tiêu, cách tổ chức và căn cứ thu, đồng thời không bố trí hoạt động theo nhu cầu xen kẽ các tiết chính khóa. Sự phân định minh bạch quan trọng hơn tên gọi của chương trình.
Những thay đổi giáo dục khác cần theo dõi trong tháng 11
Các quy định giáo dục có hiệu lực trong tháng 11 không chỉ liên quan đến quỹ phụ huynh và học liên kết. Nghị định 353/2026/NĐ-CP về phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ từ 5 đến 6 tuổi, giáo dục bắt buộc và xóa mù chữ có hiệu lực từ ngày 1/11. Cùng đợt này còn có thay đổi về tuyển sinh giáo dục nghề nghiệp và xét học bổng. Đây là những mảng chính sách khác nhau, nên phụ huynh cần theo dõi thông báo cụ thể từ cơ sở giáo dục thay vì suy diễn rằng một quy định chung áp dụng giống nhau cho mọi cấp học hay chương trình.
Với nhà trường, việc triển khai nên bắt đầu bằng rà soát cách thu, tiếp nhận và công khai các khoản hỗ trợ; sau đó phân loại rõ hoạt động giáo dục tăng cường với chương trình theo nhu cầu. Với phụ huynh, điều cần giữ vững là quyền tự nguyện: không có mức đóng góp tối thiểu, bình quân hay thời hạn hỗ trợ do ban áp đặt. Khi có khoản đề nghị hỗ trợ, hãy yêu cầu xác định hàng hóa, dịch vụ hoặc nhà cung cấp để thực hiện trực tiếp, thay vì nộp tiền cho ban đại diện. Các thay đổi đồng loạt trong tháng 11 đòi hỏi trường và gia đình cùng điều chỉnh cách làm, nhưng nguyên tắc nên rõ ràng: minh bạch nguồn lực, không gây áp lực và không thu phí cho nội dung tăng cường vốn phải được bảo đảm.
