Diễn đàn hợp tác 2026: vì sao cấp địa phương trở thành tâm điểm?
Hợp tác địa phương Việt Nhật là khuôn khổ kết nối trực tiếp giữa các tỉnh, thành phố và doanh nghiệp hai nước, nhằm chia sẻ nguồn lực, công nghệ, nhân lực và văn hóa để cùng đạt tăng trưởng chất lượng cao, tự chủ chiến lược và nâng cao đời sống người dân thông qua đầu tư, việc làm, giáo dục, du lịch và giao lưu nhân dân. Diễn đàn hợp tác 2026 tại Huế không phải một sự kiện ngoại giao thuần túy mà là bước chuyển dịch trọng tâm sang cấp địa phương, nơi các thỏa thuận có thể nhanh chóng biến thành dự án cụ thể. Sự kiện được Bộ Ngoại giao, các cơ quan đại diện hai bên và thành phố Huế phối hợp tổ chức, với sự tham gia của lãnh đạo hai nước và đại diện 18 địa phương cùng hơn 100 doanh nghiệp hàng đầu từ Nhật Bản. Đây là tín hiệu rõ ràng: ai nắm được "sân chơi địa phương" sẽ nắm được dòng chảy cơ hội trong giai đoạn hợp tác mới.
Định hướng 1: Đối tác tăng trưởng chất lượng cao và tự chủ chiến lược
Định hướng quan trọng nhất Thủ tướng Lê Minh Hưng đưa ra là cùng xác định Việt Nam – Nhật Bản là đối tác tăng trưởng chất lượng cao và tự chủ chiến lược dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Điều này không chỉ là khẩu hiệu. Với doanh nghiệp, nó nghĩa là ưu tiên các dự án liên quan tới công nghệ số, AI, bán dẫn, đô thị thông minh, nông nghiệp bền vững, vườn ươm khởi nghiệp và trung tâm R&D. Các địa phương Việt Nam đang thiếu nhân lực chất lượng cao và công nghiệp phụ trợ, trong khi nhiều địa phương Nhật lại đối mặt thiếu lao động, dân số già và cần nguồn động lực tăng trưởng mới. Nếu hai bên thực sự coi nhau là đối tác chiến lược ở những lĩnh vực này, doanh nghiệp sẽ bước vào giai đoạn hợp tác không chỉ để gia công mà để cùng sáng tạo và cùng chia sẻ giá trị gia tăng.
Định hướng 2: Tinh thần “Lựa chọn đúng - Triển khai nhanh – Làm đến cùng”
Định hướng thứ hai nghe có vẻ mang tính khẩu hiệu nhưng thực tế là tiêu chuẩn hành động: “Lựa chọn đúng - Triển khai nhanh – Làm đến cùng - Đo lường bằng kết quả”. Trong bối cảnh nhiều địa phương Việt Nam còn lúng túng khi tiếp cận nhà đầu tư quốc tế, cách tiếp cận này buộc chính quyền phải tập trung vào vài lĩnh vực mũi nhọn, có khả năng bổ trợ rõ với địa phương Nhật, thay vì dàn trải, làm dự án thử nghiệm rồi bỏ giữa chừng. Thủ tướng yêu cầu các bên phải xác định các sáng kiến hoặc dự án hợp tác cụ thể, khả thi, để có thể triển khai ngay trong thời gian tới. Từ góc nhìn doanh nghiệp, đây là lời nhắc: hãy chủ động đề xuất chương trình rõ ràng, có chỉ số đánh giá, thay vì chỉ chờ ưu đãi. Ai giúp địa phương “làm đến cùng” sẽ là đối tác được ưu tiên trong vòng hợp tác tiếp theo.
Định hướng 3: Lấy địa phương, doanh nghiệp và người dân làm trung tâm
Thủ tướng nhấn mạnh diễn đàn phải “lấy địa phương, doanh nghiệp và người dân làm trung tâm của hợp tác”. Điều này dung hòa hai yêu cầu: địa phương cần động lực phát triển, doanh nghiệp cần môi trường ổn định, và người dân phải là đối tượng thụ hưởng chính với nhiều việc làm hơn, thu nhập cao hơn và kỹ năng tốt hơn. Hợp tác địa phương Việt Nhật vì thế không nên dừng ở các lễ ký kết hay con số FDI, mà phải đo bằng số việc làm mới, chương trình đào tạo, dịch vụ công tốt hơn. Đại sứ Nhật Bản Ito Naoki nêu rõ ông kỳ vọng tăng cường đối tác cấp địa phương sẽ mở ra cơ hội đầu tư, kinh doanh mới cho doanh nghiệp Nhật và làm cho quan hệ đối tác chiến lược toàn diện ngày càng thực chất. Nếu chính quyền biết lắng nghe doanh nghiệp và người dân ngay từ khâu thiết kế dự án, các mô hình hợp tác sẽ bền hơn, ít rủi ro dư luận hơn.
Định hướng 4–5: Đẩy mạnh giao lưu nhân dân và cơ chế theo dõi thực thi
Hai định hướng còn lại làm rõ “hạ tầng mềm” của hợp tác: giao lưu nhân dân Việt Nhật và cơ chế theo dõi, triển khai. Về giao lưu, lãnh đạo hai Chính phủ đã cam kết tăng cường gắn kết nguồn nhân lực và giao lưu nhân dân thông qua hợp tác địa phương, lao động, y tế, văn hóa và du lịch. Thủ tướng đề nghị tăng kết nối văn hóa, phát triển sản phẩm du lịch chung, mở đường bay trực tiếp giữa các địa phương, giao lưu thế hệ trẻ, trao đổi sinh viên và chia sẻ kinh nghiệm phát huy giá trị di sản, công nghiệp văn hóa. Đại sứ Ito Naoki mong muốn giao lưu địa phương Việt Nam-Nhật Bản ngày càng sôi động, đóng góp thiết thực vào phát triển quan hệ hai nước. Ở chiều ngược lại, Thủ tướng giao Bộ Ngoại giao định kỳ rà soát, tổng hợp và báo cáo về việc thực hiện các cam kết tại Diễn đàn, để cơ chế hợp tác hoạt động hiệu lực, hiệu quả và đưa đối tác chiến lược toàn diện lên tầm cao mới. Điều này gửi đi thông điệp: thời kỳ ký kết mà không theo dõi đã kết thúc.
