Từ ODA hạ tầng sang tham vọng công nghệ cao
Hợp tác bán dẫn Việt Nam Hàn Quốc và công nghệ AI Hàn Quốc trong khuôn khổ quan hệ chiến lược Việt Nam Hàn Quốc đang được định hình lại thông qua vốn ODA Hàn Quốc, khi hai bên bắt đầu dịch chuyển trọng tâm từ đầu tư hạ tầng truyền thống sang hỗ trợ phát triển các ngành công nghệ cao và nguồn nhân lực, mở ra cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu công nghệ số. Trong chuyến thăm chính thức Hàn Quốc của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương đã có hai buổi làm việc với Thứ trưởng Bộ Kinh tế Tài chính Ji Sung Moon và Phó Chủ tịch KEXIM Junh Hwa Seo nhằm thúc đẩy hợp tác vốn vay ODA Hàn Quốc. Cùng thời điểm, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn gặp Thủ tướng Han Seong Sook tại Seoul, chuyến thăm được đánh giá là góp phần đưa quan hệ đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam – Hàn Quốc lên mức cao hơn trong nhiều lĩnh vực.
Vốn ODA Hàn Quốc: từ đường sá tới AI và chuyển đổi số
Nhìn thẳng vào thực tế, hợp tác ODA Việt Nam – Hàn Quốc đang ở bước ngoặt. Trong các buổi làm việc tại Seoul, phía Việt Nam tiếp tục đề nghị sớm cam kết vốn cho ba dự án hạ tầng giao thông đã hoàn thành thủ tục đầu tư, như tuyến ven biển Bến Tre – Tiền Giang – Trà Vinh và dự án Tân Vạn – Nhơn Trạch thuộc Vành đai 3 TP.HCM. Song, điểm đáng chú ý hơn với doanh nghiệp là định hướng mới của Hàn Quốc: Chính phủ Hàn Quốc thay đổi lĩnh vực ưu tiên cung cấp vốn vay, chuyển trọng tâm sang trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số, chuỗi cung ứng và phát triển nguồn nhân lực. Một phát biểu đáng trích dẫn là việc hai bên đã ký các hiệp định vay thông qua EDCF và EDPF, trong đó Việt Nam tiếp tục được khẳng định là “ưu tiên hàng đầu” của Hàn Quốc trong cung cấp vốn ODA. Điều này định vị ODA không chỉ là nguồn lực xây đường, mà còn là chất xúc tác cho nền tảng công nghệ mới.
Quan hệ chiến lược Việt Nam Hàn Quốc: mở rộng sang công nghệ bán dẫn và AI
Khi Thủ tướng Han Seong Sook nhấn mạnh chuyến thăm của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn sẽ thúc đẩy đối tác chiến lược toàn diện và đưa quan hệ song phương lên tầm cao mới, thông điệp gửi tới cộng đồng doanh nghiệp là khá rõ: hợp tác sẽ không dừng ở thương mại hàng hóa. Dù nguồn tin hiện tại mới nêu rõ định hướng ưu tiên vốn cho AI, chuyển đổi số và phát triển nguồn nhân lực, đó chính là những nền tảng cốt lõi để sau này gắn kết với các siêu dự án bán dẫn và hệ sinh thái công nghệ cao. Việc Hàn Quốc bày tỏ quan tâm tới dự án hạ tầng Đại học Quốc gia TP.HCM và gợi ý đối thoại chính sách ODA cho thấy họ nhìn Việt Nam như điểm đến xây dựng cơ sở nghiên cứu, đào tạo và thử nghiệm giải pháp công nghệ mới, không chỉ là thị trường tiêu thụ.
Cơ chế đối thoại và chuyển giao: cơ hội thật cho doanh nghiệp
Nếu trước đây, doanh nghiệp Việt Nam thường đứng ngoài cuộc chơi ODA, coi đó là chuyện của các bộ ngành và nhà thầu xây dựng, thì sự dịch chuyển sang công nghệ AI Hàn Quốc, chuyển đổi số và chuỗi cung ứng đang tạo ra cửa sổ mới. Phía Hàn Quốc đề xuất tổ chức Đối thoại chính sách ODA Việt Nam – Hàn Quốc để tăng cường trao đổi về hợp tác ODA giữa hai nước, và phía Việt Nam đã hoan nghênh, nhất trí triển khai trong thời gian tới. Đây chính là không gian mà doanh nghiệp có thể kỳ vọng tiếng nói của mình được lồng ghép vào thiết kế dự án: từ yêu cầu chuyển giao công nghệ, tiêu chuẩn kỹ thuật, đến kế hoạch đào tạo nhân lực. Bởi khi các khoản vay ưu tiên cho phát triển nguồn nhân lực được khẳng định, câu chuyện không chỉ là nhập thiết bị mà còn học cách vận hành, bảo trì và sáng tạo trên nền tảng đó.
Doanh nghiệp cần làm gì để không lỡ "sóng" ODA công nghệ?
Cơ hội từ vốn ODA Hàn Quốc cho các lĩnh vực ưu tiên mới sẽ không tự động chảy vào tay doanh nghiệp. Thực tế cho thấy Hàn Quốc sẽ phối hợp chặt chẽ với Việt Nam để chuẩn bị thông tin, báo cáo, trước khi đưa ra cam kết cho các dự án. Điều này đòi hỏi phía Việt Nam phải chủ động đề xuất những dự án gắn với AI, chuyển đổi số và phát triển nguồn nhân lực ngay từ khâu ý tưởng, thay vì chỉ chờ các dự án hạ tầng được phê duyệt rồi mới tính chuyện tham gia. Các hiệp hội ngành bán dẫn, phần mềm, dịch vụ công nghệ nên coi Đối thoại chính sách ODA sắp tới như diễn đàn để đặt vấn đề cụ thể: yêu cầu chương trình đào tạo kỹ sư, trung tâm nghiên cứu dùng chung, hay các dự án thí điểm liên quan đến chuỗi cung ứng số. Nếu không chuẩn bị, doanh nghiệp sẽ chỉ là nhà thầu phụ trong những dự án công nghệ lẽ ra họ có thể đồng thiết kế.
