Đối thoại đầu tư là bước chuẩn bị chính sách
Chính sách đầu tư là tập hợp quy định và định hướng của Nhà nước nhằm thu hút, quản lý và nâng cao hiệu quả dòng vốn nước ngoài, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp hoạt động tại Việt Nam. Từ ngày 26 đến 30/10/2026, đoàn Bộ Tài chính do ông Hoàng Thái Sơn, Vụ trưởng Vụ Pháp chế, làm trưởng đoàn đã thăm và làm việc với cơ quan, hiệp hội và doanh nghiệp ở Hoa Kỳ, Canada để nghiên cứu kinh nghiệm xây dựng chính sách thu hút đầu tư nước ngoài. Chuyến đi gắn với việc nghiên cứu, triển khai các định hướng tại Nghị quyết 10-NQ/TW về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài. Điểm đáng chú ý không phải là một thỏa thuận vốn mới, mà là nỗ lực lấy ý kiến trực tiếp từ doanh nghiệp để rà soát cách chính sách được thiết kế và thực thi. Đây là hướng tiếp cận cần thiết: muốn cải thiện môi trường đầu tư Việt Nam thì phải hiểu điều gì đang tác động đến quyết định đầu tư và hoạt động thực tế của doanh nghiệp.
Lắng nghe doanh nghiệp để tìm điểm nghẽn
Các cuộc làm việc với Hội đồng Kinh doanh Hoa Kỳ - ASEAN, Hội đồng Kinh doanh Canada - ASEAN cùng nhiều doanh nghiệp và tổ chức tư vấn tập trung vào chính sách, quy định về đầu tư, tình hình kinh doanh tại Việt Nam và những vấn đề cần nghiên cứu thêm. Trong số các bên tham gia có Manulife, Intel, Apple, Procter & Gamble, Coca-Cola, Koch Industries, Coherent và hãng luật Fasken. Đoàn cũng trao đổi về vướng mắc mà doanh nghiệp Hoa Kỳ, Canada gặp phải khi đầu tư, kinh doanh tại Việt Nam, đồng thời làm rõ định hướng hoàn thiện pháp luật và các nội dung thuộc phạm vi xử lý của Bộ Tài chính. Những cuộc gặp như vậy chỉ có giá trị nếu ý kiến được đưa vào quá trình rà soát chính sách và phản hồi được nhất quán. Vì thế, hợp tác đầu tư Việt Mỹ và trao đổi về đầu tư Việt Nam Canada không nên chỉ được đánh giá bằng số cuộc tiếp xúc, mà bằng việc các vấn đề được nêu có dẫn tới cách xử lý rõ ràng hay không.
Từ trao đổi chính sách đến năng lực tham gia chuỗi cung ứng
Chuyến công tác cũng khảo sát tại Boeing, nơi hai bên trao đổi về khả năng tăng sự tham gia của Việt Nam vào chuỗi cung ứng, phát triển dịch vụ sửa chữa, bảo dưỡng, bảo trì (MRO), dịch vụ kỹ thuật và nâng cao năng lực vận hành ngành hàng không. Theo thông tin được cung cấp, Boeing đã giao hơn 300 máy bay cho khách hàng Việt Nam, có 7 nhà cung ứng trong nước tham gia sản xuất linh kiện và chi tiêu chuỗi cung ứng hằng năm tại Việt Nam khoảng 100 triệu USD. Những dữ kiện này cho thấy hợp tác công nghiệp đã có nền tảng, nhưng các hướng trao đổi trong chuyến đi vẫn là khả năng và nội dung thảo luận, không phải cam kết đầu tư mới được xác nhận. Cách phân biệt đó quan trọng: kỳ vọng mở rộng hợp tác không thể thay thế bằng chứng về dự án, vốn hay tiến độ cụ thể. Giá trị trước mắt nằm ở việc xác định thêm những khâu Việt Nam có thể phát triển để kết nối sâu hơn với chuỗi cung ứng.
Thước đo tiếp theo là cải cách có thể kiểm chứng
Các thông tin và kinh nghiệm thu thập được có thể làm tài liệu tham khảo cho Bộ Tài chính trong quá trình nghiên cứu, rà soát và hoàn thiện chính sách, pháp luật, nhất là trong lĩnh vực đầu tư. Đây là bước tiếp nối hợp lý, nhưng đối thoại chỉ tạo tác động khi được chuyển thành quy định dễ hiểu, thực thi nhất quán và cơ chế xử lý vướng mắc có thể dự đoán. Trọng tâm của chính sách đầu tư Việt Nam vì vậy không nên dừng ở việc thu hút thêm vốn đăng ký; mục tiêu được nêu còn là nâng chất lượng và hiệu quả dòng vốn, tăng liên kết giữa doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp nội địa, thúc đẩy chuyển giao công nghệ và giúp Việt Nam tiến sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Kết luận nên thận trọng nhưng rõ ràng: chuyến công tác mở thêm kênh tham vấn và cung cấp đầu vào cho cải cách, chứ chưa xác nhận các cam kết đầu tư cụ thể. Kết quả cuối cùng sẽ được đo bằng thay đổi chính sách và khả năng giải quyết những trở ngại doanh nghiệp đã phản ánh.
