Thoả thuận cấp bộ trưởng: bước ngoặt cho quan hệ kinh tế song phương
Việt Nam và Canada đang chuyển từ giai đoạn “đối tác tiềm năng” sang “đối tác chuỗi cung ứng chiến lược”, khi hai bộ phụ trách thương mại và công thương cùng thống nhất thúc đẩy kết nối logistics, đầu tư và thương mại cân bằng, nhằm mở rộng không gian hợp tác cho doanh nghiệp và tạo nền tảng bền vững hơn cho quan hệ kinh tế song phương trong khu vực châu Á – Bắc Mỹ. Ngày 25/9/2026, trong khuôn khổ chuyến công tác của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Liên hợp quốc, Hoa Kỳ và chuyến thăm cấp Nhà nước tới Canada, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng đã làm việc với Bộ trưởng phụ trách Thương mại quốc tế và các vấn đề toàn cầu Canada Maninder Sidhu. Cuộc gặp không chỉ mang tính nghi lễ mà còn đặt nền cho một lộ trình mới về Việt Nam Canada thương mại, gắn với các hiệp định CPTPP và ACAFTA, thay vì chỉ dựa vào trao đổi hàng hoá truyền thống. Đây là thông điệp rõ ràng rằng hợp tác đầu tư hai nước sẽ phải đi vào chiều sâu, gắn với chuỗi cung ứng Đông Nam Á và mạng lưới đa phương rộng mở.
Logistics và tuyến biển trực tiếp: cơ hội thực tế cho doanh nghiệp
Điểm nhấn thực dụng nhất trong thoả thuận là đề xuất thiết lập tuyến vận tải biển trực tiếp giữa Việt Nam và các cảng bờ Đông Canada như Montreal, Halifax. Nếu được hiện thực hóa, đây sẽ là cú hích đáng kể cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu: thời gian vận chuyển rút ngắn, chi phí logistics giảm, hàng hoá cạnh tranh hơn và khả năng kiểm soát rủi ro chuỗi cung ứng được cải thiện. Việc tăng cường kết nối trực tiếp sẽ góp phần rút ngắn thời gian vận chuyển, giảm chi phí logistics, nâng cao khả năng cạnh tranh của hàng hóa và tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp hai nước mở rộng thị trường. Về bản chất, tuyến biển trực tiếp biến Việt Nam thành “cửa ngõ chuỗi cung ứng Đông Nam Á” hướng sang Canada, thay vì phải quá cảnh qua các trung tâm trung chuyển truyền thống. Doanh nghiệp logistics Việt Nam có cơ hội phát triển dịch vụ tích hợp, trong khi doanh nghiệp Canada tiếp cận nhanh hơn nguồn hàng từ khu vực.”
Đầu tư chuỗi cung ứng và ngành sản xuất: từ tiềm năng đến liên kết thực chất
Thoả thuận giữa Bộ Công Thương Việt Nam và Bộ Thương mại quốc tế và các vấn đề toàn cầu Canada không dừng ở khâu vận chuyển, mà đi sâu vào cấu trúc chuỗi cung ứng và sản xuất. Việt Nam đề nghị thúc đẩy đầu tư và liên kết sản xuất theo hướng tham gia sâu hơn vào các chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu, nhất là trong các lĩnh vực Canada có thế mạnh và Việt Nam có nhu cầu như năng lượng, hàng không, công nghệ cao và công nghiệp thực phẩm chế biến. Điều này đặt ra một kỳ vọng mới: thay vì chỉ mua – bán, doanh nghiệp hai nước cùng xây dựng các mắt xích sản xuất chung. Canada có công nghệ, vốn và tiêu chuẩn; Việt Nam có thị trường lao động linh hoạt, vị trí trung tâm chuỗi cung ứng Đông Nam Á. Nếu khai thác đúng, hợp tác đầu tư hai nước trong các ngành này có thể tạo ra giá trị gia tăng cao hơn, chuyển giao công nghệ thiết thực và nâng vị thế Việt Nam trong các mạng lưới cung ứng toàn cầu.
Thương mại cân bằng và liên kết đa phương: tránh cái bẫy “phụ thuộc một chiều”
Điểm đáng chú ý trong thoả thuận là định hướng thương mại cân bằng, thay vì mở rộng xuất khẩu đơn thuần từ một phía. Việt Nam khẳng định sẵn sàng tăng cường nhập khẩu nông sản, thủy sản, LNG, phân bón và nguyên liệu phục vụ sản xuất từ Canada. Cách tiếp cận này giúp cấu trúc Việt Nam Canada thương mại trở nên đa dạng hơn, giảm nguy cơ phụ thuộc vào một nhóm sản phẩm hoặc một thị trường. Song song, hai bên nhất trí tận dụng tốt các cơ hội từ CPTPP và thúc đẩy đàm phán Hiệp định thương mại tự do ASEAN – Canada (ACAFTA), đồng thời phối hợp trong các khuôn khổ như APEC. Tức là quan hệ kinh tế song phương không đứng riêng lẻ, mà được neo vào các cơ chế đa phương để bảo vệ lợi ích dài hạn. Đây là chiến lược khôn ngoan trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu liên tục biến động bởi dịch chuyển địa chính trị và công nghệ.
Tác động kinh tế và thông điệp cho doanh nghiệp hai nước
Cuộc gặp cấp bộ trưởng lần này được đánh giá là bước đi nhằm “đưa quan hệ thương mại, đầu tư Việt Nam – Canada phát triển theo hướng thực chất, cân bằng và bền vững”. Về phía doanh nghiệp, thông điệp đã khá rõ: ai tham gia sớm vào các sáng kiến logistics, chuỗi cung ứng và hợp tác sản xuất sẽ có lợi thế đi trước. Các ngành xuất khẩu chủ lực của Việt Nam – từ hàng công nghiệp chế biến đến nông sản – có cơ hội tiếp cận thị trường Canada với chi phí vận chuyển thấp hơn, trong khi nhà nhập khẩu Việt Nam tiếp cận được nguồn nguyên liệu và nông sản chất lượng cao. Đồng thời, việc gắn hợp tác với CPTPP, ACAFTA và APEC cho thấy tiềm năng mở rộng từ song phương sang khu vực, nơi chuỗi cung ứng Đông Nam Á giữ vai trò ngày càng quan trọng. Kết luận không khó: đây là thời điểm để doanh nghiệp hai nước nâng cấp chiến lược thị trường, bước khỏi “vùng an toàn” và coi nhau là đối tác chuỗi cung ứng dài hạn chứ không chỉ là bạn hàng.
