Hai vụ việc, thiệt hại không thể xem nhẹ
Phá rừng là hành vi chặt hạ hoặc hủy hoại rừng trái pháp luật, gây tổn thất tài nguyên và đặt ra trách nhiệm ngăn chặn, xử lý cho cả cơ quan điều tra lẫn đơn vị được giao quản lý rừng. Tại Gia Lai, những con số mới ghi nhận cho thấy đây không phải vi phạm nhỏ lẻ có thể khép lại bằng một vụ bắt giữ.
Ngày 4/11, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh báo cáo UBND tỉnh kết quả xử lý các vụ phá rừng, khai thác rừng trái phép tại xã Ia Mơ và Ia Pia. Qua kiểm tra ngày 26-27/10, lực lượng chức năng phát hiện 538 cây rừng bị chặt hạ, chỉ còn gốc tại bảy vị trí ở các tiểu khu 1003 và 998. Trong số đó, 82 gốc đã được Trạm Bảo vệ rừng số 8 kiểm tra, đánh dấu từ trước.
Ở Ia Pia, tổng diện tích rừng sản xuất bị phá trái phép là 8,89 ha tại các tiểu khu 948 và 949. Hai dạng thiệt hại khác nhau — cây bị đốn hạ và diện tích rừng bị hủy hoại — cùng cho thấy quy mô vấn đề cần được làm rõ đến tận hiện trường và trách nhiệm quản lý.
Khởi tố là bước đầu, điều tra cần làm rõ đường đi của gỗ
Vụ việc tại Ia Mơ ngày 8/10 đã được Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh khởi tố về hành vi vi phạm quy định về khai thác, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản. Trước đó, lực lượng công an tạm giữ hình sự Đinh Thanh Dũng và Trần Văn Được để điều tra. Một xe do Được điều khiển bị phát hiện chở khoảng 10-12 tấn gỗ, củi không có giấy tờ chứng minh nguồn gốc hợp pháp.
Kiểm tra ban đầu tại khu vực khai thác ghi nhận 451 gốc cây bị chặt, thuộc các loại như dầu, cà chít, cám; diện tích này nằm trong rừng sản xuất là rừng tự nhiên. Thông tin điều tra ban đầu còn xác định 22,875 m³ gỗ thông thường và 8,5 ster củi. Việc đối chiếu số gỗ vận chuyển với các điểm khai thác, người tổ chức và nơi tiêu thụ là phần quan trọng để xác định đầy đủ hành vi và trách nhiệm.
Tại Ia Pia, ngày 23/3, Hạt Kiểm lâm khu vực Chư Prông khởi tố các vụ án hình sự về tội hủy hoại rừng; sau giám định, hồ sơ được chuyển cho Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh. Hiện các vụ việc ở cả hai xã tiếp tục được điều tra, xử lý theo quy định.
Rừng khộp bị xâm hại dai dẳng, quản lý không thể chỉ dựa vào tuần tra
Các vụ mới nhất nằm trong bối cảnh rừng khộp ở Ia Mơ thường xuyên bị xâm hại. Thủ đoạn được ghi nhận gồm khai thác gỗ, ken cây cho chết dần và chặt cây để lấn chiếm đất sản xuất. Tình trạng xâm lấn đất rừng cũng diễn biến phức tạp tại Ia Pia, Ia Púch, Ia Mơ, Ia Lâu, Đak Sơ Mei và Phù Mỹ Tây.
Chủ tịch UBND xã Ia Mơ cho biết địa phương phối hợp với kiểm lâm và Bộ đội Biên phòng tuần tra các đường mòn, lối mở, nhưng vi phạm vẫn xảy ra do lực lượng mỏng và địa bàn rộng. Khó khăn đó cần được tính đến khi tổ chức lực lượng, song không thể trở thành lời giải thích thay cho việc giám sát những khu vực đã giao quản lý. Đặc biệt, việc 82 gốc cây đã được đánh dấu trước khi phát hiện tổng cộng 538 cây bị chặt hạ đòi hỏi phải làm rõ hiệu quả theo dõi và phản ứng tại chỗ.
Kiểm điểm trách nhiệm phải có kết quả cụ thể
UBND tỉnh yêu cầu kiểm điểm, xử lý nghiêm người đứng đầu các cơ quan, đơn vị chưa làm tốt công tác quản lý, bảo vệ rừng; Sở Nông nghiệp và Môi trường cũng chỉ đạo làm rõ trách nhiệm tập thể, cá nhân liên quan. Đây là yêu cầu cần thiết: nếu chỉ xử lý người trực tiếp khai thác mà không xác định vì sao việc chặt phá kéo dài hoặc không bị phát hiện kịp thời, khoảng trống quản lý vẫn còn.
Công an tỉnh được giao phối hợp với kiểm lâm điều tra các vụ tại Ia Pia và Ia Mơ; chính quyền hai xã phải tăng cường kiểm tra diện tích rừng giao cho hộ gia đình, cá nhân và cộng đồng. Sau khi có kết quả điều tra, Sở sẽ xử lý hoặc đề nghị cấp có thẩm quyền xử lý nghiêm theo quy định.
Với phá rừng Gia Lai, thước đo hiệu quả không chỉ là số vụ được khởi tố mà còn là khả năng ngăn tái diễn, bảo vệ rừng khộp và xử lý trách nhiệm quản lý minh bạch. Điều tra đến cùng và kiểm điểm có căn cứ phải đi song song; đó mới là hướng bảo vệ rừng Gia Lai đáng tin cậy.
