Kỷ lục vốn FDI và thông điệp về sức hút môi trường đầu tư
Vốn FDI Việt Nam là toàn bộ dòng vốn đầu tư nước ngoài được đăng ký và thực hiện thông qua các dự án mới, điều chỉnh vốn, góp vốn và mua cổ phần của nhà đầu tư ngoài lãnh thổ, phản ánh mức độ hấp dẫn của môi trường kinh doanh và năng lực tiếp nhận của nền kinh tế sở tại. Tính đến ngày 30/9, tổng vốn đầu tư nước ngoài đăng ký vào Việt Nam đạt 50,36 tỷ USD, tăng 76,4% so với cùng kỳ năm trước. Con số này không chỉ đánh dấu một kỷ lục mới sau 9 tháng, mà còn cho thấy niềm tin rõ rệt của nhà đầu tư quốc tế vào triển vọng tăng trưởng dài hạn. Đáng chú ý hơn, cả ba hình thức thu hút vốn – cấp mới, điều chỉnh và góp vốn, mua cổ phần – đều tăng mạnh, signal rằng hệ sinh thái đầu tư đã bước sang giai đoạn mở rộng chứ không chỉ thu hút những dự án khởi đầu nhỏ lẻ.
Ngành chế tạo chiếm 82,6% vốn FDI thực hiện: cơ hội hay rủi ro lệ thuộc?
Dòng vốn FDI bùng nổ đang hội tụ vào một trục trung tâm: ngành công nghiệp chế biến, chế tạo. Vốn FDI thực hiện 9 tháng ước đạt 21,07 tỷ USD, mức cao nhất trong 5 năm qua. Trong đó, riêng ngành chế biến, chế tạo chiếm tới 82,6% tổng vốn đầu tư nước ngoài thực hiện. "Công nghiệp chế biến, chế tạo đạt 17,40 tỷ USD, chiếm 82,6% tổng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài thực hiện". Tỷ trọng áp đảo này phản ánh rõ chiến lược của nhà đầu tư quốc tế: dùng Việt Nam như cứ điểm sản xuất trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Về mặt tích cực, dòng vốn giúp hiện đại hóa ngành chế tạo, tạo việc làm và nâng năng lực xuất khẩu. Nhưng sự lệ thuộc quá lớn vào một ngành cũng đặt ra rủi ro: nếu chuỗi cung ứng toàn cầu biến động, Việt Nam sẽ chịu tác động tức thì. Bài toán chính sách là phải biến lợi thế ngành chế tạo thành bệ phóng cho các lĩnh vực liên quan như dịch vụ hỗ trợ, công nghiệp phụ trợ, khoa học công nghệ.
Bắc Ninh: từ điểm đến FDI thành cực tăng trưởng chế tạo
Trong bản đồ đầu tư nước ngoài hiện nay, Bắc Ninh nổi lên như một cực tăng trưởng mới gắn chặt với ngành chế tạo. Thành phố thu hút trên 18,74 tỷ USD vốn đầu tư quy đổi trong 9 tháng, tăng 22,5% so với cùng kỳ năm 2025. Quan trọng hơn cả con số là cách Bắc Ninh tạo sức hút: địa phương này nhấn mạnh cải thiện môi trường đầu tư, nâng cao chất lượng điều hành và coi đó là nền tảng thu hút nhà đầu tư. Hoạt động xúc tiến đầu tư được triển khai bằng nhiều hình thức, từ đoàn công tác đến các thị trường tiềm năng đến đối thoại trực tiếp với doanh nghiệp, nhà đầu tư để xử lý vướng mắc kịp thời. Cùng với đó là cải cách hành chính, cắt giảm chi phí và thời gian gia nhập thị trường, biến Bắc Ninh thành điểm đến thuận tiện cho các nhà đầu tư ngành chế tạo, nhất là những dự án công nghệ cao và công nghệ sạch mà thành phố đang chủ động ưu tiên.
Hà Nội trong cuộc cạnh tranh thu hút FDI: không thể chỉ dựa vào lợi thế trung tâm
Dù không dẫn đầu như Bắc Ninh, Hà Nội vẫn là một trọng điểm trong chiến lược phân bổ vốn FDI Việt Nam, nhất là với các dự án dịch vụ, công nghệ và hỗ trợ cho ngành chế tạo. Việc dòng vốn tăng mạnh trong tháng 9 cho thấy nhà đầu tư vẫn nhìn thủ đô như một đầu mối điều phối và dịch vụ. Tuy nhiên, cạnh tranh FDI giữa các địa phương đang thay đổi: không còn chuyện cứ là trung tâm chính trị – kinh tế thì tự động hút vốn. Bắc Ninh Hà Nội buộc phải bước vào cuộc đua cải cách thực chất. Bắc Ninh đã chọn hướng đi rõ ràng: ưu tiên chất lượng hơn số lượng, lựa chọn nhà đầu tư có năng lực, hướng tới dự án công nghệ cao, công nghệ sạch và phù hợp phát triển bền vững. Hà Nội không thể đứng ngoài xu hướng này nếu muốn duy trì vị thế chiến lược trong chuỗi giá trị gắn với ngành chế tạo.
Điều Việt Nam phải làm tiếp theo để không bỏ lỡ "thời điểm vàng" FDI
Dòng vốn đầu tư nước ngoài hiện tại có thể xem là "thời điểm vàng" cho tái cấu trúc kinh tế, nếu Việt Nam biết dùng để nâng cấp thay vì mở rộng thấp cấp. Kinh nghiệm Bắc Ninh cho thấy hướng đi hợp lý: tiếp tục nâng cao chất lượng thu hút đầu tư, ưu tiên nhà đầu tư có năng lực, dự án công nghệ cao, công nghệ sạch, giá trị gia tăng lớn và phù hợp phát triển bền vững. Song song, địa phương này đặt trọng tâm vào kiểm tra, xử lý vi phạm, tháo gỡ các dự án chậm tiến độ, dự án thuê đất nhưng chưa xây dựng hoặc chưa hoàn thiện thủ tục môi trường. Cùng với đó là kế hoạch cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính để doanh nghiệp dễ mở rộng sản xuất và đưa dự án vào hoạt động. Nếu mô hình đó được nhân rộng, Việt Nam có cơ hội biến kỷ lục vốn FDI và ưu thế ngành chế tạo thành lợi thế dài hạn, thay vì chỉ là một chu kỳ bùng nổ ngắn hạn dễ phai mờ.
