Con số lớn phơi bày lỗ hổng kiểm soát
Bình chữa cháy giả là thiết bị mang nhãn hiệu hoặc thông tin chất lượng gây hiểu lầm, nhưng không bảo đảm khả năng dập lửa như công bố và có thể thất bại đúng lúc người dùng cần ứng phó. Hơn 1,2 triệu bình chữa cháy giả đã được đưa ra thị trường trong vụ án liên quan đến nhãn hiệu Dragon; cáo trạng nêu Vietlink bán 1.049.875 bình bột và An Phú tiêu thụ 226.568 bình Dragon trong năm 2025. Đây không phải sai sót giấy tờ vô hại: người mua đã bỏ tiền để có phương tiện bảo vệ tính mạng, nhưng một chiếc bình không hoạt động có thể tước đi thời gian quý giá để khống chế đám cháy hoặc thoát nạn. Vụ việc vì thế đặt ra một cảnh báo rõ ràng: đừng xem sự hiện diện của bình hay con dấu kiểm định là bằng chứng đủ để yên tâm.
Theo cáo trạng, bột chữa cháy nhập khẩu không bảo đảm chất lượng cùng vỏ bình và linh kiện được dùng để sản xuất, tiêu thụ sản phẩm. Vụ án còn cáo buộc việc lấy mẫu, kiểm định sai quy trình và cấp giấy chứng nhận đạt chất lượng sau khi có thỏa thuận đưa hối lộ hơn 17 tỷ đồng. Điều đáng lo không chỉ là hàng hóa kém chất lượng, mà còn là niềm tin vào giấy tờ kiểm định bị lợi dụng để hợp thức hóa sản phẩm. Khi khâu xác nhận mất tính độc lập, người mua khó phân biệt rủi ro chỉ bằng cách nhìn vào một chứng nhận.

Vì sao một chiếc bình không đạt chuẩn nguy hiểm?
Bình chữa cháy chỉ hữu ích nếu chất chữa cháy, kết cấu và cơ chế phun hoạt động đúng khi cần. Trong vụ việc, người tố giác cho biết các bình mua về không thể dập tắt đám cháy như hướng dẫn và cam kết của bên bán; một trường hợp được nêu trong thảo luận tại nghị trường là người dân ở Hà Nội mua 180 bình nhưng phát hiện chúng không dập được lửa khi sử dụng. Nếu bình không phun được hoặc chất bên trong không đủ hiệu quả, người dùng có thể mất thời gian quý báu, để lửa lan rộng và làm tăng nguy cơ thương tích, thiệt hại tài sản. Thiết bị giả vì thế không chỉ là món hàng lỗi: nó tạo cảm giác an toàn sai lầm và có thể khiến người trong nhà trì hoãn việc thoát hiểm hoặc gọi lực lượng cứu hỏa.
Sự việc cũng cho thấy rủi ro không giới hạn ở một nhóm khách hàng riêng lẻ: bình đã được bán qua đại lý, nên có thể xuất hiện tại nhà ở, cơ sở kinh doanh và công trình. Khi mua bình chữa cháy, người dùng cần coi khả năng truy xuất nguồn gốc và xác minh kiểm định là một phần của quyết định an toàn, thay vì chỉ dựa vào nhãn hiệu hay lời quảng cáo. Với các tòa nhà và địa điểm đông người, việc kiểm kê thiết bị đang có càng cần được ưu tiên, bởi một bình không đạt chuẩn có thể làm suy yếu cả phương án ứng phó tại chỗ.

Kiểm tra sản phẩm và giấy tờ trước khi mua
Vụ án không cung cấp một danh sách chi tiết những dấu hiệu bên ngoài để nhận diện từng chiếc bình giả; vì vậy, đừng tự kết luận hàng thật chỉ dựa trên hình thức, nhãn hay tem. Khi mua bình chữa cháy, hãy yêu cầu bên bán cung cấp thông tin nhận diện sản phẩm và hồ sơ liên quan, rồi đối chiếu xem tên nhà sản xuất, nhãn hiệu, model hoặc loại bình, số lô và thông tin trên sản phẩm có thống nhất với giấy tờ hay không. Kiểm tra giấy chứng nhận kiểm định bình chữa cháy: đơn vị cấp, số chứng nhận, sản phẩm được chứng nhận, thời hạn và khả năng xác minh với đơn vị cấp. Nếu thông tin thiếu, không khớp hoặc người bán không cho kiểm tra, hãy dừng giao dịch và tìm nguồn cung có thể truy xuất.
Đừng xem giấy chứng nhận là bảo đảm tuyệt đối: vụ án cho thấy có thể bị cáo buộc cấp giấy đạt chất lượng sau quy trình kiểm định sai lệch. Người mua nên lưu hóa đơn, thông tin nhà cung cấp, ảnh nhãn và giấy tờ để phục vụ truy xuất nếu có cảnh báo hoặc thu hồi. Với thiết bị đã lắp đặt, hãy kiểm kê số lượng, nhãn hiệu và hồ sơ, sau đó hỏi cơ quan chức năng hoặc nhà phân phối về cách xác minh và xử lý nếu có dấu hiệu liên quan. Đặc biệt, các công trình đông người và nơi có nguy cơ cháy nổ cao cần rà soát trước, không chờ đến khi xảy ra sự cố.
- Đối chiếu nhãn hiệu, tên nhà sản xuất, loại hoặc model, số lô và thông tin nhận diện giữa bình với hồ sơ.
- Kiểm tra giấy kiểm định: đơn vị cấp, số chứng nhận, phạm vi sản phẩm, thời hạn và cách xác minh trực tiếp.
- Yêu cầu hóa đơn và thông tin truy xuất của nhà cung cấp; tránh mua nếu giấy tờ thiếu hoặc có dữ liệu không khớp.
- Kiểm kê bình đang sử dụng; lưu hồ sơ và tìm hướng dẫn chính thức nếu sản phẩm có dấu hiệu đáng ngờ.
Kết luận: kiểm định phải đi cùng truy xuất và hậu kiểm
Bài học quan trọng nhất không phải là người dân phải tự làm thay cơ quan kiểm định, mà là không nên trao trọn niềm tin cho một con dấu không thể xác minh. Chất lượng thiết bị PCCC cần được bảo đảm bằng nguồn gốc rõ ràng, kiểm định đáng tin cậy và hậu kiểm minh bạch; nếu một mắt xích bị làm giả, người dùng cuối là người đối mặt với hậu quả. Người mua có thể giảm rủi ro bằng cách đòi hỏi hồ sơ đối chiếu được, lưu chứng từ và rà soát thiết bị đã mua. Nhưng trách nhiệm truy xuất, cảnh báo, thu hồi, tiêu hủy hoặc thay thế sản phẩm nguy hiểm phải được các bên liên quan thực hiện đến cùng, thay vì dừng lại ở việc xử lý người bị cáo buộc sản xuất, buôn bán hàng giả.







