Con đường xuyên rừng ngập mặn đẹp như mơ đang chuẩn bị “lên đời”
Dự án nâng cấp đường Rừng Sác – tuyến đường dài hơn 35 km xuyên qua khu dự trữ sinh quyển rừng ngập mặn Cần Giờ được UNESCO công nhận – là đề xuất mở rộng từ 6 lên 10 làn xe, kết nối trực tiếp TP.HCM với khu đô thị du lịch lấn biển Cần Giờ, qua đó tạo trục giao thông mới cho vùng Nam Bộ nhưng cũng đặt ra tranh luận gay gắt về đánh đổi giữa tăng trưởng hạ tầng, lợi ích bất động sản và bảo tồn sinh thái. Theo văn bản chấp thuận, UBND TP.HCM đã giao Công ty CP Đô thị Du lịch Cần Giờ – thành viên Vingroup – nghiên cứu, lập báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư đoạn nối đường 15B và cải tạo, nâng cấp đường Rừng Sác theo phương thức PPP, hợp đồng BT. Tổng mức đầu tư sơ bộ cho toàn bộ dự án được tính toán hơn 19.000 tỷ đồng, bao gồm chi phí giải phóng mặt bằng và lãi vay trong thời gian xây dựng. Hạt nhân của câu chuyện không chỉ là thêm bốn làn xe, mà là cách một siêu dự án TP.HCM dùng đầu tư hạ tầng giao thông để mở khóa giá trị bất động sản ven biển, giữa trái tim một hệ sinh thái được quốc tế bảo vệ.
Tham vọng hạ tầng: từ nút giao cao tốc đến hành lang 10 làn xe
Nhìn dưới góc độ quy hoạch, đề xuất nâng cấp đường xuyên rừng Rừng Sác là mảnh ghép trong bức tranh đại hạ tầng phía Nam TP.HCM. Những ngày đầu tháng 9, ngay tại nút giao giữa đường Rừng Sác và cao tốc Bến Lức – Long Thành ở xã Bình Khánh, thi công đang diễn ra khẩn trương, cho thấy quyết tâm không để nút giao hiện đại vừa khánh thành đã nghẽn vì tuyến dẫn độc đạo quá tải. Phương án chia dự án thành hai phân đoạn cho thấy tư duy “hành lang xương sống”: đoạn nối đường 15B khoảng 2 km với quy mô 6 làn xe, kéo dài từ trục Nguyễn Lương Bằng qua Nhà Bè đến ranh mố cầu Cần Giờ tương lai; và phân đoạn nâng cấp hơn 35 km đường Rừng Sác từ nút giao cao tốc Bến Lức – Long Thành đến trục khu đô thị lấn biển Cần Giờ, mở rộng lên 10 làn xe gồm 8 làn cơ giới và 2 làn song hành. Theo các sở ngành TP.HCM, sự kết hợp giữa đoạn nối 15B, nút giao cao tốc và đường Rừng Sác 10 làn xe sẽ tạo hành lang vận tải thông suốt từ trung tâm thành phố ra vịnh biển Cần Giờ, xóa dần thế “ốc đảo” hiện nay. Cách tiếp cận này cho thấy Vingroup không chỉ xây siêu dự án ven biển, mà còn chủ động đề xuất nâng cấp đường xuyên rừng để đảm bảo dòng người, dòng vốn và dòng hàng hóa có thể tiếp cận dễ dàng.
Lợi ích kết nối vùng và cuộc sống người dân Cần Giờ
Ở tầng tác động thực tế, nâng cấp đường Rừng Sác không chỉ phục vụ dự án Vingroup ven biển mà còn thay đổi đáng kể đời sống người dân Cần Giờ. Hiện nay, huyện này với diện tích hơn 71.300 ha được ví như ốc đảo bị chia cắt bởi sông ngòi, giao thông phụ thuộc chủ yếu vào phà Bình Khánh và một tuyến đường bộ độc đạo đầu tư từ năm 1986. Đường Rừng Sác dù đã mở rộng lên 6 làn vẫn tồn tại hàng loạt cầu vượt sông rạch chỉ có 2 làn xe, hình thành các nút thắt cổ chai thường trực. Theo điều chỉnh Quy hoạch chung TP.HCM đến năm 2040, tầm nhìn 2060, dân số Cần Giờ dự kiến đạt 500.000–600.000 người và đồng loạt các dự án như khu đô thị lấn biển 2.870 ha, cầu Cần Giờ, tuyến metro tốc độ cao Bến Thành – Cần Giờ gần 54 km, đường vượt biển Cần Giờ – Vũng Tàu cùng nút giao cao tốc đang được hoạch định. Doanh nghiệp đề xuất cảnh báo nếu năng lực đường Rừng Sác không nâng tương ứng, trục này có nguy cơ trở thành điểm nghẽn của toàn mạng lưới giao thông ngay khi các đại dự án đi vào hoạt động. Đối với cư dân và du khách, khi cầu, cao tốc và các tuyến kết nối đồng bộ xuất hiện, khả năng tiếp cận Cần Giờ từ trung tâm TP.HCM và các tỉnh lân cận sẽ thuận lợi hơn đáng kể. Câu hỏi đặt ra là liệu lợi ích ấy được phân bổ công bằng, hay chủ yếu phục vụ dòng khách hướng tới khu đô thị 2.870 ha có quy mô dân số gần 230.000 người và khả năng đón 8–9 triệu lượt khách mỗi năm.
Rừng ngập mặn UNESCO và ranh giới chịu đựng của thiên nhiên
Mặt trái lớn nhất của nâng cấp đường xuyên rừng là rủi ro đối với khu dự trữ sinh quyển Cần Giờ – “lá phổi xanh” của TP.HCM rộng 75.740 ha với các sinh cảnh rừng ngập mặn, vùng đất ngập nước, đầm lầy mặn, bãi bùn, thảm cỏ biển. Từ lâu, hành trình xuống biển Cần Giờ đã là một trải nghiệm: xe chạy xuyên giữa mảng xanh rừng ngập mặn, sông rạch và vùng đất ngập nước mà nhiều người ví “đẹp như tranh”. Việc biến con đường này thành trục 10 làn xe mang thêm áp lực lưu lượng lớn, tiếng ồn, ô nhiễm và hiệu ứng chia cắt sinh cảnh. Không ngẫu nhiên, Sở Quy hoạch – Kiến trúc lưu ý rằng do toàn tuyến chạy xuyên khu dự trữ sinh quyển được UNESCO công nhận, đơn vị lập dự án phải tính toán kỹ mối tương quan vận tải giữa đường bộ 10 làn và tuyến metro Bến Thành – Cần Giờ chạy song song. Đây là điểm ít được nhắc đến trong các mô tả hào hứng về siêu dự án TP.HCM nhưng lại là ranh giới chịu đựng của thiên nhiên. Nếu chọn giải pháp ưu tiên đường bộ cơ giới thay vì giao thông công cộng khối lượng lớn như metro, Cần Giờ có thể đánh mất chính chất lượng sinh thái làm nên sức hút du lịch.”
Kết luận: hạ tầng cho siêu dự án hay cho tương lai bền vững?
Nâng cấp đường Rừng Sác lên 10 làn xe, với tổng vốn đầu tư sơ bộ hơn 19.000 tỷ đồng, là một bước đi thể hiện rõ chiến lược dùng đầu tư hạ tầng giao thông để hỗ trợ các dự án bất động sản quy mô lớn của tập đoàn. Sự kết hợp giữa đoạn nối 15B, nút giao cao tốc Bến Lức – Long Thành và trục Rừng Sác mở rộng tạo ra hành lang mới cho vùng Nam Bộ, giúp kết nối nhanh hơn giữa TP.HCM, Cần Giờ và các vùng lân cận. Tuy vậy, vì toàn tuyến đi xuyên rừng ngập mặn UNESCO, không thể coi đây chỉ là một dự án đường bình thường. Cần một cam kết chính sách rõ ràng: ưu tiên giao thông công cộng khối lượng lớn, hạn chế tối đa xâm lấn sinh cảnh, kèm cơ chế giám sát độc lập về môi trường. Nếu thành phố và nhà đầu tư trả lời được bài toán “đảm bảo hài hòa giữa phát triển và bảo tồn sinh thái”, như các cơ quan chuyên môn đã nhấn mạnh, đường Rừng Sác nâng cấp có thể trở thành ví dụ hiếm hoi cho thấy siêu dự án TP.HCM không đồng nghĩa với hy sinh đa dạng sinh học. Ngược lại, nếu lợi ích bất động sản lấn át, chúng ta có nguy cơ đổi lá phổi xanh lấy vài con số tăng trưởng – một cái giá khó có thể chấp nhận về dài hạn.
